آخرین مطالب
بررسی عدم قطعیت در مغز در گفت‌وگو با یک عضو هیات علمی دانشگاه آزاد
چرا ندانستن ما را مضطرب می‌کند؟
مغز انسان برای پیش‌بینی ساخته شده است، نه برای ابهام. وقتی با عدم قطعیت مواجه می‌شویم، سیستم‌های عصبی ما آن را به‌عنوان تهدیدی بالقوه تفسیر می‌کنند؛ واکنشی که از اضطراب تا خطاهای شناختی را در بر می‌گیرد و تصمیم‌گیری را به چالشی پیچیده تبدیل می‌کند.
هرس سیناپسی؛ معماری مغز در مسیر شکل‌گیری ذهن انسان
مغز خودش را هرس می‌کند تا بهتر فکر کند
مغز بیشتر از آنکه چیز جدیدی بسازد، اضافه‌ها را حذف می‌کند. در فرآیند «هرس سیناپسی» (Synaptic pruning)، ارتباطات غیرضروری بین نورون‌ها کنار گذاشته می‌شوند تا مسیرهای مهم‌تر تقویت شوند و کارکردهای شناختی مثل حافظه و تفکر بهینه‌تر شوند.
ابریشم می‌تواند به ماده‌ای فوق‌العاده قوی‌تر از استخوان تبدیل شود
ابریشم دیگر فقط یک پارچه نیست. این ماده طبیعی اکنون به ساختاری فوق‌مقاوم تبدیل شده که می‌تواند با موادی مانند «کولار» (Kevlar) رقابت کند و افق تازه‌ای در مهندسی مواد بگشاید.
چگونه گربهها برای همیشه شهرنشین شدند
گربهها بدون تغییرات عمیق، شهرنشین شدند. برخلاف بسیاری از گونه‌های جانوری که برای ورود به زیستگاه‌های انسانی دچار تغییرات گسترده زیستی شدند، گربهها با حفظ بخش بزرگی از ویژگی‌های ژنتیکی و رفتاری خود، به‌تدریج وارد محیط‌های انسانی شدند. این حضور نه بر پایه اهلی‌سازی کامل، بلکه بر اساس نوعی سازگاری رفتاری و ژنتیکی محدود شکل گرفت که به آنها اجازه داد در کنار انسان، اما مستقل از او زندگی کنند.
در گفت‌وگوی آناتک با عضو انجمن تغذیه سوئیس بیان شد
رژیم کتوژنیک سوخت‌وساز بدن را به نفع چربی‌سوزی تغییر می‌دهد
بدن با کنار گذاشتن قند، چربی را به آتش می‌کشد. در رژیم کتوژنیک، وقتی بدن از دریافت قند محروم می‌شود، ناچار است معادله سوخت خود را بازنویسی کند؛ جایی که چربی‌ها به‌جای گلوکز به منبع اصلی انرژی تبدیل می‌شوند و مسیر سوخت‌وساز به‌طور اساسی تغییر می‌کند.
روم باستان، محل شکل‌گیری نخستین الگوهای فهم بیماری
بیماری‌ها، در کنار تمدن پیشرفته‌تر شده‌اند. در روم باستان، جایی که شهر‌ها با سرعتی بی‌سابقه رشد می‌کردند و جمعیت در فضا‌های متراکم شهری متمرکز می‌شد، الگوهای اولیه‌ای از فهم و مدیریت بیماری‌ها شکل گرفت که امروز می‌توان آن را یکی از ریشه‌های تاریخی «اپیدمیولوژی» (Epidemiology) دانست.
یک متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری در گفت‌وگو با آناتک:
هانتاویروس بر خلاف کرونا زنجیره انتقال انسانی ندارد
سرنوشت یک همه‌گیری دوباره در دست جوندگان است. هانتاویروس با نفوذ به سیستم عروقی، ریه‌ها و کلیه‌های انسان را دچار اختلالات مرگبار می‌کند. این ویروس بر خلاف نوع تنفسی، از طریق تماس مستقیم با ترشحات موش منتقل شده و تهدیدی جدی برای سلامت محسوب می‌شود.
