تولیت نظام سلامت در حوزه درمان و توانبخشی بیماری‌های روانپزشکی به رسمیت شناخته نشده است

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی خبرگزاری آنا، دکتر محمدباقر صابری ظفرقندی در نشست خبری که به مناسبت هفته بهداشت روان در دانشگاه علوم رفتاری و سلامت روان برگزار شد، گفت:‌ آنچه مسلم است در حوزه حفظ و ارتقای سلامت روان قدم‌های بزرگی برداشتیم و امروز جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با کشورهای منطقه و منطقه مدیترانه شرقی بسیار پیشرو بوده و در بسیاری از موارد دیگر به عنوان الگوی برتر شناخته شده است.

جانشین رئیس دانشگاه علوم رفتاری و سلامت روان افزود:‌ برنامه‌های ارزشمند در حوزه درمان، پیشگیری از اختلالات روانپزشکی، توسعه خدمات و تسهیل در دسترسی به خدمات کارهای قابل دفاعی در کشور انجام شده است که در مقایسه با کشورهای همسایه بی‌بدیل است.

وی ادامه داد:‌ در حوزه اعتیاد، خشونت، خودکشی، سلامت خانواده و سلامت جنسی، سوانح و حوادث و غیره انگ‌زدایی از بیماری روانپزشکی قدم‌های مبتنی بر شواهد علمی برداشته شده که از دستاوردهای کشور در حوزه سلامت است.

این روانپزشک افزود: با همه این حالات وقتی به شأن مردم و پشتوانه فرهنگی و اعتقادی کشور برای رسیدن به اهداف عالی‌تر نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم که ما راه طولانی را در پیش داریم. شکاف بین آنچه در حوزه سلامت روان مطلوب برای کشور است با وضعیت موجود بسیار قابل توجه است و شکی نیست باید تلاش کنیم تا این شکاف برطرف شود.

صابری ظفرقندی ادامه داد: سلامت روان دامنه وسیعی دارد از قبل و بدو تولد تا سالمندی برای آحاد جامعه سلامت روان مطرح است. کودک آزاری، اعتیاد، سلامت جنسی و غیره بخش‌هایی از اتفاقاتی است که مداخله کارشناسان سلامت روان را طلب می‌کند. با این حال نظام سلامت کشور و وزارت بهداشت مسئول بخش کوچکی از سلامت روان جامعه است و بخش عمده‌ای از دامنه سلامت روان به بیرون از نظام سلامت مرتبط می شود. ضمن اینکه آنچه که در حیطه وظایف نظام سلامت تعریف شده بسیار مهم و اثرگذار است یعنی به هر دلیلی اگر نظام سلامت وظایف خود را به درستی و در زمان و مکان مناسب و توسط افراد ذیصلاح انجام ندهد آثار نامطلوب آن متوجه بخش‌های دیگری هم می‌شود.

وی افزود: بخش‌های دیگر سلامت مثل سلامت جسمی و معنوی هم تحت تأثیر سلامت روان می‌تواند متأثر از رفتارها و عملکرد وزارت بهداشت باشد. بنابراین گفته می‌شود نظام سلامت مسئول کوچکی از سلامت روان مردم است. این معنای کم اهمیت بودن نقش وزارت بهداشت نیست.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم رفتاری و سلامت روان عنوان کرد:‌ وزارت بهداشت در زمینه وظایف محدود خود یک وظیفه سنگین را به عهده دارد. وظیفه نظارت بهداشت در حوزه سلامت روان عمدتاً معطوف است به وجه 2 و 3 پیشگیری یعنی شناسایی به موقع اختلالات روان و ارجاع مناسب به مراکز درمان در دسترس و ارزان برای شروع درمان. بنابراین حمایت‌های بیمه‌ای در حوزه سلامت روان بسیار پررنگ است. در مورد بیماران مزمن ارائه خدمات بازتوانی و توانبخشی از موضوعاتی است که به سلامت روان باز می‌گردد.

