پایان دوران پروژههای تکرشتهای/ مرکز تحقیقات خاک و بتن دانشگاه آزاد بندرانزلی چگونه دانش فنی را به خدمت صنعت آورد؟
خبرگزاری آنا: گیلان با برخورداری از ظرفیتهای صنعتی، اقتصادی، بندری و گردشگری، در سالهای اخیر شاهد اجرای طرحها و پروژههای متعدد توسعهای و عمرانی بوده است.
وجود بندر و گمرک بندر انزلی، سازمان منطقه آزاد انزلی، صنایع فولادی، شهرکهای صنعتی، واحدهای تولید مصالح ساختمانی و پروژههای متعدد اقتصادی و گردشگری، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه استان ایجاد کرده است؛ ظرفیتی که بهرهبرداری پایدار از آن، بیش از گذشته به دانش تخصصی، پژوهشهای کاربردی و ارتقای کیفیت زیرساختها نیاز دارد.
در چنین شرایطی، دانشگاهها میتوانند نقشی فراتر از آموزش و تولید دانش ایفا کنند و با حضور مؤثر در کنار صنعت و دستگاههای اجرایی، به یکی از ارکان تصمیمسازی علمی در پروژههای عمرانی و توسعهای تبدیل شوند.
مسعود کافی عضو هیئت علمی گروه عمران و رئیس مرکز تحقیقات خاک و بتن دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالمللی بندرانزلی در گفتوگو با خبرنگار آنا از برنامهریزی این مرکز برای توسعه زیرساختهای آزمایشگاهی، پیگیری اخذ استاندارد ISO/IEC ۱۷۰۲۵، گسترش همکاری با دستگاههای اجرایی و صنایع و هدایت پژوهشهای تحصیلات تکمیلی به سمت مسائل واقعی استان خبر داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه و رئیس مرکز تحقیقات خاک و بتن دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالمللی بندرانزلی از برنامهریزی اخذ مجوزهای لازم برای راهاندازی یک آزمایشگاه مجهز مکانیک خاک و بتن در واحد بینالمللی بندر انزلی خبر میدهد.
مرکز تحقیقات خاک و بتن مرکزی برای پژوهشهای کاربردی، تصمیمسازی علمی، کنترل کیفیت و ارائه راهکارهای تخصصی
آنا: با توجه به اینکه مرکز تحقیقات خاک و بتن دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالمللی بندر انزلی به تازگی مجوز فعالیت خود را دریافت کرده است، مأموریت اصلی این مرکز را چگونه تعریف میکنید؟
کافی: به اعتقاد من، مهمترین سرمایه یک مرکز تحقیقاتی، ساختمان و تجهیزات آن نیست؛ بلکه اعتماد است؛ اعتمادی که از دل پژوهشهای دقیق، آزمایشهای معتبر و پاسخگویی علمی به نیازهای واقعی جامعه شکل میگیرد.
مرکز تحقیقات خاک و بتن با این نگاه فعالیت خود را آغاز کرده که میان دانش دانشگاهی و نیازهای واقعی صنعت ساختمان، پروژههای عمرانی و دستگاههای اجرایی پیوند ایجاد کند.
هدف ما صرفاً ایجاد یک آزمایشگاه و ارائه خدمات آزمایشگاهی نیست؛ بلکه میخواهیم مرکز به بستری برای پژوهشهای کاربردی، تصمیمسازی علمی، کنترل کیفیت و ارائه راهکارهای تخصصی تبدیل شود.
دانش زمانی ارزشمند است که بتواند کیفیت تصمیمهای مهندسی را ارتقا دهد و نتیجه آن در ایمنی، دوام و بهرهوری زیرساختها دیده شود.
آنا: موقعیت جغرافیایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالمللی بندرانزلی چه مزیتی برای توسعه فعالیتهای این مرکز ایجاد کرده است؟
کافی: قرار گرفتن دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرانزلی در یکی از مهمترین مناطق اقتصادی و ارتباطی شمال کشور، یک مزیت راهبردی برای توسعه فعالیتهای علمی و پژوهشی محسوب میشود.
وجود بندر و گمرک بندرانزلی، سازمان منطقه آزاد انزلی، فعالیتهای مرتبط با حملونقل و لجستیک، صنایع مختلف و همچنین پروژههای عمرانی، اقتصادی و گردشگری، مجموعهای از مسائل واقعی و متنوع مهندسی را پیش روی دانشگاه قرار داده است.
از سوی دیگر، شرایط اقلیمی گیلان نیز اهمیت پژوهشهای تخصصی در حوزه عمران را دوچندان میکند.
رطوبت بالا، بارندگی قابل توجه، مجاورت با دریای خزر و شرایط متنوع زمینشناسی و ژئوتکنیکی، موضوعاتی هستند که میتوانند بر طراحی، اجرا، دوام و نگهداری زیرساختها تأثیرگذار باشند.
بنابراین، از نگاه ما، موقعیت دانشگاه صرفاً یک ویژگی جغرافیایی نیست؛ بلکه فرصتی است تا دانشگاه در کنار دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی، به مسائل واقعی منطقه پاسخ علمی بدهد.
