انسیه شاهحسینی:
معاون امور تحول و تعالی سما دانشگاه آزاد در یادداشتی مطرح کرد
زبان فارسی اصیل باید جایگاه بهتری در گفتار روزمره پیدا کند
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، یاسمن گرکانی حدود ۱۰ سال است که در عرصه بازیگری فعالیت می‌کند و در نمایش «تخم و ترکه» چند کاراکتر و تیپ متفاوت را به تصویر می‌کشد. درباره حضور او در این نمایش در تماشاخانه سنگلج به گفت وگو نشستیم که مشروح آن بدین شرح است:
نمایش «تخم و ترکه» با فضایی متعلق به تهران قدیم و دوران قاجار، داستانی آمیخته با جن، طلسم، اتفاقات عجیب و موقعیت‌های طنزآمیز را روایت می‌کند. وقتی متن را برای نخستین بار خواندید، چه چیزی در داستان یا شخصیت خودتان توجه شما را جلب کرد و انگیزه حضور در این نمایش شد؟
با اینکه داستان درباره جن است، روند جذاب و متفاوتی دارد. از طرفی، شخصیت پری چالش‌های تازه‌ای برای من ایجاد می‌کرد که همین موضوع، جذابیت حضور در این نمایش را بیشتر کرد.
این نمایش بر پایه مضحکه و نمایش‌های شادی‌آور ایرانی شکل گرفته است. بازی در چنین اثری چه تفاوتی با ایفای نقش در نمایش‌های رئالیستی و درام‌های جدی دارد و برای رسیدن به لحن و بیان مناسب این شیوه نمایشی، چه تمرین‌هایی انجام دادید؟
تفاوت اصلی در بیان، گفتار و رفتار شخصیت‌هاست. ادبیات و دیالوگ‌های نمایش با پژوهش و متناسب با دوران قاجار نوشته شده‌اند؛ بنابراین، علاوه بر حفظ این زبان، باید شیوه زندگی و رفتار مردم آن دوره را نیز روی صحنه بازآفرینی می‌کردیم.
در این نمایش، هر شخصیت ویژگی‌ها و موقعیت‌های خاص خود را دارد و برخی شخصیت‌ها نیز با پیشرفت داستان، ابعاد تازه‌ای پیدا می‌کنند. درباره نقش خودتان توضیح دهید؛ برای شناخت شخصیت، طراحی رفتارها، لحن، حرکات و ارتباط با دیگر بازیگران از چه روشی استفاده کردید؟
در این نمایش تقریباً سه کاراکتر و تیپ متفاوت را بازی می‌کنم. برای وفاداری به متن، بار‌ها با سهیل ملکی مشورت کردم و اتود‌های مختلفی ارائه دادم. راهنمایی‌های ایشان نقش مهمی در شکل‌گیری و پرداخت این شخصیت‌ها داشت.
طنز در موقعیت‌هایی مانند اشتباه در استفاده از آب حیات و آب ممات، حضور جن‌ها و اتفاقات غیرمنتظره شکل می‌گیرد. در اجرای این موقعیت‌ها چگونه میان اغراق، باورپذیری و زمان‌بندی کمدی تعادل برقرار می‌کنید تا خنده مخاطب به‌درستی شکل بگیرد؟
این باور‌ها و خرافات از گذشته در زندگی ایرانیان حضور داشته و برای مخاطب آشناست. از طرفی، موقعیت‌های کمدی متن به‌اندازه و درست طراحی شده‌اند و خلاقیت بازیگران نیز به اجرای بهتر آنها کمک کرده است. فکر می‌کنم در ایجاد این تعادل تا حد زیادی موفق بوده‌ایم.
در کنار جنبه سرگرم‌کننده، نمایش به رفتار‌هایی مانند هیزی، هرزه‌گی و سوءاستفاده نیز می‌پردازد و آنها را دستمایه طنز قرار می‌دهد. از نگاه شما، این شوخی‌ها صرفاً برای خنداندن مخاطب هستند یا نقدی اجتماعی در پس آنها وجود دارد؟ بازیگر چگونه می‌تواند این لایه انتقادی را بدون آسیب زدن به وجه کمدی اثر منتقل کند؟
به نظرم نمایش نقدی ظریف و به‌جا به این رفتارها دارد. اتفاقاتی که برای شخصیت‌ها رخ می‌دهد، در عین ایجاد موقعیت‌های خنده‌دار، پیامد‌های رفتار‌های نادرست را نیز نشان می‌دهد. همین پیوند میان طنز و نقد اجتماعی، به اثر عمق بیشتری می‌بخشد.
