قدرتگیری نظامیان پاکستان به معنای پذیرش خواستههای آمریکا از سوی تهران نیست/ ایران آماده میانجیگری میان کابل و اسلامآباد
ماشاءالله شاکری سفیر سابق ایران در اسلامآباد و کارشناس ارشد مسائل پاکستان، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا با اشاره به دستیابی فرماندهی ارتش پاکستان به قدرت کنترل نیروهای سهگانه نظامی این کشور اظهار کرد: قدرتگیری ژنرالها در پاکستان موضوع جدیدی نیست و نظامیان در دورههای مختلف، از زمان ایوبخان تا ژنرال ضیاءالحق و یحییخان، در تحولات سیاسی و قدرت این کشور نقش داشتهاند و در مقاطعی نیز بهصورت علنی قدرت را در دست گرفتهاند.
وی افزود: در شرایط کنونی، شکل این مسئله متفاوت شده است. زیرا اصلاحیه بیستوهفتم قانون اساسی پاکستان، اختیارات و جایگاه متفاوتی را برای نظامیان ایجاد کرده که مبتنی بر قانون اساسی و مصوبه مجلس پاکستان است. این مصوبه در هر دو مجلس نمایندگان و سنا به تصویب رسیده و تحولات جدید نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است.
نظامیان پاکستان جایگاه برتری در ساختار قدرت پیدا کردهاند
شاکری ادامه داد: نظامیان در این روند، بهصورت قانونی برای خود مصونیتهایی ایجاد کردهاند و فرمانده نظامی که فرماندهی نیروهای سهگانه پاکستان، شامل ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی را برعهده دارد، جایگاه برتری را برای خود تعریف کرده است. این موضوع در ماهیت نظامیان پاکستان وجود داشته که همواره خواهان داشتن دست برتر در ساختار قدرت باشند؛ حال این مسئله ممکن است بهصورت کودتا و یا به شکل یک حرکت نرم و قانونمند انجام شود.
سفیر سابق ایران در اسلامآباد یادآور شد: بنابراین، در شرایط کنونی نظامیان در عرصه قدرت پاکستان فعالتر شدهاند و به سیاستمداران جایگاه بسیار محدودتری دادهاند.
قدرتگیری نظامیان در پاکستان، تهران را مجبور به پذیرش خواسته های واشینگتن نمیکند
شاکری در پاسخ به این پرسش که افزایش قدرت نظامیان پاکستان چه تأثیری بر نقش اسلامآباد در میانجیگری میان ایران و آمریکا خواهد داشت، بیان کرد: این مسأله میتواند خواسته اسلامآباد و واشنگتن باشد؛ چراکه اگر قرار باشد ایران به مذاکره یا پذیرش خواستههای آمریکا سوق داده شود، طبیعی است که ممکن است انتقال این خواسته از سوی نظامیان پاکستان آسانتر باشد.
وی در ادامه عنوان کرد: نظامیان در اسلامآباد قدرت برتر و مسلط را در اختیار دارند و پذیرش چنین خواستهای از سوی آنها میتواند سادهتر باشد. سیاستمداران، از جمله نخستوزیر یا وزیر امور خارجه پاکستان، در عمل تا حدود زیادی تابع تصمیمات و اقتدار نظامیان هستند. اما این وضعیت به هیچ عنوان به معنای پذیرش چنین خواستهای از سوی تهران نیست. در ایران، نظامیان و سیاستمداران تابع سازوکار دیگری هستند که فرماندهی کل قوا و مقام معظم رهبری در رأس آن قرار دارد.
ساختار متفاوت دیوانسالاری در ایران و پاکستان
کارشناس ارشد مسائل پاکستان تأکید کرد: در ساختار دیوانسالاری کشور ما مجلس و دولت نقشی توأمان دارند و هیچکدام تابع اقتداری که در اسلامآباد ایجاد شده نیستند. اقتدار و منافع ملی در تهران در چارچوب دیگری تعریف میشود که در رأس آن مقام معظم رهبری قرار دارد.
