استفاده از نانوجاذب‌های آنتی‌بیوتیک برای کاهش مضرات مصرف دام و طیور پرورشی در دانشگاه آزاد اسلامی یزد

به گزارش گروه علم و فناوری آنا به نقل از ستاد ویژه توسعه نانو، با کشف انواع آنتی‌بیوتیک‌ها و مواد ضدمیکروبی، افزایش قابل‌ توجهی در درمان بیماری‌های عفونی به وجود آمده است. طبق تحقیقات محققان، استفاده از برخی آنتی‌بیوتیک‌ها در صنعت دامداری و طیور، نه‌تنها موجب مهار عفونت‌ها می‌شود، بلکه افزایش در رشد دام را نیز در پی خواهد داشت. ورود برخی از این داروها از طریق مصرف گوشت دام و طیور پرورشی ممکن است باعث ایجاد سمیت و مقاومت دارویی در بدن انسان شود. از این ‌رو تاکنون راهکارهای مختلفی جهت رفع مشکل مذکور پیشنهاد شده است. یکی از راهکارها استفاده از جاذب‌هاست. برخی جاذب‌ها نیز دارای ترکیبات سمی هستند که این موضوع موجب محدودیت استفاده از آنها شده است.

محمدحسین بلال زاده تفتی ضمن تأکید بر ضرورت سنتز یک جاذب غیرسمی و اختصاصی برای حذف داروهای آنتی‌بیوتیک از گوشت دام، اهداف طرح را بدین‌ صورت توضیح داد: «از جمله مواد ضدمیکروبی که به فراوانی در صنعت پرورش دام و طیور مورد استفاده قرار می‌گیرد، اوفلوکساسین، انروفلوکساسین و سیپروفلوکساسین است. در میان موارد ذکرشده، انروفلوکساسین مصرف بالاتری در ایران و جهان دارد. مطالعات نشان داده‌ که انروفلوکساسین اثرات مخربی روی کلیه، کبد و مغز انسان خواهد داشت. بنابراین، در این پژوهش یک نانوجاذب جهت جذب و حذف مؤثر داروی آنتی‌بیوتیک انروفلوکساسین سنتز و معرفی شده است».

استفاده از نانوجاذب سنتز شده در این طرح موجب می‌شود که اثرات جانبی مربوط به استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها به‌طور قابل‌توجهی کاهش پیدا کند. به‌علاوه به دلیل ساده، ارزان و در دسترس بودن مواد تشکیل‌دهنده این نانوجاذب، حذف آنتی‌بیوتیک با هزینه کمتری امکان‌پذیر خواهد بود.

به لحاظ نظری آمینوبنزیل پورین می‌تواند حداقل چهار پیوند هیدروژنی با انروفلوکساسین برقرار کند. بنابراین می‌تواند گزینه خوبی برای جذب آنتی‌بیوتیک مذکور باشد. از طرفی نانوذرات سلولز ارزان، ساده و در دسترس است و می‌تواند موجب افزایش میزان جذب آمینوبنزیل پورین شود.

بلال زاده تفتی در توضیحات کامل‌تری در خصوص سنتز و ارزیابی این نانوجاذب افزود: «ابتدا نانوذرات سلولز سنتز شد و در حضور کراس لینکر با آمینوبنزیل پورین کونژوگه شد. غلظت‌های سریال نانوذرات کونژوگه شده به‌طور جداگانه با محلول آنتی‌بیوتیک انروفلوکساسین در غلظت 1000 میکروگرم بر میلی‌لیتر مخلوط شد و در دماها، زمان‌ها و‌pH‌های انکوبه شد. در نهایت میزان آنتی‌بیوتیک جذب شده توسط این نانوجاذب در شرایط مختلف توسط دستگاه طیف‌سنج نوری تعیین شد».

نتایج حاکی از آن است که نانوجاذب سنتز شده در این طرح قادر است بیش از 1000 میکروگرم بر میلی‌لیتر داروی انروفلوکساسین را جذب و حذف کند. به‌علاوه، این نانوجاذب می‌تواند فعالیت ضد میکروبی و میزان سمیت آنتی‌بیوتیک مذکور را کاهش دهد.

این تحقیقات حاصل تلاش‌های دکتر سید علی یاسینی اردکانی، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات یزد و محمدحسین بلال زاده تفتی، دانشجوی مقطع دکترای دانشگاه آزاد واحد ورامین و حسین شهدادی، دانشجوی مقطع دکترای دانشگاه فردوسی مشهد است.