با تخلیه عمیق ذخایر استراتژیک دنیا، بهای نفت در بازار چه سرنوشتی خواهد داشت؟

گروه اقتصادی خبرگزاری آنا، حامد ملحانی، کارشناس ارشد تولید نفت و گاز- تحولات ژئوپلیتیک و مناقشات اخیر در مناطق راهبردی انرژی، بازار جهانی نفت را وارد فاز جدیدی از بی‌ثباتی و عدم قطعیت کرده است. در این میان، یکی از پرسش‌های کلیدی فعالان اقتصادی، سیاست‌گذاران و بازیگران ارشد بازار انرژی این است که با فروکش کردن تنش‌ها و بازگشت آرامش نسبی به بازار، بهای طلای سیاه چه سرنوشتی خواهد داشت؟ آیا ارقام نجومی ثبت‌شده استمرار می‌یابد یا بازار شاهد سقوط آزاد قیمت‌ها خواهد بود؟

اگرچه سناریوی پایان مناقشات و دستیابی به توافقات سیاسی معمولاً با یک موج روانی و افت هیجانی در بازار‌های مالی همراه است، اما این کاهش قیمت، ماهیتی کاملاً سطحی و زودگذر خواهد داشت و به هیچ وجه پایدار نخواهد بود.

افت هیجانی واکنش نخست بازار به صلح

در صورت فروکش کردن تنش‌ها، نخستین واکنشی که بازار‌های بورس انرژی و آتی نشان خواهند داد، تخلیه ریسک ژئوپلیتیک از قیمت‌هاست. در این مقطع، دلالان و سفته‌بازان کوتاه‌مدت اقدام به شناسایی سود و خروج از پوزیشن‌های خرید سنگین خواهند کرد که این امر می‌تواند قیمت نفت را به صورت موقت و هیجانی تا محدوده ۷۵ یا ۸۰ دلار در هر بشکه عقب براند. با این حال، این ارقام بازتاب‌دهنده واقعیت‌های بنیادین عرضه و تقاضا در اقتصاد جهانی نخواهد بود، بلکه صرفاً واکنشی روانی به رفع سایه جنگ از سر بازار‌های انرژی است.

تخلیه عمیق ذخایر استراتژیک؛ پاشنه‌آشیل اقتصاد‌های غربی

نکته کلیدی و حیاتی که تحلیل‌گران سنتی معمولاً از آن غافل می‌شوند، وضعیت بحرانی ذخایر استراتژیک نفت جهان و مخازن تجاری کشور‌های صنعتی است. در ماه‌های اخیر و هم‌زمان با بحران‌های عرضه‌ای، ایالات متحده و دیگر اعضای آژانس بین‌المللی انرژی برای کنترل قیمت‌ها و مهار تورم، دست به تزریق بی‌سابقه و مداوم نفت از ذخایر استراتژیک خود زده‌اند؛ اقدامی که حجم این ذخایر راهبردی را به پایین‌ترین سطح در دهه‌های اخیر رسانده است.

با پایان مناقشات منطقه، صنایع و کارخانجات جهانی که طی ماه‌ها در شرایط حداقلی یا محافظه‌کارانه فعالیت می‌کردند، به‌تدریج برای بازگشت به راندمان کامل و ظرفیت عملیاتی صددرصدی آماده خواهند شد. این بازگشت صنعتی، موجی قدرتمند از تقاضا برای مصرف سوخت و خوراک پتروشیمی ایجاد می‌کند. در این نقطه است که بحران اصلی نمایان می‌شود: ذخایر استراتژیک دنیا تخلیه شده‌اند و مخازن خالی دیگر پشتیبان مطمئنی برای جبران کمبود‌های عرضه نخواهند بود.

کانال ۹۰ تا ۱۰۰ دلاری؛ تعادل جدید بازار

تلاقیِ دو پدیده تقاضای فزاینده برای بازسازی راندمان صنعتی و مخازن خالی از نفتِ استراتژیک، تعادل جدیدی را به بازار تحمیل خواهد کرد. به گفته ملحانی، این عوامل بنیادین موجب خواهد شد که بهای نفت پس از افت هیجانی اولیه، بلافاصله خود را بالا کشیده و دست‌کم برای یک تا دو سال آینده در کانال ۹۰ تا ۱۰۰ دلاری تثبیت شود.

در این ساختار جدید، گذر زمان به هیچ وجه به نفع اقتصاد‌های صنعتی غربی که متکی به ذخایر رو به اتمام و واردات آسیب‌پذیر هستند، نخواهد بود. هرچقدر زمان رو به جلو حرکت کند، فشار ناشی از ناتوانی در بازسازی ذخایر استراتژیک، کشور‌های مصرف‌کننده را در موضع ضعف جدی قرار خواهد داد و تولیدکنندگان مسلط بر منابع، دست بالا را در معادلات اقتصادی و سیاسی آینده حفظ خواهند کرد.