ویروس ابولا سیستم ایمنی را به نقطه فروپاشی می‌رساند
ویروس ابولا منجر به بیماری مرگبار می‌شود. این بیماری ویروسی، یکی از شدیدترین نمونه‌های شناخته‌شده از درگیری بدن انسان با یک عامل عفونی است که نه‌تنها به بافت‌ها و اندام‌ها حمله می‌کند، بلکه نظم پیچیده سیستم ایمنی را نیز بر هم می‌زند. ابولا تنها یک عفونت ساده نیست؛ بلکه فرایندی چندمرحله‌ای از تخریب زیستی است که در آن بدن، به‌جای دفاع مؤثر، به صحنه‌ای از واکنش‌های کنترل‌نشده تبدیل می‌شود.
جنیفر دودنا با اختراع «قیچی مولکولی»، اصلاح خطاهای ژنتیکی را ممکن کرد
با مخترع ویرایش کننده خطاهای ژنتیکی آشنا شوید
جنیفر دودنا و قدرتِ بازنویسیِ سرنوشت. او با ابداع «قیچی مولکولی»، توانایی ویرایش کدهای زیستی را به انسان داد؛ پیشرفتی که هم نویدبخش درمان بیماری‌های لاعلاج است و هم چالشی بزرگ برای اخلاق.
قانون طلایی کاهش وزن در گفت‌وگو با دبیر انجمن تغذیه ایران
فستینگ رژیم جادویی نیست، احتیاط کنید
فستینگ یک ابزار کمکی قدرتمند است، نه رژیم جادویی. این روش با کاهش انسولین و فعال‌سازی فرایند «خودخواری سلولی» (اتوفاژی)، بدن را به سمت چربی‌سوزی هدایت می‌کند، دبیر انجمن تغذیه ایران تاکید می‌کند که قانون طلایی کاهش وزن همچنان کسری انرژی است.
کیمچی بخورید تا میکروپلاستیک دفع کنید
کیمچی بخورید تا از میکروپلاستیک‌ها دور بمانید. پروبیوتیک موجود در کیمچی می‌تواند دشمنی تازه برای میکروپلاستیک‌ها باشد. یک باکتری خاص موجود در این غذای تخمیرشده سنتی می‌تواند ذرات پلاستیکی بسیار ریز را قبل از آنکه در اندام‌ها جمع شوند، از بدن خارج کند.
نعناع فلفلی برای فرار از انقراض، ژن خود را تغییر می‌دهد
نعناع فلفلی بذر نمی‌دهد؛ اما میلیون‌ها سال است زنده مانده و همچنان تغییر می‌کند. کشف جدید نشان می‌دهد راز این توانایی در سه لایه پنهان درونی این گیاه است. اکنون این راز راهی تازه برای بهتر و بهینه‌تر کردن گیاهان گشوده‌است، بدون آنکه نیازی به تغییر ژنتیکی باشد.
یک متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری در گفت‌وگو با آناتک:
هانتاویروس مانند کرونا از راه هوا منتقل می‌شود
خطر انتقال از راه هوا، فاصله هانتاویروس با کروناویروس را از بین برد. اکنون تنفس در محیط‌های آلوده به ترشحات جوندگان، مسیری مشابه شیوع کووید-۱۹ ایجاد کرده که سلامت انسان‌ها را تهدید می‌کند. این ویروس با بهره‌گیری از همان راه نفوذ کرونا، توانسته است به یک چالش مهم تنفسی تبدیل شود.
گروه خونی یکسان تضمین کننده سازگاری خون‌ها نیست
گروه خونی یکسان، اما دنیای مولکولی متفاوت. دو نفر که هر دو گروه خونی A دارند، ممکن است از نظر تعداد و نوع آنتی‌ژن‌های سطح سلول‌های قرمز خود، تفاوت‌هایی چشمگیر و تعیین‌کننده داشته باشند؛ تفاوت‌هایی که آزمایش‌های استاندارد خون قادر به دیدن آنها نیستند. راز این تفاوت‌ها نه در خود ژن‌ها، بلکه در نحوه تنظیم فعالیت آنها نهفته است.
