درون انسان همیشه روشن و قابلخواندن نیست. گاهی بدن واکنش نشان میدهد، ذهن آن را ثبت میکند، اما معنا میان این دو گم میشود. «الکسیتایمیا» (Alexithymia) به وضعیتی اشاره دارد که در آن فرد احساسات را تجربه میکند، اما توانایی شناسایی و نامگذاری آنها را از دست میدهد.
پژوهشگر پسادکتری «دانشگاه کمبریج» در گفتوگو با آناتک:
تشخیص بیماریهای ژنتیکی همیشه به سادگی نیست. نواحی تکراری در DNA بهخوبی در روشهای معمول خوانده نمیشوند، به همین دلیل روش «اوریگامی RNA» برای بررسی مستقیمتر و دقیقتر اطلاعات ژنتیکی از سوی پژوهشگران دانشگاه کمبریج مطرح شده است.
یک انتخاب کوچک، یک پیامد بزرگ. مصرف دارو با هر نوع نوشیدنی، عادتی رایج و بهظاهر بیاهمیت است؛ اما این انتخاب میتواند ساختار دارو را پیش از ورود به بدن تغییر دهد. پدیدهای که نهتنها مسیر جذب دارو را مختل میکند، بلکه میتواند اثربخشی درمان را نیز بهطور جدی کاهش دهد.
ترس در مغز زنان و مردان یکسان ثبت نمیشود. پژوهش تازهای نشان میدهد مغز زنان برای ذخیره خاطرات ترسناک از مسیری متفاوت استفاده میکند؛ کشفی که میتواند به درک بهتر علت شیوع بیشتر اختلال استرس پس از سانحه در زنان و توسعه درمانهای دقیقتر کمک کند.
همهچیز از همان سالهای اول آغاز میشود. سالهای ابتدایی زندگی کودک، همواره بهعنوان دورهای حیاتی برای رشد جسمی و ذهنی شناخته شدهاند، آنچه کودک در این دوره میخورد، میتواند اثراتی عمیق و ماندگار بر عملکرد مغز او در سالهای نوجوانی داشته باشد.
یک فرضیه قدیمی درباره کروموزم مردانه زیر سؤال رفت. دانشمندان معتقد بودند «کروموزوم Y» بهعنوان یکی از تعیینکنندههای جنسیت در پستانداران، در مسیری یکطرفه به سمت نابودی حرکت میکند؛ مسیری که در آن ژنها به تدریج از دست میروند و هیچ ژن تازهای جایگزین نمیشود.
مغزتان را نجات دهید و این الگوهای خواب را کنار بگذارید
خوابی به ظاهر آرام، اما مخرب. آنچه بسیاری تنها بهعنوان خستگی روز بعد تجربه میکنند، ممکن است در مقیاسی بسیار عمیقتر و در بازهای طولانیتر، به تغییرات ساختاری در مغز منجر شود.
مردان بیشتر بیمار میشوند و زودتر میمیرند. در بسیاری از جوامع انسانی، مردان نسبت به زنان نرخ بالاتری از مرگ زودرس، بیماریهای قلبی، اختلالات متابولیک و برخی سرطانها را دارند. در حالی که عوامل اجتماعی و رفتاری نقش مهمی در این الگو دارند، شواهد علمی نشان میدهد که بخش قابل توجهی از این تفاوت، ریشه در ساختار ژنتیکی، هورمونی و عملکرد سیستم ایمنی دارد.
پیری صرفاً یک فروپاشی ساده نیست. این فرایند زمانی بهعنوان کاهش تدریجی عملکرد بدن و زمینهساز بیماریهای مزمن شناخته میشد، اما امروز آن را نوعی «بازآرایی فعال» درون سلولها میدانند. این تغییرات، بهویژه در ساختارهای مهم سلولی، میتوانند آغازگر زنجیرهای باشند که در نهایت به بیماریهایی مانند سرطان، دیابت و اختلالات عصبی منجر میشود.
یک عضو هیات مدیره انجمن ویروس شناسی ایران در گفتوگو با آناتک:
گسترشی آرام همراه با خطری جدی. با افزایش موارد ابتلا به تب دِنگی در برخی مناطق جهان، نگرانیها درباره گسترش این بیماری ویروسی بالا گرفته است؛ بیماریای که با وجود اغلب خفیف بودن، در برخی موارد میتواند به شکل شدید و خطرناک بروز کند و کنترل آن بهشدت وابسته به شرایط محیطی و پشههای ناقل این ویروس است.
