انتقاد تند افشین علیار از روایت‌های شخصی، فاصله با مخاطب و «زیاده‌گویی» در سینمای جنگ

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، افشین علیار، منتقد و کارشناس سینما در برنامه «سینما گفت‌و‌گو»، با اشاره به تفاوت سطح آثار امسال با دوره‌های پیشین، اظهار داشت: در جشنواره امسال رسیدیم به تجربه‌گرایی. از میان ۳۰ تا ۴۰ فیلمی که نمایش داده می‌شود، به سختی می‌توان دو یا سه اثر قابل قبول پیدا کرد. حتی از کارگردانان کار اول هم توقع دارم که تلاش بیشتری کنند، اما متاسفانه بسیاری از آنها با همان قواعد فیلم کوتاه وارد سینمای بلند شده‌اند و هنوز قواعد این عرصه را نمی‌دانند.

این منتقد با انتقاد از رویکرد برخی فیلمسازان که اصرار به ساخت فیلم برای خود دارند، افزود: نگاه روایت شخصی در جهان سینما وجود دارد، اما وقتی کارگردانی هر سال تکرار می‌کند که «دنیای خودم را می‌سازم» و مخاطب را در نظر نمی‌گیرد، قابل قبول نیست. سینما جای پل زدن به سمت تماشاگر است، نه اینکه فیلمساز بنشیند و بگوید من فیلم خودم را ساختم و تو موظفی تحمل کنی و اگر نمی‌فهمی، مشکل از توست. فیلمساز موظف است به سمت تماشاگرش گل بزند.

علیار با مثبت خواندن فیلم‌هایی که دغدغه ارتباط با مخاطب را دارند، گفت: در مقابل این نگاه خودمحور، فیلم‌هایی مانند «دختر پری‌خانم» یا «اسکورت» اثر یوسف حاتمی‌کیا را می‌توان دید که تلاش کرده‌اند برای پل زدن به سمت مخاطب قصه‌گویی کنند. این فیلم‌ها دغدغه دارند و سعی می‌کنند از فیلم اول خود عرض اندام کنند و بگویند ما داریم فیلم جاده‌ای و اکشن می‌سازیم که این قابل قبول است.

وی در ادامه به نقد فیلم «زندگی کوچک کوچک» پرداخت و بیان کرد: من همچنان معتقدم فیلم‌نامه این فیلم قابلیت یک اثر بلند را نداشت و می‌شد آن را در ۴۰ یا ۴۵ دقیقه ارائه کرد تا یک اثر قدرتمند باشد. استفاده از نما‌های زیبا و مات در تدوین برای اینکه فیلم بتواند قابلیت سینمایی پیدا کند، نمی‌تواند ضعف داستان را پوشش دهد.

علیار با حمله شدید به فیلم «نشین» ساخته شهاب شهرزاد، تصریح کرد: درباره فیلم «نشین» باید بگویم که بسیار ضعیف است. این فیلم دو تم جنگی و عاشقانه دارد و شخصیت‌پردازی آن، به‌ویژه برای آقای حسین شهید، می‌توانست بسیار قوی‌تر باشد. من در این فیلم یک دوپارگی حس کردم؛ تماشاگر در برابر دو نیمه یا دو فصل از این فیلم سرگردان می‌ماند. فصل خانوادگی و خانه به نظر من در نیامده و پرداخت درستی پیدا نکرده است.

این منتقد با مقایسه این فیلم با آثار ابراهیم حاتمی‌کیا، خاطرنشان کرد: یاد فیلم «وصل نیکان» می‌افتم که ابراهیم حاتمی‌کیا وقتی خواست جبهه را نشان دهد و وارد شهر شد، چون شناخت نداشت و فقط می‌خواست جواب فیلم «مخملباف» را بدهد، باخت. در «نشین» هم در فصل دوم همین گرفتاری پیش می‌آید. ضمن اینکه کلیشه «از دست رفتن حافظه رزمنده» در این فیلم تکرار شده است؛ مضمونی که در فیلم‌های خارجی مانند «جانی» (۲۰۰۲) یا «هنری» (۲۰۱۱) و نمونه‌های متعدد دیگر تکرار شده است.

علیار در پایان مصاحبه با تاکید بر اینکه سینمای جنگ و بیوگرافی جای مناسبی برای «زیاده‌گویی» نیست، گفت: این فیلم‌ها خوب است که ساخته شوند، اما بهتر است به جای سینما، سریال بسازند. سینما ظرفیت این همه زیاده‌گویی را ندارد و واقعاً نمی‌شود چنین داستان‌هایی را به یک فیلم سینمایی جذاب تبدیل کرد.