معاون سازمان انرژی اتمی: آژانس باید نهادی مستقل، فنی و توسعه محور باشد

به گزارش خبرگزاری آنا، حسین درخشنده، معاون سازمان و مدیر عامل شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی ایران در کنفرانس بین‌المللی وزارتی برق هسته‌ای که به میزبانی دولت کره جنوبی برگزار شد، به ایراد سخنرانی پرداخت.

متن سخنرانی معاون سازمان انرژی اتمی ایران به این شرح است: 

جمهوری اسلامی ایران بر حق غیرقابل انکار کشور‌های عضو معاهده عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای (NPT) برای تحقیق، توسعه و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، مطابق تعهدات معاهده‌ای آنان، تأکید می‌کند. احترام به این حقوق و اجرای تعهدات عدم اشاعه باید به صورت متوازن و غیر تبعیض‌آمیز دنبال شود و هیچ یک نباید به بهانه دیگری نادیده گرفته شود.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مطابق اساس‌نامه خود، باید نهادی مستقل، فنی و توسعه محور باشد و در گسترش استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای و همکاری‌های فنی میان کشور‌های عضو، بدون تبعیض ایفای نقش کند. با این حال، متأسفانه تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که این نهاد، تحت تأثیر ملاحظات سیاسی قرار گرفته و از ایفای نقش بی‌طرفانه مسئولیت‌های اساس‌نامه‌ای خود فاصله گرفته است.

نمونه آشکار این وضعیت، حملات نظامی غیرقانونی ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای صلح آمیز جمهوری اسلامی ایران است؛ تأسیساتی که همگی تحت پادمان آژانس قرار دارند. این حملات، نقض آشکار منشور ملل متحد، حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های کنفرانس عمومی آژانس درباره ممنوعیت حمله به تأسیسات هسته‌ای صلح آمیز محسوب می‌شود. با وجود مسئولیت‌های روشن آژانس در این خصوص، واکنش این نهاد با انتظارات مشروع جامعه بین‌المللی فاصله داشت و نتوانست از اصول بنیادین بی‌طرفی، حرفه‌ای‌گری و دفاع از رژیم حقوقی بین‌المللی حاکم بر استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای به طور مؤثر صیانت کند.

در طی سال‌های گذشته طرح‌های نیروگاه‌های اتمی که طی قرارداد‌های مشخص به شرکت‌های بین‌المللی منعقد شده بود، در نتیجه فشار‌های سیاسی از ناحیه آمریکا و برخی کشور‌های غربی متوقف و زیان‌های هنگفتی به کشور ما وارد گردید. افزون بر آن در جنگ‌های ظالمانه اخیر هم نیروگاه اتمی در دست ساخت توسط شرکت‌های ایرانی در نتیجه حملات جنایتکارانه آمریکا مورد اصابت قرار گرفت. این در حالی است که حفاظت از زیرساخت‌های صلح آمیز هسته‌ای، موضوعی صرفاً ملی نیست؛ بلکه تعهد مشترک بین المللی برای آینده این صنعت است.

برنامه صلح آمیز هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران در خدمت رفاه ملت شریف ایران در حوزه‌های مختلف انرژی، بهداشت، امنیت غذایی، محیط زیست و صنایع قرار دارد. گواه شفافیت این برنامه گزارشات مکرر آژانس و حجم عظیم بازرسی‌های صورت گرفته بازرسان آژانس است. متأسفانه رژیم صهیونی و آمریکا و برخی کشور‌های اروپائی با اتهام‌زنی‌های بی‌اساس و جوسازی رسانه‌ای با هدف مطامع سیاسی در این خصوص دائماً سیاه‌نمایی می‌کنند.

جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که فناوری‌های نوظهور، از جمله راکتور‌های پیشرفته و راکتور‌های کوچک مدولار SMRs و هوش مصنوعی، می‌توانند نقش مهمی در آینده انرژی جهان ایفا کنند. با این حال، بهره‌مندی از این فناوری‌ها نباید به ابزاری برای ایجاد انحصار، اعمال محدودیت‌های سیاسی یا تبعیض میان کشور‌ها تبدیل شود. دسترسی برابر به فناوری‌های نوین هسته‌ای، انتقال دانش و همکاری‌های فنی، باید مطابق اصول حقوق بین الملل و بدون هرگونه استاندارد دوگانه برای همه کشور‌های متعهد به تعهدات بین‌المللی فراهم باشد.

امروزه تأمین پایدار انرژی، مقابله با تغییرات اقلیمی و تحقق اهداف توسعه پایدار، از مهمترین چالش‌های پیش روی جامعه جهانی است. در این میان، انرژی هسته‌ای به عنوان منبعی پایدار و بدون کربن می‌تواند نقشی انکارناپذیر در کاهش گاز‌های گلخانه‌ای و تنوع‌بخشی به سبد تولید برق ایفا نماید.

جناب آقای رئیس.

جمهوری اسلامی ایران، با برخورداری از ظرفیت‌های علمی، فنی و انسانی ارزشمند خود، توسعه فناوری صلح آمیز هسته‌ای را به عنوان بخش جدایی ناپذیر از راهبرد ملی خود در حوزه انرژی دنبال کرده است. تجربه ما در بهره‌برداری از نیروگاه اتمی بوشهر و توسعه توانمندی‌های داخلی، پشتوانه تداوم این مسیر است. واحد یک نیروگاه بوشهر در حوزه برق هسته‌ای حائز بالاترین عملکرد ایمنی مطابق شاخص‌های عملکردی انجمن جهانی بهره برداران نیروگاه‌های اتمی وانو در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ است.

در همین راستا، جمهوری اسلامی ایران در چشم انداز ۲۰ ساله خود، با هدف‌گذاری توسعه برق هسته‌ای به میزان ۲۰ هزار مگاوات، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، افزایش بهره‌وری، توسعه زیرساخت‌ها، ارتقای استاندارد‌های ایمنی و تقویت هر چه بیشتر همکاری‌های بین‌المللی را در دستور کار خود قرار داده است.

خانم‌ها و آقایان.

برای پیشبرد اهداف این کنفرانس، چهار اولویت را پیشنهاد می‌کنیم:

نخست، تقویت همکاری‌های فنی، آموزش نیروی انسانی و توانمندسازی نهاد‌های نظارتی، به ویژه در کشور‌های در حال توسعه.

دوم، رفع موانع تبعیض‌آمیز و تسهیل دسترسی به فناوری، تجهیزات، خدمات و سازوکار‌های تأمین مالی متناسب با ماهیت بلندمدت پروژه‌های هسته‌ای.

سوم، گسترش همکاری در ارزیابی و اعتبارسنجی فناوری‌های نوین، با رعایت الزامات ایمنی، امنیت و پادمان و حفظ مسئولیت ملی کشورها.

چهارم، تقویت تدابیر بین‌المللی برای پیشگیری از تهدید و حمله علیه تأسیسات هسته‌ای صلح آمیز و جلوگیری از عادی‌سازی چنین اقداماتی.

جناب آقای رئیس، جمهوری اسلامی ایران تأکید می‌کند که پیشرفت فناوری، بدون محیطی با ثبات و چارچوبی منصفانه برای همکاری، به تنهایی تضمین کننده آینده برق هسته‌ای نیست. امید است این کنفرانس، فراتر از تأکید بر ظرفیت‌های این صنعت، به اقداماتی عملی برای رفع موانع توسعه، حفاظت از زیرساخت‌ها و بهره‌مندی عادلانه کشور‌ها از منافع آن بینجامد.