آنا: ارتباط مرکز تحقیقات با صنعت و دستگاههای اجرایی استان را چگونه ارزیابی میکنید؟
کافی: دانشگاه زمانی در جامعه اثرگذار است که صنعت و دستگاههای اجرایی بتوانند برای مسائل واقعی خود به آن مراجعه کنند و پاسخ علمی و قابل اتکا دریافت کنند.
در دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالمللی بندرانزلی ظرفیت علمی مناسبی برای این ارتباط وجود دارد.
در حال حاضر ۱۰ عضو هیئت علمی در گروه مهندسی عمران و ۷ عضو هیئت علمی در گروه مهندسی مکانیک فعالیت دارند و در کنار آن، دانشگاه از فضای آموزشی مناسب، ظرفیتهای آزمایشگاهی و تجهیزات تخصصی برخوردار است.
در سالهای اخیر نیز تفاهمنامهها و زمینههای همکاری متعددی با مجموعههایی از جمله سازمان نظام مهندسی ساختمان استان گیلان، ادارهکل بنادر و دریانوردی، گمرک بندر انزلی، شهرداری بندر انزلی، سازمان منطقه آزاد انزلی و تعدادی از شرکتهای فعال در حوزه تولید بتن آماده و ساختوساز شکل گرفته است.
البته ارزش واقعی یک تفاهمنامه زمانی مشخص میشود که به فعالیت عملی منجر شود؛ از جمله پروژه مشترک پژوهشی، خدمات تخصصی آزمایشگاهی، دورههای آموزشی کاربردی، مطالعات فنی یا حل یک مسئله واقعی در پروژههای عمرانی.
آنا: با توجه به ظرفیت صنعتی استان، چه زمینههایی برای همکاری میان مرکز تحقیقات و بخش صنعت وجود دارد؟
کافی: استان گیلان از ظرفیت صنعتی قابل توجهی برخوردار است و حضور مجموعههایی مانند فولاد آناهیتا گیلان، فولاد امیرکبیر خزر و دیگر واحدهای صنعتی، در کنار فعالیت واحدهای تولید بتن آماده و پروژههای ساختمانی و عمرانی، فرصت مناسبی برای توسعه پژوهشهای کاربردی فراهم کرده است.
مرکز تحقیقات میتواند در حوزههایی مانند کنترل کیفیت مصالح، فناوری بتن، دوام سازهها، مطالعات خاک و ژئوتکنیک، ارزیابی عملکرد مصالح و توسعه روشهای نوین ساخت، زمینه همکاریهای مشترک با صنایع، شرکتهای مهندسان مشاور و پیمانکاران را فراهم کند.
معتقدیم دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرانزلی میتواند در این میان نقش یک شریک علمی را ایفا کند؛ شریکی که مسائل صنعت را به موضوع پژوهش تبدیل کرده و نتایج پژوهش را دوباره به صنعت بازمیگرداند.
کاهش ریسک تصمیمهای فنی و ارتقای کیفیت پروژههای عمرانی
آنا: یکی از برنامههای مرکز تحقیقات، اخذ استاندارد ISO/IEC ۱۷۰۲۵ و توسعه آزمایشگاه تخصصی خاک و بتن است. این موضوع چه اهمیتی دارد
کافی: اخذ استاندارد ISO/IEC ۱۷۰۲۵ برای ما یک هدف صرفاً اداری نیست؛ بلکه بخشی از مسیر ایجاد اعتماد و مرجعیت علمی است.
نتیجه یک آزمایش زمانی میتواند مبنای تصمیمگیری مهندسی قرار گیرد که از نظر روش انجام، صلاحیت فنی، دقت و قابلیت استناد، از پشتوانه قابل قبولی برخوردار باشد. به همین دلیل، استقرار الزامات این استاندارد را یکی از محورهای اصلی توسعه مرکز تحقیقات میدانیم.
برنامهریزی ما این است که در سال ۱۴۰۵، با تکمیل زیرساختها و طی فرآیندهای لازم، توسعه آزمایشگاه تخصصی خاک و بتن را دنبال کنیم و در ادامه، دامنه فعالیتهای آزمایشگاهی و تخصصی مرکز را متناسب با نیازهای استان گسترش دهیم.
هدف نهایی ما تأسیس یک آزمایشگاه صرف نیست؛ بلکه ایجاد مرجعی علمی است که بتواند به کاهش ریسک تصمیمهای فنی و ارتقای کیفیت پروژههای عمرانی کمک کند.
آنا: با توجه به شرایط توسعه و اجرای پروژههای عمرانی در کشور، نقش مراکز تحقیقاتی را در این دوره چگونه ارزیابی میکنید؟
کافی: توسعه و اجرای پروژههای عمرانی، بهخصوص در دورهای که کشور نیازمند افزایش بهرهوری سرمایهگذاری و استفاده بهینه از منابع است، باید بیش از گذشته بر پایه دانش فنی و ارزیابیهای علمی انجام شود.
