شتاب تحول فناوری در بانکداری و تغییر بنیان‌های کسب‌وکار / ضرورت بازطراحی پیوند دانشگاه، صنعت و نظام بانکی

به گزارش خبرگزاری آنا، صنعت بانکداری در گذاری اجتناب‌ناپذیر به سوی مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و خدمات دیجیتال قرار دارد؛ تحولی که دیگر نه یک انتخاب، بلکه شرطِ بقای بنگاه‌های مالی است. با این حال، شتاب این فناوری‌ها با ظرفیت‌های نظام آموزشی دانشگاه‌ها و بستر‌های جذب متخصص در شبکه بانکی همخوانی ندارد. این گزارش به واکاوی شکاف مهارتی موجود، پیامد‌های بحران مهاجرت نخبگان و ضرورتِ بازآفرینیِ پیوند میان صنعت و دانشگاه برای پیشبردِ تحول دیجیتال می‌پردازد.

مهدی ماهان، کارشناس حوزه بانک و بانکداری، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی آنا، با انتقاد از نبود بستر‌های لازم برای تعامل میان نظام بانکی و مراکز دانشگاهی، از فناوری به عنوان نیرویی یاد کرد که در حال بلعیدن مدل‌های سنتی کسب‌وکار است. در حالی که بانک‌ها همچنان در برقراری ارتباط با نسل جدید متخصصان دچار ضعف هستند، سرعت تغییرات تکنولوژیک، بقای نظام بانکی را بدون بازنگری در ساختار نیروی انسانی و زیرساخت‌های فنی با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

ضرورت عبور از ادبیات سنتی در تعامل با دانشگاه

ماهان با اشاره به تفاوت عملکرد شرکت‌های فناوری مالی (فین‌تک) با بدنه بانک‌های سنتی در جذب نیرو‌های دانشگاهی گفت: شرکت‌های فناوری نظیر توسن، ثنا و بهسازان تا حدودی توانسته‌اند ارتباط میان نیرو‌های جوان و محیط واقعی فناوری را برقرار کنند، اما این روند در بانک‌ها و نهاد‌های بالادستی مانند بانک مرکزی با جدیت بسیار کمتری دنبال می‌شود.

وی افزود: مشکل اصلی اینجاست که دانشجویان در دوران تحصیل، هیچ درک ملموسی از فضای واقعی کسب‌وکار‌های بانکی ندارند و پس از ورود به محیط کار، با شکافی عمیق میان آموخته‌های خود و نیاز‌های صنعت مواجه می‌شوند. بانک‌ها در مجموع فاقد ادبیات زمینه‌ای لازم برای تعامل با نیرو‌های فنی و دانشگاهی هستند و رغبت چندانی به ایجاد این پل ارتباطی نشان نمی‌دهند.

فناوری بلعنده مدل‌های سنتی بانکداری

این کارشناس بانکی با تأکید بر اینکه تحول فناوری بانکی دیگر یک مقوله مربوط به آینده دور نیست، تصریح کرد: نظام بانکی باید بپذیرد که فناوری در حال تغییر بنیان‌های کسب‌وکار است و نمی‌توان نسبت به این واقعیت بی‌تفاوت بود. از اعتبارسنجی و عملیات داخلی گرفته تا نظام پرداخت و ارتباط با مشتری، همه بخش‌های بانکداری تحت تأثیر هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین قرار گرفته‌اند.

ماهان تأکید کرد که صرفاً با خرید فناوری نمی‌توان این تحول را رقم زد. زیرساخت‌های فنی باید به‌روزرسانی شوند و سرمایه‌گذاری جدید در کنار تربیت و حفظ نیرو‌های متخصص اولویت پیدا کند؛ در غیر این صورت، فرسودگی پلتفرم‌ها و فاصله میان دانشگاه و نیاز‌های واقعی صنعت، به مانعی جدی برای توسعه فناوری بانکی تبدیل خواهد شد.

آموزش برای گذشته و نبایدهای مهاجرت نخبگان

ماهان با اشاره به برخی ناتوانی سرفصل‌های دانشگاهی در تطبیق با نیاز‌های روز صنعت، گفت: خروجی دانشگاه‌ها همچنان برای «گذشته» تربیت می‌شوند و این بزرگ‌ترین شکاف میان فضای آکادمیک و محیط کسب‌وکار است. نمی‌توان انتظار داشت سرفصل‌هایی که فرسنگ‌ها با نیاز‌های واقعی صنعت فاصله دارند، نیروی انسانی مورد نیاز بانکداری آینده را تأمین کنند.

این تحلیل‌گر بانکی در بخش دیگری از اظهارات خود به بحران مهاجرت پرداخت و گفت: مسئله نگران‌کننده‌تر از اصلاح سرفصل‌های دانشگاهی، وضعیت مهاجرت نخبگان است؛ چرا که بخش قابل‌توجهی از نیرو‌های مستعد کشور را ترک کرده‌اند. برای جوانانی که تازه وارد بازار کار می‌شوند، چشم‌انداز روشنی وجود ندارد و در حوزه‌های حساسی مانند هوش مصنوعی، علم داده و امنیت سایبری، ایران در حال تربیت نیرو و تقدیم سخاوتمندانه آنها به دیگران است.

ماهان در پایان خاطرنشان کرد: ما در ایران مشکل استعداد نداریم، بلکه مشکل در مدیریت این سرمایه‌های انسانی است. اگر برای ۱۰ سال آینده و تربیت متخصصانی که بتوانند فناوری‌های جدید را در نظام بانکی به کار بگیرند فکری نکنیم، با چالشی جبران‌ناپذیر در توسعه اقتصادی مواجه خواهیم شد.