مهندسی اشتغال در دانشگاه ملی مهارت؛ شبکه ۱۷۰گانهای که ۲۱۰ هزار تکنیسین را روانه بازار میکند
به گزارش خبرگزاری آنا دانشگاه ملی مهارت به عنوان یکی از بازوهای اصلی آموزش عالی در تربیت نیروی کار متخصص و تکنسینهای ماهر، نقشی کلیدی در زنجیره تأمین نیروی انسانی برای صنعت کشور ایفا میکند. این دانشگاه با اتخاذ رویکرد تقاضامحور، تلاش دارد شکاف تاریخی میان دانشگاه و بازار کار را پر کند. در این گفتوگو، دکتر غلامرضا زمانی، رئیس دانشگاه ملی مهارت، با خبرنگار اقتصادی آنا، جزئیات دقیقی از ضریب اشتغال فارغالتحصیلان، مدل همکاری با ۴۰۰ شرکت صنعتی، چالش نسبت استاد به دانشجو و استراتژیهای جدید برای بازنگری سرفصلهای درسی را تشریح کرده است. در ادامه متن کامل این گفتوگو را بخوانید.
آنا: یکی از دغدغههای همیشگی در نظام آموزش عالی، چالش اشتغال دانشآموختگان است. دانشگاه ملی مهارت در پایشهای خود چه ضریبی برای اشتغالپذیری فارغالتحصیلان متصور است؟
زمانی: خوشبختانه آمارها نشاندهنده عملکردی متمایز است. بر اساس پایشهای مستند و «طرح رصد اشتغال»، بیش از ۶۴ درصد از فارغالتحصیلان ما مستقیماً جذب بازار کار میشوند که در مقایسه با میانگینهای آموزش عالی، رقمی ممتاز محسوب میشود. دلیل این موفقیت در ماهیت برنامههای آموزشی ما نهفته است؛ بیش از ۷۰ درصد دروس دانشگاه مبتنی بر آموزشهای عملی، کارگاهی و استانداردهای شغلی روز است. این یعنی دانشجویان ما در بدو فارغالتحصیلی، فاقدِ «تجربه عملی» نیستند. در حال حاضر، شاهد هستیم که بنگاههای اقتصادی، اصناف و بخشهای مختلف صنعت، تقاضاهای مستقیمی برای جذب نیرو از دانشگاه ما ارسال میکنند که نشاندهنده اعتبار مهارتی دانشآموختگان است.
آنا: تعامل عملیاتی با بخش خصوصی و صنایع چقدر در ساختار دانشگاه نهادینه شده است؟
زمانی: ما مسیر «دانشگاه-صنعت» را فراتر از تفاهمنامههای نمادین تعریف کردهایم. در حال حاضر با حدود ۴۰۰ شرکت خصوصی، واحد صنعتی و مجموعه دانشبنیان، در قالب «کنسرسیومهای مهارتی-صنعتی» تعامل عملیاتی داریم. هدف از این مدل، بهرهگیری از ظرفیتهای متقابل، اجرای دورههای کارآموزی هدفمند و مشارکت مستقیم صنعت در فرآیندهای تدریس و مهارتی است.
آنا: دانشگاه ملی مهارت در حال حاضر در چه مقیاسی از رشتهها و ظرفیتهای دانشجویی فعالیت میکند؟
زمانی: این دانشگاه در حال حاضر با ارائه ۱۲۸ رشته تحصیلی در سه مقطع کاردانی، کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی پیوسته فعال است. این رشتهها در ۶ گروه اصلی شامل «برق و کامپیوتر»، «ساختمان و معماری»، «علوم انسانی»، «علوم مهندسی»، «کشاورزی» و «هنر» طبقهبندی شدهاند. رشتههایی نظیر حسابداری، نرمافزار، الکتروتکنیک، طراحی دوخت، مکانیک خودرو و مهندسی معماری و برق قدرت، از پرمخاطبترین رشتههای ما هستند. هماکنون ۲۱۰ هزار و ۱۵۸ دانشجو در دانشگاه مشغول به تحصیل هستند و برای سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، ظرفیت پذیرشی بالغ بر ۱۶۵ هزار نفر پیشبینی کردهایم.
