تنگه هرمز و باب المندب، دو لبه قیچی بحران انرژی در آمریکا/ رویکرد واشنگتن از جنگ نظامی به «تروریسم اقتصادی»

«حسین کنعانی‌مقدم»، کارشناس مسائل سیاسی و دبیرکل سبز ایران ، با اشاره به تغییر مهره‌های سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکا در قبال ایران اظهار کرد: به نظر می‌رسد دولت ترامپ پس از ناکامی در دستیابی به اهداف نظامی خود، راهبرد فشار اقتصادی و تحریم را در دستور کار قرار داده است؛ با این حال، تجربه ۴۷ ساله ایران در مواجهه با تحریم‌ها و همچنین همراه نشدن قدرت‌هایی مانند چین و روسیه با سیاست‌های واشنگتن، نشان می‌دهد این راهبرد نیز با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد.

شکست راهبرد نظامی آمریکا علیه ایران

کارشناس ارشد مسائل راهبردی درباره تغییر رویکرد آمریکا در قبال پرونده ایران بیان کرد: بر اساس نسخه‌ای که در جنگ مورد استفاده قرار گرفت، قرار بود عملیات غافلگیرانه و ضربتی با محوریت رهبری و فرماندهی انجام شود و جنگ نیز در کوتاه‌ترین زمان ممکن با پیروزی به پایان برسد؛ ضمن اینکه شهر‌ها و سرزمین‌های صهیونیستی نیز از گزند حملات مصون بمانند.

وی افزود: ترامپ با مشاهده اجرای این تئوری از سوی نتانیاهو در لبنان و تحولات مربوط به شهادت سیدحسن نصرالله، عملیات انفجار پیجر‌ها و ضربات واردشده از سوی حزب‌الله، تصور کرد می‌تواند همین نسخه را در ایران نیز اجرا کند؛ اما در نهایت وارد تله نتانیاهو شد و اهداف مورد نظرش محقق نشد.

این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: آمریکا نتوانست رژیم سیاسی ایران را تغییر دهد، تغییرات مورد نظر خود را در سیاست‌های ایران ایجاد کند، بر کشور تسلط پیدا کند یا ایران را تجزیه کند و در مجموع، اهدافی که از این حملات دنبال می‌کرد، محقق نشد.

انتقال پرونده ایران به وزارت خزانه‌داری آمریکا

دبیرکل حزب سبز ایران با اشاره به تغییر رویکرد واشنگتن یادآور شد: به نظر می‌رسد ترامپ با بیانیه‌ای که درباره جنگ اقتصادی صادر کرد، پرونده این سیاست شکست‌خورده را به وزارت خزانه‌داری آمریکا سپرد تا با استفاده از فشار اقتصادی، همان الگویی را دنبال کند که در دوران جنگ سرد علیه اتحاد جماهیر شوروی به کار گرفته شد و در نهایت به فروپاشی شوروی انجامید.

وی تصریح کرد: این رویکرد را می‌توان نوعی اعلام آغاز جنگ سرد جدید دانست؛ جنگی که مجموعه‌ای از اقدامات از جمله تهدید، تحریم، تحقیر، تطمیع و فشار را دربرمی‌گیرد و به نظر می‌رسد ترامپ این پنج مؤلفه را در دکترین جدید خود وارد کرده است.

عضو سابق مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: در عین حال، این تغییر رویکرد نشان می‌دهد که راهبرد نظامی آمریکا علیه ایران نتوانسته به اهداف خود برسد و اکنون واشنگتن به سمت «تروریسم اقتصادی» حرکت کرده است.

تجربه ۴۷ ساله ایران در مقابله با تحریم‌ها

وی با اشاره به سابقه تحریم‌های آمریکا علیه ایران تأکید کرد: ایران ۴۷ سال تجربه مقابله با اقدامات آمریکا را دارد؛ از تحریم‌هایی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی اعمال شد تا تحریم‌های مختلف، قانون کاتسا، تحریم‌های ثانویه و تحریم‌های شورای امنیت.

کنعانی‌مقدم ادامه داد: حتی سیاستی که بر اساس آن اعلام می‌شود هر کشوری با ایران همکاری کند باید مجازات شود نیز پیش از این آزموده شده است. ایران در طول این سال‌ها برای هر یک از این اقدامات راهکار‌هایی پیدا کرده و توانسته از بحران‌های ایجادشده عبور کند.

همراه نشدن قدرت‌های جهانی با سیاست واشنگتن

وی درباره میزان همراهی سایر کشور‌ها با سیاست جدید آمریکا توضیح داد: کشور‌هایی که در بیانیه‌های آمریکا مورد خطاب قرار گرفته‌اند، عملاً از این سیاست پیروی نکرده‌اند. چین و روسیه از آن تبعیت نکرده‌اند و کشور‌های عضو سازمان همکاری شانگهای و بریکس نیز به‌طور کامل با این رویکرد همراه نشده‌اند.

