رضایی: مقاومت آنتی‌بیوتیکی پیوند اعضا و درمان سرطان را تهدید می‌کند

فرشید رضایی
معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های وزارت بهداشت، با هشدار درباره پیامدهای گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی گفت: این پدیده می‌تواند دستاوردهای پزشکی مدرن، از جمله پیوند اعضا، درمان سرطان و جراحی‌های پیشرفته را با تهدید جدی مواجه کند.

به گزارش خبرنگار آنا، فرشید رضایی، معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های معاونت درمان وزارت بهداشت، در نشست خبری مصرف منطقی دارو با اشاره به ضرورت تقویت نظام پایش مصرف دارو‌ها اظهار کرد: مصرف منطقی دارو و نظارت بر تجویز فرآورده‌هایی مانند آنتی‌بیوتیک و سرم، از بخش‌های مهم نظام سلامت در کشور‌های مختلف است و ایران نیز در سال‌های اخیر برنامه‌هایی را برای اصلاح این روند تدوین کرده است.

وی با اشاره به برنامه‌های وزارت بهداشت در زمینه مصرف منطقی دارو افزود: برای مدیریت مصرف سرم و فرآورده‌های مورد استفاده در مایع‌درمانی نیز دستورالعمل‌هایی تهیه شده که باید هرچه سریع‌تر زمینه اجرای آنها فراهم شود.

مقاومت میکروبی فقط به بیمارستان‌ها محدود نیست

معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه مقاومت میکروبی پدیده‌ای پیچیده و فراتر از محیط‌های درمانی است، گفت: وقتی از مقاومت ضدمیکروبی صحبت می‌شود، معمولاً ذهن‌ها به سمت بیمارستان‌ها، بخش‌های مراقبت ویژه و مصرف آنتی‌بیوتیک می‌رود؛ در حالی که انتقال میکروب‌های مقاوم محدود به بیمارستان نیست و چرخه گسترده‌ای از گردش این عوامل در طبیعت، حیوانات، فاضلاب بیمارستان‌ها و کارخانه‌ها و مراکز دامپروری وجود دارد.

رضایی ادامه داد: باکتری‌های مقاوم می‌توانند از طریق سازوکار‌های ژنتیکی، ویژگی مقاومت را به نسل‌های بعدی منتقل کنند و در محیط زیست، حیوانات و انسان‌ها گسترش یابند. به همین دلیل، در سال‌های اخیر رویکرد جهانی مقابله با مقاومت میکروبی به سمت مفهوم «سلامت واحد» حرکت کرده است.

وی با بیان اینکه این رویکرد بر همکاری بخش‌های مختلف تأکید دارد، افزود: مقابله مؤثر با مقاومت میکروبی نیازمند سیاست‌گذاری، تأمین منابع مالی و نظام گزارش‌دهی هماهنگ میان وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو، سازمان دامپزشکی، نهاد‌های محیط زیستی و سایر متولیان سلامت انسان، حیوان و محیط زیست است.

مقاومت میکروبی دستاورد‌های پزشکی مدرن را تهدید می‌کند

رضایی با اشاره به پیامد‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی گفت: نباید اهمیت این موضوع را فقط با شمار افرادی که در اثر عفونت‌های مقاوم جان خود را از دست می‌دهند سنجید؛ زیرا یکی از پیامد‌های بزرگ‌تر آن، از بین رفتن امکان بهره‌مندی از دستاورد‌های پزشکی مدرن است.

معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های وزارت بهداشت توضیح داد: در پیوند اعضا، از جمله پیوند کبد، کلیه و مغز استخوان، برای پذیرش عضو یا بافت پیوندی، سیستم ایمنی بیمار تا حدی تضعیف می‌شود. در چنین شرایطی، احتمال بروز عفونت‌های فرصت‌طلب افزایش می‌یابد و اگر آنتی‌بیوتیک‌ها و دارو‌های ضدقارچ مؤثر در دسترس نباشند، حیات بیمار و موفقیت پیوند به خطر می‌افتد.