سفیر سابق ایران در اسلامآباد در ادامه بیان کرد: نظامیان و دیوانسالاران ایرانی نیز منافع ملی را در چارچوب دیگری میبینند و این مسئله در تحولات و جنگ اخیر نیز خود را بهطور کامل نشان داده است؛ بنابراین قرار نیست تهران تابع سازوکاری باشد که در نقطه دیگری از جغرافیای جهان شکل گرفته است.
تنش میان اسلامآباد و کابل به نفع منطقه نیست
شاکری در ادامه درباره تأثیر قدرتگیری نظامیان پاکستان بر تنشهای مرزی میان پاکستان و افغانستان عنوان کرد: این موضوع قابل ارزیابی است، اما برخورداری نظامیان پاکستان از جایگاه برتر در هرم قدرت، الزاماً به معنای دیکته کردن خواستههای اسلامآباد به کابل نیست.
وی در ادامه افزود: زیرا کابل نیز برای خود منطق و ملاحظاتی دارد. من وارد جزئیات اختلافات میان کابل و اسلامآباد و عوامل مؤثر در شکلگیری این اختلافات نمیشوم، اما باید توجه داشت که همانطور که اسلامآباد منطق خاص خود را دارد، کابل نیز دارای منطق و ملاحظات خاص خود است. بنابراین، قدرت بیشتر نظامیان در پاکستان به این معنا نیست که کابل در برابر اسلامآباد تسلیم خواهد شد.
ایران آمادگی میانجیگری میان پاکستان و افغانستان را دارد
این دیپلمات ایرانی با تأکید بر اینکه تداوم تنش میان کابل و اسلامآباد به نفع منطقه نیست، تصریح کرد: وجود تنش میان کابل و اسلامآباد به نفع منطقه و کشور ما نیست. جمهوری اسلامی ایران همواره از ایجاد آشفتگی در روابط میان دو کشور همسایه ابراز ناخرسندی کرده و آمادگی داشته است به نحوی برای کاهش این تنشها میانجیگری کند.
سفیر سابق ایران در اسلامآباد گفت: همانگونه که اسلامآباد برای خود این حق را قائل است که در موضوعات منطقهای میانجیگری و واسطهگری کند، جمهوری اسلامی ایران نیز برای خود این حق را قائل است که میان کابل و اسلامآباد نقش میانجی را ایفا کند. زیراایران از سر دلسوزی و بهعنوان یک کشور همسایه، خواهان کاهش تنش میان دو کشور است؛ چراکه ادامه این وضعیت به نفع منطقه نیست.
چین سیاست مستقلی در قبال پاکستان و ایران دارد
شاکری در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر روابط نزدیک ارتش پاکستان با چین بر روابط آتی تهران و پکن و همچنین پرونده میانجیگری پاکستان میان ایران و آمریکا توضیح داد: چین سیاست مستقلی دارد و سیاست این کشور نسبت به پاکستان نیز از یک رویکرد مستقل برخوردار است.
وی افزود: چین در درگیری نظامی میان ایران و آمریکا نقش مستقیمی ایفا نکرد، اما طبیعتاً تا کنون تابع دستورات و دیکتههای آمریکا نیز نبوده و انتظار هم نمیرفت که چنین باشد. زیرا این کشور برقراری آرامش و ثبات در منطقه را در راستای منافع و سیاستهای خود میداند.
روسیه و چین مؤید سیاستهای آمریکا نیستند
این چهره دیپلماتیک توضیح داد: در اجلاس اخیر در بیشکک نیز رفتار و رویکرد چین و روسیه نشان داد که اساساً مؤید سیاستهای آمریکا نیستند. آنها بر تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران تأکید و آن را به رسمیت شناختند و بر تداوم مناسبات مستقل اقتصادی با جمهوری اسلامی ایران نیز تأکید داشتند.
شاکری در پایان خاطرنشان کرد: ما نیز انتظار دیگری از چین نداریم. اگر چین از پاکستان حمایت میکند که چنین رویکردی داشته باشد، این مسئله به نفع جمهوری اسلامی ایران نیز خواهد بود و مورد تأیید ما هم هست.
انتهای پیام/
