یادداشت؛
یادداشت
کلاسهایی که جوابشان همیشه «حاضر» نیست؛ قصه معلمانی که باید یادگیری را ببینند
به گزارش خبرنگار گروه جامعه آنا مدرسه برای بسیاری از دانشآموزان با کلاس، تخته، کتاب، زنگ تفریح، حیاط و بازی گره خورده است؛ اما در مدرسهای مانند مجتمع استثنایی سروش، بسیاری از همین تعاریف شکل دیگری پیدا میکند. اینجا آموزش برای همه دانشآموزان یک نسخه واحد ندارد و معلم باید متناسب با توانایی هر کودک، شیوه آموزش، ارتباط و حتی ارزیابی او را تغییر دهد.
در مدرسهای که بخش قابل توجهی از دانشآموزان آن با معلولیت جسمی و حرکتی مواجهاند، حتی جابهجایی در فضای مدرسه میتواند به یک چالش جدی تبدیل شود. از سوی دیگر، برخی دانشآموزان علاوه بر مشکلات جسمی، با کمتوانی ذهنی نیز مواجهاند و در کنار مسائل حرکتی، چالشهای آموزشی و رفتاری دیگری را تجربه میکنند.
صدیقه سالم، معاون آموزشی مقطع ابتدایی مجتمع سروش و دکترای برنامهریزی درسی، در گفتوگو با خبرنگار آنا درباره مهمترین چالشهای آموزش به دانشآموزان این مدرسه اظهار کرد: دانشآموزان استثنایی طیفهای مختلفی دارند و طبیعتاً چالشهای هر گروه با گروه دیگر متفاوت است. مدرسه ما مدرسه دانشآموزان جسمی و حرکتی است و یکی از مهمترین مسائل ما جابهجایی بچهها در محیط آموزشی است.
وقتی معلم باید از کوچکترین واکنش، یادگیری را تشخیص دهد
سالم ادامه داد: نحوه آموزش به این دانشآموزان نیز باید متناسب با شرایط جسمی آنها باشد. ممکن است دانشآموزی داشته باشیم که دستش به طور کامل کار نکند یا از نظر کلامی نتواند صحبت کند. حتی ممکن است دانشآموزی داشته باشیم که هیچ حرکت قابل مشاهدهای نداشته باشد و حتی نتواند با حرکت چشم ارتباط برقرار کند.
وی با بیان اینکه همین موضوع یکی از اصلیترین چالشهای آموزشی مدرسه است، افزود: بزرگترین چالش ما این است که چطور میتوانیم به دانشآموزی که حتی نمیتواند از دست یا بدن خود استفاده کند، آموزش مؤثر ارائه دهیم و بعد متوجه شویم که آیا این آموزش مؤثر بوده است یا خیر و آیا دانشآموز مطلب را یاد گرفته است یا نه.
معاون آموزشی مقطع ابتدایی مجتمع سروش تصریح کرد: در آموزش این دانشآموزان، روشهای معمول ارزیابی همیشه قابل استفاده نیست و معلم باید متناسب با تواناییهای هر دانشآموز راهی برای برقراری ارتباط و سنجش یادگیری او پیدا کند.
وی ادامه داد: در مدرسه ما دو گروه از دانشآموزان حضور دارند؛ یک گروه فقط مشکلات جسمی دارند و گروه دیگر علاوه بر مشکلات جسمی، با کمتوانی ذهنی نیز مواجهاند. برای گروه دوم، در کنار مشکلات جسمی و حرکتی، چالشهای رفتاری و آموزشی نیز اضافه میشود.
اینجا آموزش یک نسخه واحد ندارد
سالم درباره تعداد دانشآموزان در هر کلاس گفت: معمولاً کلاسهای ما بین چهار تا شش دانشآموز دارند و شش نفر برای یک کلاس، ظرفیت بالایی محسوب میشود؛ چراکه بچهها باید امکان جابهجایی داشته باشند و معلم نیز باید بتواند به صورت تکبهتک با آنها کار کند.
وی افزود: آموزش این دانشآموزان به شکلی است که معلم باید با هر کدام از آنها متناسب با تواناییشان به صورت انفرادی کار کند، درس را آموزش دهد و بعد نیز ارزیابی را متناسب با شرایط همان دانشآموز انجام دهد. مدل ارزیابی هر دانشآموز نیز میتواند با دیگری متفاوت باشد.