وی افزود: در درمان سرطان نیز برخی روش‌های شیمی‌درمانی و درمان‌های پیشرفته بر سیستم ایمنی بیمار تأثیر می‌گذارند و خطر عفونت را افزایش می‌دهند. همچنین در جراحی‌های بزرگ و پیشرفته، کنترل عفونت‌های پس از عمل اهمیت زیادی دارد و کاهش اثربخشی آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند روند درمان را مختل کند.

رضایی با اشاره به وضعیت بیماران بستری در بخش‌های مراقبت ویژه و بیماران دچار سوختگی گفت: در بیماران سوختگی، از بین رفتن سد دفاعی پوست امکان ورود میکروب‌ها به بدن را افزایش می‌دهد و در این شرایط، دسترسی به دارو‌های ضدمیکروبی مؤثر اهمیت حیاتی دارد.

مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران حدود ۳.۵ برابر میانه جهانی است

معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های وزارت بهداشت با اشاره به شاخص مصرف آنتی‌بیوتیک در کشور اظهار کرد: بر اساس شاخصی که مصرف آنتی‌بیوتیک را با در نظر گرفتن جمعیت و دوز استاندارد دارو اندازه‌گیری می‌کند، عدد ایران حدود ۶۵ است؛ در حالی که میانه جهانی این شاخص ۱۸ گزارش شده است.

وی افزود: به این ترتیب، میزان مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران بر اساس این شاخص حدود ۳.۵ برابر میانه جهانی است. در میان کشور‌هایی که آمار آنها در دسترس است، هلند با شاخص حدود ۱۰ از جمله کشور‌های دارای مصرف پایین آنتی‌بیوتیک به شمار می‌رود.

رضایی با بیان اینکه این ارقام نشان‌دهنده فاصله قابل توجه ایران با وضعیت مطلوب است، تأکید کرد: کاهش مصرف غیرضروری آنتی‌بیوتیک باید به یکی از اولویت‌های نظام سلامت تبدیل شود.

سهم آنتی‌بیوتیک‌های خط اول در ایران کمتر از میزان مطلوب است

وی در ادامه به ترکیب آنتی‌بیوتیک‌های مصرفی اشاره کرد و گفت: آنتی‌بیوتیک‌ها از نظر سطح دسترسی و نحوه تجویز در گروه‌های مختلفی قرار می‌گیرند؛ برخی از آنها برای استفاده در سطح نخست درمان در دسترس هستند، برخی باید با نظر متخصص تجویز شوند و گروهی نیز دارو‌های بیمارستانی هستند که مصرف آنها باید به شرایط خاص محدود شود.

معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های وزارت بهداشت افزود: بر اساس شاخص‌های مورد اشاره، انتظار می‌رود حدود ۷۰ درصد آنتی‌بیوتیک‌های مصرفی از گروه دارو‌های دسترسی یا خط اول باشند؛ اما این سهم در ایران حدود ۴۸ درصد است، در حالی که میانگین جهانی آن حدود ۵۸ درصد گزارش شده است.

رضایی تأکید کرد: بنابراین مسئله فقط میزان بالای مصرف آنتی‌بیوتیک نیست، بلکه نوع و ترکیب دارو‌های مصرفی نیز اهمیت دارد. استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های قوی‌تر از سطح مورد نیاز و خروج دارو‌های بیمارستانی از چرخه مصرف تخصصی، می‌تواند به تشدید مقاومت میکروبی منجر شود.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت مشارکت همه بخش‌های جامعه در مقابله با مقاومت ضدمیکروبی گفت: اصلاح الگوی مصرف دارو تنها به توصیه به مردم برای پرهیز از مصرف خودسرانه محدود نمی‌شود و به همکاری نظام سلامت، بخش دامپزشکی، نهاد‌های محیط زیستی، سیاست‌گذاران و رسانه‌ها برای افزایش آگاهی عمومی و اصلاح رفتار‌های مصرفی نیاز دارد.

انتهای پیام/

ارسال نظر