وی با انتقاد از عملکرد وزارت بهداشت گفت:‌ انتقادی که در این حوزه وارد است و از جمله آفت‌های غیر قابل دفاع و پر هزینه در این بخش است این است که تولیت نظام سلامت در حوزه درمان و توانبخشی بیماری‌های روانپزشکی به رسمیت شناخته نشده است که این نقایص در وهله اول متوجه وزارت بهداشت است که برای بازگیری این تولیت هنوز آنگونه که شایسته است سینه سپر نمی‌کند و در بخش‌های این حوزه مانند اعتیاد، توانبخشی بیماران روانی، مداخلات روانشناختی و مشاوره و از همه مهمتر آموزش و تربیت نیروی انسانی کار را به سایر دستگاه‌ها سپرده است که آسیب‌های ناشی از آن متوجه مردم و نظام سلامت کشور می‌شود.

مدیرگروه مطالعات اعتیاد دانشگاه علوم رفتاری و سلامت روان اظهار کرد:‌ وجود متولیان متعددی در حوزه مشاوره، خانواده و سلامت جنسی و اعتیاد آسیب‌زا است و خوشبختانه در حال حاضر قوانین بالاسری از جمله سیاست کلی سلامت، سیاست‌های برنامه 5ساله ششم و قانون برنامه پنجم همه از بازگشت تولیت نظام سلامت به وزارت بهداشت و اصلاح چندپارگی در سیاست گذاری نظارت و اجرا در حوزه سلامت حمایت می‌کند.

وی افزود: انتظار ما این است در تدوین برنامه ششم توسعه وزارت بهداشت برای بازگیری تولیت نظام سلامت پافشاری کند. برای تولیت می‌توان مثالی زد. برای مثال بی‌تکلیفی و مسئولیت‌ناپذیری در حادثه منا می‌تواند شاهد مثال ما در حوادث، مجروحان، بازماندگان، اقوام و تمام افراد جامعه باشد زیرا این حوادث آسیب روانی جدی را به تمام افراد وارد می‌کند.

وی افزود: جای مداخله به موقع و سازمان یافته برای فاجعه منا در کشور خالی است اگر بخواهیم به نقش رسانه اشاره کنیم اطلاع‌رسانی به موقع از وضعیت جان‌باختگان و مجروحان قابل دفاع است ولی باید نظامی در کشور تعریف شود که در مورد به تصویر کشیدن فجایع و صحنه‌های دلخراش این حوادث نظام رسانه را راهنمایی کند که جای این مسئله در کشور ما خالی است.

به گفته صابری ظفرقندی حین اطلاع رسانی و نشان دادن صحنه‌های فجیع تفاوت بسیاری وجود دارد.

جانشین رئیس دانشگاه علوم رفتاری و سلامت روان گفت:‌ البته منظور ما این نیست که رسانه‌ها را محکوم کنیم چون آنها هم اطلاع درستی ندارند یعنی نظام سلامت و مسئول سلامت روان کشور باید دستورالعمل و راهنمایی‌ها و نحوه درست انعکاس اخبار را در اختیار اصحاب رسانه قرار دهد که واقعاً جای این موضوع در کشور ما خالی است که خواسته ما این است که هر چه سریعتر این دستورالعمل تأیید شود.

وی یادآور شد: بخشی از آنچه که اتفاق می‌افتد خصوصاً در صدا و سیما ناخواسته است و اگر مشاوره درستی به آنها داده شود این اتفاق نمی‌افتد. صحنه منا یک بحث بود موضوع صحنه‌های بمباران شهرها نیز می‌تواند به سلامت روان مردم آسیب بزند. ما نباید فراموش کنیم مردم ما 8 سال درگیر جنگ همه جانبه بودند و همه یا بخش عظیمی قربانی بمباران و موشک باران شهرها بودند بنابراین اگر این نکات را رعایت نکنیم این مسائل می‌تواند به جامعه آسیب بزند و اختلال بعد از حادثه که مردم ما مستعد آن هستند با نشان دادن این صحنه‌ها ایجاد شود و حتی کودکانی که در زمان جنگ متولد شده و حالا جوان هستند در قبال این صحنه‌ها آسیب پذیرتر هستند. همچنین به تصویر کشیدن حملات داعش در شبکه‌های مجازی می‌تواند به شکل بسیار خطرناک و آسیب‌رسان باشد.