به گفته معاون آموزشی مقطع ابتدایی مجتمع سروش، همین شرایط باعث شده است تعداد دانشآموزان کلاسها محدود باشد تا معلم بتواند فرصت و تمرکز کافی برای کار با تکتک آنها داشته باشد.
کمبود معلم متخصص نداریم؛ اما کار ساده نیست
سالم درباره وضعیت نیروی انسانی متخصص در مدرسه نیز اظهار کرد: امسال کمبود معلم متخصص نداشتیم و بیشتر معلمانی که وارد مدارس استثنایی میشوند، دارای مدرک کارشناسی یا کارشناسی ارشد آموزش کودکان استثنایی هستند.
وی افزود: بخشی از نیروها نیز از دانشگاه فرهنگیان فارغالتحصیل میشوند و در آنجا آموزشهای لازم را دریافت میکنند تا با شرایط این دانشآموزان آشنا باشند و بدانند چگونه باید با آنها کار کنند. دورههای کارورزی نیز تقریباً آنها را برای ورود به محیط آموزشی آماده میکند.
معاون آموزشی مقطع ابتدایی مجتمع سروش ادامه داد: علاوه بر این، برای معلمان دورههای ضمن خدمت نیز برگزار میشود که بخشی از این آموزشها به صورت آنلاین و بخشی حضوری است.
وی با اشاره به نقش تجربه در کار با دانشآموزان استثنایی گفت: خود ما نیز تا جایی که امکان داشته باشد، به معلمان کمک میکنیم. طبیعتاً میزان راهنماییهایی که ارائه میشود به سابقه و تجربه معلم بستگی دارد و اگر معلمی سابقه کمتری داشته باشد، برای مشکلاتی که در کلاس پیش میآید، راهکارهای لازم را در اختیارش قرار میدهیم.
معلمی در مدرسه استثنایی؛ کاری که فقط با حقوق توضیح داده نمیشود
سالم درباره سختی کار معلمان مدارس استثنایی نیز گفت: اگر بخواهیم واقعیت کار را در نظر بگیریم، کار ما واقعاً یک کار دلی است. اگر بخواهیم بگوییم معلمان به خاطر حقوقی که دریافت میکنند و متناسب با همان حقوق برای بچهها کار میکنند، واقعیت اینطور نیست؛ چراکه سطح حقوق با میزان سختی کار هیچوقت همخوانی ندارد.
وی افزود: واقعیت این است که همکارانی که وارد شغل آموزشی، بهخصوص مدارس استثنایی میشوند، آنقدر درگیری عاطفی با این بچهها پیدا میکنند که با جان و دل کار میکنند و فارغ از اینکه بخواهند مدام حساب کنند آیا حقوقشان کفاف زمانی را که برای این دانشآموزان میگذارند میدهد یا نه، تلاش خود را انجام میدهند.
مدرسهای با ساختار قدیمی و چهار راهرو برای مدیریت دانشآموزان
اما چالشهای مجتمع سروش فقط به آموزش محدود نمیشود. فضای فیزیکی مدرسه و قدیمی بودن ساختار آن نیز مسئله دیگری است که معاون آموزشی مدرسه به آن اشاره میکند.
سالم درباره وضعیت دکوراسیون و فضای داخلی مدرسه اظهار کرد: در دکوراسیون داخلی، فضای مدرسه آنطور که باید برای ما جذابیت ندارد و کمی توی ذوق میزند. از نظر تزیین دیوارها و چیدمان کلاسها نیز شرایط میتوانست بهتر باشد.
وی افزود: البته ساختار اصلی مدرسه را نمیتوانیم به راحتی تغییر دهیم و برای این موضوع باید با مسئولان مربوطه صحبت شود. ساخت مدرسه قدیمی است و همین مسئله از نظر مدیریت دانشآموزان نیز برای ما مشکل ایجاد میکند.
معاون آموزشی مقطع ابتدایی مجتمع سروش ادامه داد: مدرسه چهار راهروی مختلف دارد و برای من به عنوان یک معاون، مدیریت همه این فضاها و دانشآموزان واقعاً دشوار است.