این کارشناس مسائل راهبردی اضافه کرد: کشور‌های همسایه، سازمان همکاری اقتصادی (اکو) و مجموعه کشور‌های اوراسیا نیز لزوماً در چارچوب مورد نظر آمریکا حرکت نکرده‌اند. بنابراین، به نظر می‌رسد این طرح نیز با شکست مواجه خواهد شد.

آمریکا به دنبال ایجاد بحران در داخل ایران است

کنعانی‌مقدم با بیان اینکه آمریکا اکنون بیش از گذشته به تحولات داخلی ایران چشم دوخته است، گفت: ترامپ به دنبال یافتن فردی شبیه گورباچف است تا بتواند زمینه‌های فروپاشی ایران از داخل را فراهم کند.

وی تشریح: استفاده از شعار‌هایی مشابه «گلاسنوست» و «پروسترویکا» و تلاش برای ایجاد تغییرات اقتصادی و سیاسی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند با هدف متزلزل کردن ساختار حکمرانی دنبال شود. به همین دلیل به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها اکنون بیش از توان خود در خارج از مرزها، به تحولات داخلی ایران امید بسته‌اند.

عضو سابق مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین با اشاره به وضعیت نیرو‌های نظامی آمریکا در منطقه گفت: خود آمریکایی‌ها نیز به مشکلات پایگاه‌های نظامی‌شان در منطقه اذعان کرده‌اند و تغییرات گسترده در ساختار فرماندهی نظامی آمریکا نیز نشان می‌دهد شرایط برای واشنگتن آسان نیست.

جنگ انرژی؛ اهرم فشار ایران علیه آمریکا

کنعانی‌مقدم در پاسخ به این پرسش که راهبرد ایران در برابر سیاست جدید آمریکا چه باید باشد، تأکید کرد: اگر بتوانیم تا انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا فشار بر آمریکایی‌ها را افزایش دهیم و بحران انرژی را به داخل آمریکا و کشور‌های هم‌پیمان آن منتقل کنیم، می‌توانیم معادلات را تغییر دهیم.

وی ادامه داد: باب‌المندب و تنگه هرمز اکنون در حکم دو لبه یک قیچی هستند که بخش قابل توجهی از انرژی جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. محور این قیچی نیز همان وحدت ساحت مقاومت است که باعث می‌شود جبهه مقاومت در مواقع خطر به یکدیگر کمک کنند.

این کارشناس مسائل راهبردی افزود: افزایش قیمت سوخت در آمریکا و رشد قیمت گاز در اروپا، در کنار ادامه جنگ روسیه و اوکراین و نزدیک شدن به فصل زمستان، می‌تواند فشار اقتصادی قابل توجهی بر کشور‌های غربی وارد کند.

وی با اشاره به تحولات منطقه عنوان کرد: در صورتی که بحران انرژی به شکل تصاعدی افزایش پیدا کند و قیمت نفت نیز در سطوح بالا باقی بماند، این مسئله می‌تواند بر شرایط سیاسی آمریکا تأثیر بگذارد و حتی جمهوری‌خواهان را در انتخابات کنگره با مشکل مواجه کند.

هدف صهیونیست‌ها؛ تأمین امنیت محیطی

کنعانی‌مقدم درباره واکنش رژیم صهیونیستی به تغییر رویکرد آمریکا نیز تصریح کرد: صهیونیست‌ها به دنبال تأمین امنیت محیطی خود در غزه، کرانه باختری، لبنان و سوریه هستند و تلاش می‌کنند با عملیات‌های مختلف نظامی، تصرف سرزمین‌های اسلامی، از جمله مناطق جنوبی لبنان، را ادامه دهند.

وی افزود: رژیم صهیونیستی تلاش خواهد کرد در سایه این تحولات، اهداف خود را دنبال کند و عملیات‌هایش را در سکوت انجام دهد.

پاسخ ایران باید بازدارنده باشد

این کارشناس مسائل منطقه عنوان کرد: اگر آمریکایی‌ها بخواهند عملیاتی علیه مراکز هسته‌ای ایران انجام دهند، ایران نیز باید پاسخ متناسب و بازدارنده‌ای داشته باشد و مراکز مهم رژیم صهیونیستی مانند حیفا و تل‌آویو را هدف قرار دهد. رژیم صهیونیستی دیگر توان تحمل حملات موشکی گسترده ایران را ندارد. هرچند این رژیم در حال بازسازی توان نظامی خود است، اما با محدودیت‌هایی در ذخایر راهبردی تسلیحات پدافندی و موشکی و همچنین هواپیما‌های نظامی مواجه است.

کنعانی مقدم در پایان خاطرنشان: با توجه به آسیب‌هایی که به برخی پایگاه‌های آمریکا در منطقه وارد شده است، به نظر می‌رسد در صورت آغاز جنگ، طرف مقابل ممکن است خیلی زود درخواست آتش‌بس کند. ایران نباید بار دیگر وارد چرخه معیوب «جنگ، آتش‌بس و مذاکره» شود و باید تا دستیابی به نتیجه مطلوب، راهبرد خود را ادامه دهد.