آنا: توزیع جغرافیایی دانشجویان چگونه است و کدام استانها پیشتاز پذیرش هستند؟
زمانی: میزان جذب دانشجو رابطه مستقیمی با گستردگی مراکز ما دارد. در استانهایی نظیر فارس و کرمان با ۱۳، اصفهان و مازندران با ۱۱ و یزد و خراسان رضوی با ۱۰ دانشکده و آموزشکده فعال، شبکه گستردهای داریم. بر همین اساس، استانهای اصفهان، مازندران و تهران بالاترین آمار دانشجویی را در اختیار دارند و استانهای اردبیل، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد کمترین تعداد دانشجو را به خود اختصاص دادهاند. همچنین از نظر ترکیب جنسیتی، ۵۴ درصد دانشجویان ما پسر و ۴۶ درصد دختر هستند.
آنا: با توجه به جمعیت ۲۰۰ هزار نفری دانشجویان، آیا از نظر کادر آموزشی با کمبود مواجه نیستید؟
زمانی: با ۸۹۳ عضو هیئت علمی رسمی، ما با استانداردهای ایدهآل آموزشی (نسبت ۱ به ۲۵) فاصله داریم. در حال حاضر نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه تقریباً ۱ به ۲۲۴ است. برای پر کردن این شکاف و حفظ کیفیت، از ظرفیتی بالغ بر ۱۸ هزار مدرس حقالتدریس استفاده میکنیم. نکته حائز اهمیت این است که این مدرسان صرفاً دانشگاهی نیستند؛ بلکه بخش بزرگی از آنها شامل متخصصان خبره، تکنسینهای ارشد و فعالان فعال در خط تولیدِ صنایع و اصناف هستند که دانشِ «تجربی و بهروز» را به کلاس درس تزریق میکنند.
آنا: سازوکار شما برای انطباق سرفصلهای آموزشی با تغییرات سریع تکنولوژی چیست؟
زمانی: ما مدل سنتیِ بازنگری دروس را کنار گذاشتهایم و به سمت «آموزش تقاضامحور» حرکت کردهایم. هسته اصلی این تحول، «مرکز توسعه و تعالی آموزش» و شورای برنامهریزی است که در آن، صندلیهای تصمیمگیری در اختیارِ خبرگان صنعت، نمایندگان سندیکاها و اتاقهای اصناف قرار دارد.
در فرآیند بازنگری، که برای مقطع کاردانی هر ۳ سال و کارشناسی هر ۵ سال یکبار انجام میشود، حداقل ۵۰ درصد از تصمیمگیران از میان متخصصان بیرونی و صنعت هستند. ما منتظر نمیمانیم تا علم تغییر کند، بلکه مستقیماً به سراغ صنایع میرویم و نیازهای مهارتی آنها را احصا و سپس «آموزش متناسب با آن» را طراحی میکنیم. هدف ما این است که رشتههای کممخاطب بازنگری یا حذف شده و رشتههای مورد نیازِ بازارِ فردا، با سرعت جایگزین شوند. این یعنی دانشگاه به جای تئوریپردازی محض، به بازویِ عملیاتیِ صنعت تبدیل شده است.
سرفصلهای آموزشی را در «کفِ کارخانهها» تدوین میکنیم / نرخ ۶۴ درصدی اشتغال دانشآموختگان
دانشگاه ملی مهارت با گذار از رویکردهای صرفاً تئوریک، استراتژی خود را بر «آموزشهای تقاضامحور» استوار کرده است. دکتر زمانی، از تغییر پارادایم در نظام آموزش مهارتی سخن میگوید؛ جایی که مشارکت ۵۰ درصدی صنعت در تدوین سرفصلها، نهتنها فاصله دانشگاه و بازار کار را کاهش داده، بلکه ضریب اشتغال فارغالتحصیلان را به ۶۴ درصد رسانده است.