در چنین شرایطی، توجه به کیفیت مصالح، دوام سازهها، کنترل کیفیت اجرا و کاهش هزینههای نگهداری اهمیت ویژهای پیدا میکند. سرمایهگذاری در پژوهش و کنترل کیفیت، هزینه اضافی نیست؛ بلکه اقدامی برای جلوگیری از هزینههای چندباره در آینده است.
از این منظر، مراکز تحقیقاتی میتوانند با ارائه خدمات آزمایشگاهی معتبر، انجام مطالعات کاربردی و مشارکت در تصمیمهای فنی، به افزایش کیفیت و تابآوری زیرساختها کمک کنند. بهویژه در استانهایی مانند گیلان که شرایط اقلیمی خاص و پروژههای متنوع عمرانی، صنعتی و گردشگری دارند، توجه به این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آنا: نقش دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشهای دانشگاهی را در این مسیر چگونه میبینید؟
کافی: یکی از مهمترین ظرفیتهای دانشگاه، دانشجویان تحصیلات تکمیلی هستند. اگر پایاننامهها و رسالهها به سمت مسائل واقعی صنعت و نیازهای منطقه هدایت شوند، پژوهش دانشگاهی میتواند اثرگذاری بسیار بیشتری داشته باشد.
برنامه ما این است که زمینهای فراهم شود تا بخشی از موضوعات پژوهشی دانشجویان کارشناسیارشد و دکتری با توجه به نیازهای واقعی استان گیلان تعریف شود؛ موضوعاتی مانند دوام بتن در شرایط اقلیمی مرطوب، فناوریهای نوین مصالح، مسائل ژئوتکنیکی، ارزیابی عملکرد سازهها، بهینهسازی روشهای ساخت و افزایش تابآوری زیرساختها.
به اعتقاد من، پایاننامه زمانی ارزشمندتر میشود که علاوه بر ارزش علمی، بتواند به یک مسئله واقعی پاسخ دهد. اگر نتیجه یک پژوهش بتواند در یک پروژه عمرانی، یک تصمیم فنی یا یک دستورالعمل اجرایی مورد استفاده قرار گیرد، آن پژوهش از مرز دانشگاه عبور کرده و به جامعه خدمت کرده است.
آنا: چشمانداز شما برای مرکز تحقیقات خاک و بتن در سالهای آینده چیست؟
کافی: چشمانداز ما این است که در افق سال ۱۴۰۸، مرکز تحقیقات خاک و بتن دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالمللی بندر انزلی به یکی از مراکز اثرگذار شمال کشور در حوزه پژوهشهای کاربردی، خدمات تخصصی آزمایشگاهی و مشاوره فنی تبدیل شود.
برای رسیدن به این هدف، توسعه زیرساختهای آزمایشگاهی، استقرار و توسعه استانداردهای مرتبط، گسترش همکاری با سازمانهای تخصصی و دستگاههای اجرایی، تعریف پروژههای مشترک با صنایع و شرکتهای مهندسان مشاور و پیمانکاران، جذب پروژههای بروندانشگاهی و تقویت ارتباط میان پژوهشهای دانشگاهی و نیازهای اجرایی را دنبال خواهیم کرد.
همچنین تلاش خواهیم کرد ظرفیتهای علمی گروههای مهندسی عمران و مکانیک دانشگاه را در قالب فعالیتهای میانرشتهای بیشتر به کار بگیریم. بسیاری از مسائل امروز صنعت ساختمان و زیرساخت، دیگر تکرشتهای نیستند و حل آنها به همکاری همزمان متخصصان حوزههای مختلف نیاز دارد.
در نهایت، باور داریم آینده توسعه زیرساختها فقط به ساخت پروژههای جدید وابسته نیست؛ بلکه کیفیت، دوام، ایمنی، تابآوری و کاهش هزینههای چرخه عمر نیز باید در مرکز تصمیمهای مهندسی قرار گیرد.
آنا: و سخن پایانی شما برای جامعه مهندسی و مدیران اجرایی استان چیست؟
کافی: امروز بیش از هر زمان دیگری به این باور نیاز داریم که کیفیت، اتفاقی نیست؛ حاصل علم، تجربه، آزمایش و نظارت مستمر است. توسعه پایدار زمانی ماندگار خواهد بود که بر شالوده پژوهشهای معتبر و تصمیمهای علمی بنا شود. دانشگاه نیز در این مسیر نباید صرفاً ناظر مسائل جامعه باشد؛ بلکه باید بخشی از راهحل باشد.
ما در مرکز تحقیقات خاک و بتن دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالمللی بندر انزلی تلاش میکنیم این نگاه را دنبال کنیم؛ نگاهی که دانشگاه را در کنار صنعت، دستگاههای اجرایی و جامعه مهندسی قرار میدهد تا دانش تولید شده در دانشگاه بتواند در کیفیت پروژههای واقعی منطقه اثرگذار باشد.
هدف ما این است که با تکیه بر توان علمی اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و دانشجویان و با توسعه همکاریهای علمی و تخصصی، دانش را به اعتماد و اعتماد را به کیفیت تبدیل کنیم؛ کیفیتی که در نهایت باید خود را در ایمنی، دوام و بهرهوری زیرساختهای آینده نشان دهد.
انتهای پیام/