بودجهای که بیشتر صرف آموزش میشود تا زیباسازی
سالم درباره امکانات و بودجه مورد نیاز برای بهسازی فضای مدرسه نیز گفت: اینکه بتوانیم فضای مدرسه را از حالت قدیمی خارج کنیم، تا حد زیادی به بودجه بستگی دارد. اگر بودجه کافی در اختیار داشته باشیم، میتوانیم حتی کمدهای فلزی قدیمی را تغییر دهیم و به جای آنها کمدهایی داشته باشیم که هم زیباتر و هم متناسبتر با فضای دانشآموزان باشد.
وی افزود:، اما بودجه ما محدود است و ترجیح میدهیم همین منابع محدود را بیشتر صرف آموزش کنیم. ممکن است به جای اینکه بودجه را برای تعویض کمدها هزینه کنیم، یک میکروسکوپ یا وسیله مورد نیاز آزمایشگاه دانشآموزان بخریم یا وسایل مورد نیاز برای ورزش آنها را تهیه کنیم.
معاون آموزشی مجتمع سروش با اشاره به نقش خیران در تأمین بخشی از نیازهای مدرسه گفت: بسیاری از کارهایی که برای زیباسازی مدرسه انجام میشود، با کمک خیران است. حتی ممکن است یک خیر شخصاً پرده تهیه کند یا برای نقاشی دیوارها هزینه کند.
وی ادامه داد: ما نیز تا جایی که بتوانیم برای این کارها راهکار ارائه میدهیم. برای مثال، در یکی از سالنها متناسب با مطالب آموزشی که دانشآموزان در درسهای خود دارند، مشاغل را روی دیوار نقاشی کردهایم و برخی مفاهیم آموزشی نیز به همین شکل در فضای مدرسه به تصویر کشیده شده است.
وقتی حتی وسایل ورزشی هم باید متناسب با توانایی بچهها باشد
یکی دیگر از فضاهایی که در مجتمع سروش برای دانشآموزان اهمیت دارد، اتاق ورزش و بازی است؛ فضایی که برخلاف مدارس عادی، نمیتوان در آن از وسایل ورزشی معمول برای همه دانشآموزان استفاده کرد.
سالم در اینباره گفت: اتاق ورزش ما در قسمت پایین مدرسه قرار دارد و در حال حاضر آن را تا حدودی تجهیز کردهایم. یک تور بسکتبال در وسط اتاق قرار دادهایم، یک استخر توپ داریم و برخی وسایل بازی نیز در اختیار بچهها قرار گرفته است.
وی افزود: البته دانشآموزان ما برای ورزش شرایط خاصی دارند. نمیتوانیم به آنها یک توپ بدهیم و بگوییم در حیاط فوتبال بازی کنید یا طناب بدهیم و بگوییم طناببازی کنید. وسایل ورزشی باید متناسب با شرایط جسمی و تواناییهای آنها باشد.
معاون آموزشی مجتمع سروش ادامه داد: امسال نیز قصد داریم اتاق بازی را بیشتر تجهیز کنیم و در حال حاضر تعدادی وسیله برای این فضا خریداری شده، اما هنوز تجهیزات آن کامل نشده است.
در این مدرسه، هر دانشآموز یک شیوه آموزش دارد
روایت معاون آموزشی مجتمع سروش از مدرسهای است که در آن حتی مفهوم آموزش نیز نمیتواند یک تعریف ثابت داشته باشد. در اینجا معلم باید ابتدا تواناییهای دانشآموز را بشناسد، سپس راه ارتباطی مناسب را پیدا کند و در نهایت از همان مسیر، میزان یادگیری او را ارزیابی کند.
سالم در پایان تأکید کرد: شرایط این بچهها به گونهای است که باید برای هر کدام متناسب با توانایی خودش کار شود. همین مسئله باعث میشود آموزش در مدارس استثنایی نیازمند صبر، تخصص، تجربه و ارتباط عاطفی عمیق میان معلم و دانشآموز باشد.
در مجتمع سروش، شاید یک دانشآموز نتواند پاسخ سؤال معلم را با کلمات بیان کند، دیگری نتواند دستش را برای نوشتن بالا ببرد و دانشآموزی دیگر حتی امکان برقراری ارتباط چشمی نداشته باشد؛ اما برای معلم این پایان آموزش نیست، بلکه آغاز جستوجو برای پیدا کردن راهی دیگر است؛ راهی که بتواند از دل محدودیتهای جسمی، نشانهای از یادگیری را پیدا کند.
انتهای پیام/