زمان نمی‌گذرد، مغزتان شما را فریب می‌دهد
زمان در حافظه انسان ثابت نیست. آنچه ما از «گذشت زمان» به یاد می‌آوریم، نسخه‌ای بازسازی‌شده و انعطاف‌پذیر است که توسط مغز ساخته می‌شود، نه یک ثبت دقیق از ثانیه‌ها. در این میان، یک پیام‌رسان عصبی کلیدی به نام «دوپامین» (dopamine) نقش مهمی در شکل‌دهی به این بازسازی دارد.
شخصیت انسان در پیوند ژنتیک و تجربه شکل می‌گیرد
شخصیت انسان از پیش نوشته نشده‌است. شخصیت نه یک قالب آماده، بلکه نتیجه لایه‌هایی از عوامل درهم‌تنیده است که از لحظه تولد تا سال‌های بعدی زندگی به‌تدریج شکل می‌گیرند. انسان با ظرفیت‌هایی به دنیا می‌آید، اما این ظرفیت‌ها تنها در بستر شرایط مختلف معنا پیدا می‌کنند و به رفتار و منش تبدیل می‌شوند.
پاسخ یک استاد میکروبیولوژی دانشگاه آزاد واحد تهران شمال به آناتک
آیا «هانتاویروس» می‌تواند مانند کرونا همه‌گیر شود؟
«هانتاویروس»، ویروسی برخاسته از قلمرو جوندگان؛ با پنهان شدن در ذرات معلق، سد دفاعی ریه‌ها را می‌شکند تا با ایجاد طوفان التهابی، مسیر حیات را مسدود کند. این ویروس علائم خود را طوری نشان می‌دهد که ذهن به سمت کرونا، آنفلوانزا یا عفونت‌های معمول کلیه می‌رود؛ اما این هم‌پوشانی ظاهری، یک تله تشخیصی است.
خودشیفتگی را ژنتیک تعیین می‌کند، نه روش تربیت خانواده
الگوی خودشیفتگی، میراثی ژنتیکی است نه محصول تربیتی. این حقیقت جدید، باورهای سنتی مبنی بر نقش مستقیم والدین در شکل‌گیری این صفت شخصیتی را در هم می‌شکند. امروزه مشخص شده است که سهم وراثت در انتقال این ویژگی بسیار پررنگ‌تر از محیط خانوادگی است و ساختارهای زیستی، تعیین‌کننده‌ترین نقش را در بروز آن ایفا می‌کنند.
آفتاب‌سوختگی تنها به DNA انسان آسیب نمی‌زند
تصور رایج از آفتاب‌سوختگی این بود که پرتو‌های فرابنفش با آسیب به «دی‌ان‌ای» (DNA)، باعث التهاب و مرگ سلول‌های پوستی می‌شوند اما اکنون شواهد تازه نشان می‌دهد این فرآیند از مرحله‌ای زودتر آغاز می‌شود.
«ملاتونین» مکمل می‌تواند باعث کابوس‌های نگران‌کننده شود
مصرف «ملاتونین» در سال‌های اخیر، به‌عنوان راهکاری ساده برای بهبود خواب به‌طور چشمگیری افزایش یافته است، اما هم‌زمان گزارش‌هایی از تجربه‌ی خواب‌های شدید و گاه کابوس‌گونه نیز بیشتر شده‌اند. این پدیده، توجه پژوهشگران علوم اعصاب و پزشکی خواب را به خود جلب کرده است. آیا هورمونی که قرار است چرخه‌ی خواب را تنظیم کند، می‌تواند به‌طور ناخواسته محتوای خواب را نیز دگرگون کند؟ پاسخ این پرسش، ما را به لایه‌های عمیق‌تری از سازوکار مغز در هنگام خواب هدایت می‌کند.