آنا: یکی از چالشهای اصلی آموزش عالی در ایران، عدم انطباق سرفصلهای درسی با نیازهای واقعی بازار کار است. دانشگاه ملی مهارت برای حل این معضل چه سازوکار جدیدی را در دستور کار قرار داده است؟
زمانی: در دولت جدید، ما بازنگری بنیادین در نظام آموزشی را آغاز کردهایم. متولی این امر «اداره کل برنامهریزی آموزشی» است که وظیفه تدوین سرفصلها و تعریف رشتههای جدید را بر عهده دارد. تفاوت اصلی ما در نحوه تشکیل «شورای برنامهریزی آموزشی» است. این شورا بهصورت مستمر (هفتگی یا دوهفتهیکبار) برگزار میشود و ویژگی ممتاز آن، ترکیب ۵۰-۵۰ اعضاست؛ یعنی نیمی از تصمیمگیرندگان، اعضای هیئت علمی دانشگاه و نیم دیگر، نمایندگان مستقیم اصناف، سندیکاها و صاحبان صنایع هستند.
برای مثال، وقتی سرفصلهای رشته «آسانسور» را تدوین میکنیم، متخصصان سندیکای آسانسور مستقیماً در جلسات حضور دارند تا خروجی نهایی، دقیقاً منطبق بر نیاز روز صنعت باشد. ما در دو سال اخیر ۵۳ درس جدید بر همین مبنا تدوین کردهایم و برای آینده نزدیک، ورود به حوزههای نوآورانه نظیر «بلاکچین»، «امنیت سایبری» و رشتههای مهارتی هنری را در دستور کار داریم.
آنا: در کنار سرفصلها، ارتباط دانشگاه با شرکتهای دانشبنیان و کنسرسیومهای صنعتی چگونه تعریف شده است؟
زمانی: ما ارتباط با صنعت را به صورت «کنسرسیومهای منطقهای» نهادینه کردهایم. تاکنون در ۱۰ استان کشور، تفاهمنامههای عملیاتی با صنایع بزرگ منعقد کردهایم. برای نمونه در استان آذربایجان شرقی، صنایع بزرگ طی یک تفاهمنامه متعهد شدهاند که نیروی کار مورد نیاز خود را مستقیماً از میان فارغالتحصیلان ما جذب کنند.
در حوزه شرکتهای دانشبنیان نیز رویکرد ما متمرکز بر «هستههای فناور» است. با توجه به اینکه دانشگاه ملی مهارت مقاطع تحصیلات تکمیلی (ارشد و دکترا) ندارد، تمرکز معاونت پژوهشی ما بر تقویت واحدهای فناور و تجاریسازی مهارتهاست تا از این طریق، دانشجویان ما بلافاصله جذب بازار کار شوند.
آنا: آماری که از اشتغال فارغالتحصیلان دارید، چقدر قابل اتکا است و وضعیت این شاخص چگونه است؟
زمانی: بر اساس پایشهای مستند و «طرح رصد اشتغال»، ۶۴ درصد از فارغالتحصیلان ما بلافاصله پس از فراغت از تحصیل جذب بازار کار میشوند. ۳۶ درصد باقیمانده را «اشتغال پنهان» مینامیم؛ چرا که بخش قابلتوجهی از این افراد یا برای تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا به دانشگاههای دیگر میروند و یا در حال سپری کردن دوران خدمت سربازی هستند. بنابراین، آمار ۶۴ درصدی نشاندهنده یک ضریب اشتغالپذیری بسیار بالا و ممتاز در مقایسه با استانداردهای فعلی آموزش عالی کشور است.
آنا: به عنوان پرسش پایانی، تصویری کلی از مقیاس فعالیت دانشگاه ملی مهارت ارائه دهید.
زمانی: دانشگاه ملی مهارت در حال حاضر با ۱۷۰ آموزشکده و دانشکده در تمامی ۳۱ استان کشور فعال است. ما در ۱۸ زیرگروه آموزشی شامل مکانیک، برق، الکترونیک، کامپیوتر و رشتههای مهارتی مختلف، مجموعاً ۲۱۰ هزار و ۱۵۴ دانشجو داریم.
در خصوص توزیع جغرافیایی نیز، استانهای اصفهان، خراسان رضوی و مازندران در صدرِ جذب دانشجو قرار دارند. با برنامهریزیهای صورتگرفته برای سال تحصیلی پیشِ رو، ظرفیت پذیرش ۱۶۵ هزار نفر را پیشبینی کردهایم تا بتوانیم پاسخگوی نیازِ بازار کار به تکنسینهای متخصص و ماهر باشیم.
انتهای پیام/