یکی از ویژگی‌های نمایش، پیوند آن با تاریخ و هویت تماشاخانه سنگلج است؛ مکانی که سابقه مهمی در اجرای نمایش‌های ایرانی دارد. حضور در این تماشاخانه و اجرای اثری که متناسب با معماری و فضای آن نوشته شده، چه تأثیری بر بازی شما و تجربه‌تان از ارتباط با تماشاگر گذاشته است؟
تماشاخانه سنگلج همیشه برای من مکانی ارزشمند و مقدس بوده است. فضای استاندارد و متناسب آن با نمایش ایرانی، اجرای این اثر را لذت‌بخش‌تر کرده است. هر شب هنگام رسیدن به بخش‌هایی از اجرا، خودم هیجان‌زده می‌شوم و فکر می‌کنم این هیجان به تماشاگران نیز منتقل می‌شود.
تمام میزانسن‌ها و مسیر‌های ورود و خروج در تمرین‌ها با توجه به فضای سنگلج طراحی شدند. به همین دلیل، هنگام اجرا با مشکل یا ابهام خاصی روبه‌رو نبودیم و اتفاقات روی صحنه مطابق برنامه پیش رفت.
درنمایش ارجاع‌هایی به تاریخ نمایش و شخصیت‌های نمایشی، از جمله نمایش «شهر قصه»، وجود دارد. به نظر شما این ارجاعات چه جایگاهی در اثر دارند و آیا می‌توان آنها را تلاشی برای گفت‌و‌گو میان نسل‌های مختلف تئاتر ایران و زنده نگه داشتن حافظه نمایشی کشور دانست؟
همان‌طور که سهیل ملکی بار‌ها گفته است، این بخش ادای دین به بزرگان نمایش ایران، به‌ویژه بیژن مفید و اثر ماندگارش «شهر قصه» است. خوشحالم که مخاطبان در سنین مختلف با این بخش ارتباط خوبی برقرار کرده‌اند و بازخورد‌های ارزشمندی دریافت کرده‌ایم.
در روزگاری که مخاطبان با انواع سرگرمی‌های تصویری و محتوای فضای مجازی روبه‌رو هستند، نمایش‌های سنتی و شادی‌آور ایرانی چه ظرفیتی برای جذب نسل جوان دارند؟ از نظر شما، برای حفظ این گونه نمایشی باید بیشتر بر اصالت و سنت تکیه کرد یا می‌توان با بازآفرینی و نگاه امروزی، ارتباط تازه‌ای با مخاطب برقرار کرد؟
به نظرم آشنایی نسل جدید با زبان اصیل فارسی، آداب‌ورسوم و فرهنگ ایرانی ضرورت دارد. باید زبان فارسی اصیل دوباره جایگاه بیشتری در گفتار روزمره پیدا کند. بر اساس تجربه من در ارتباط با جوانان، آنها به این موضوع علاقه‌مندند و از چنین آثاری استقبال می‌کنند.
به نظر شما وظیفه تئاتر کمدی در جامعه امروز چیست؟ آیا تئاتر باید در درجه نخست فضایی برای فراموش کردن مشکلات و تجربه شادی فراهم کند یا می‌تواند از مسیر خنده، مخاطب را با تناقض‌ها و مسائل جدی زندگی نیز مواجه سازد؟ «تخم و ترکه» در این زمینه چه نسبتی با نگاه شخصی شما به تئاتر دارد؟
به نظرم هر دو وجه ضروری است. کمدی می‌تواند مخاطب را برای مدتی از دنیای واقعی و سختی‌های امروز دور کند و به فضایی متفاوت ببرد. «تخم و ترکه» با شخصیت‌ها و اتفاقات بامزه‌اش، چنین فرصتی را برای تماشاگر فراهم می‌کند.
هر شب پس از اجرا، وقتی چهره‌های خندان تماشاگران را می‌بینم، احساس ارزشمندی دارم. برای این نمایش زحمات زیادی کشیده‌ایم و از حضور روی صحنه لذت می‌بریم. به مخاطبانی که هنوز نمایش را ندیده‌اند می‌گویم منتظر حضورشان هستیم؛ چون تماشای این اجرا را نباید از دست بدهند.
انتهای پیام/