سلولها اکسیژن را تشخیص میدهند. پژوهشهای «پیتر راتکلیف» نشان داد که بدن انسان دارای سازوکاری دقیق برای درک و تنظیم این عنصر حیاتی است؛ کشفی که نگاه علم به عملکرد سلولها را دگرگون کرد.
بررسی رژیم «جلوگیری از فشارخون بالا» در گفتوگو با عضو انجمن تغذیه سوئیس
فشار خون بالا فقط یک عدد نیست؛ یک خطر جدی برای قلب است. در این میان، رژیم «دَش» (DASH) بهعنوان یک الگوی غذایی ساده و علمی، با اصلاح تغذیه روزمره به کنترل فشار خون و بهبود سلامت قلب و عروق کمک میکند.
تفاوتهای ژنتیکی در جمعیتهای کوچک برجستهتر میشود. حتی جمعیتهای گیاهی که امروز سالم به نظر میرسند، ممکن است آثار ژنتیکی شکستهای گذشته را با خود حمل کنند. کاهش تنوع ژنتیکی و همخونی بالا، میتواند توانایی آنها برای مقابله با تغییرات آینده محیطی مانند بیماریها یا تغییرات اقلیمی را محدود کند.
آلودگی میتواند از سادهترین ابزارهای روزمره آغاز شود. در حالی که تصور عمومی از آلودگیهای محیطزیستی به کارخانهها، خودروها و زبالههای بزرگ پلاستیکی محدود میشود، یکی از سادهترین ابزارهای روزمره در آشپزخانه، یعنی اسفنج ظرفشویی، میتواند بهطور مداوم ذرات ریز پلاستیکی را وارد محیط زیست کند.
جویدن؛ فراتر از یک عادت ساده، سازوکاری پنهان برای تقویت مغز
جویدن فقط آغاز فرآیند هضم نیست. این کنش بهظاهر ساده، در واقع بخشی از یک سازوکار پیچیده است که نهتنها بر عملکرد دستگاه گوارش، بلکه بر کارکردهای شناختی مغز، حافظه و حتی سلامت روان تأثیر میگذارد و روند پیری آن را کندتر میکند. پژوهشهای جدید نشان میدهد که افزایش میزان جویدن میتواند به بهبود جذب مواد مغذی، تنظیم اشتها و تقویت فعالیتهای مغزی منجر شود.
پلاستیکهای زنده؛ تغییری نوین در مهندسی مواد که در چند روز ناپدید میشوند
پلاستیک دیگر برای همیشه در طبیعت نمیماند. در شرایطی که آلودگیهای پلاستیکی به یکی از ماندگارترین چالشهای زیستمحیطی تبدیل شدهاند، گروهی از پژوهشگران موفق شدهاند نوعی «پلاستیک زنده» طراحی کنند که میتواند در زمان دلخواه فعال شده و تنها طی چند روز بهطور کامل تجزیه شود.
تشخیص بیماریهای ژنتیکی وارد مرحله تازهای شده است. دانشمندان روشی را توسعه دادهاند که با تغییر شکل و تا کردن مولکولهای وراثتی و بررسی دقیق آن، خطاهای پنهان ژنتیکی را آشکار میکند و به تشخیص سریعتر و دقیقتر بیماریهای عصبی و ژنتیکی کمک میکند.
مداخلهای ساده با پیامدهای پیچیده زیستی بر سلامت انسان
طبیعت، بدن انسان را بازتنظیم میکند. تنها بیست دقیقه حضور در محیطهای طبیعی کافی است تا مجموعهای از واکنشهای زیستی در بدن فعال شود؛ واکنشهایی که از کاهش هورمونهای استرس تا بهبود عملکرد دستگاه ایمنی را در بر میگیرد. پژوهشهای نوین نشان میدهند که تعامل انسان با عناصر طبیعی نهتنها یک تجربه ذهنی آرامشبخش، بلکه یک فرآیند قابل اندازهگیری در سطح فیزیولوژیک است.
یک متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری در گفتوگو با آناتک:
تهویه ضعیف میتواند ریسک انتقال هانتاویروس را افزایش دهد. در فضاهای بسته، احتمال استنشاق ذرات آلوده به ترشحات جوندگان بیشتر میشود و همین موضوع خطر ابتلا را بالا میبرد.
کالری همیشه عدد ثابتی نیست. پژوهشهای جدید نشان میدهد بدن انسان و میکروبهای روده با هم تعیین میکنند چه مقدار انرژی از غذا جذب شود، بهطوری که دو فرد میتوانند از یک وعده غذایی یکسان، مقدار متفاوتی کالری دریافت کنند.