نقش کلیدی خط ریلی «رشت-آستارا» در توسعه لجستیک هوشمند بریکس

به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از شبکه «تی‌وی بریکس» (TV BRICS)، هم‌زمان با شتاب‌گیری تجارت میان اقتصاد‌های نوظهور عضو بریکس، بخش لجستیک از یک کارکرد صرفاً پشتیبان به پیشران اصلی رشد اقتصادی و رقابت‌پذیری بین‌المللی ارتقا یافته است. بر اساس برآورد‌های اقتصادی، حجم مبادلات میان اعضای این گروه تا پایان سال ۲۰۲۵ از رقم یک تریلیون دلار فراتر رفته و فشار مضاعفی را بر زیرساخت‌های بندری، ریلی و جاده‌ای اعضا تحمیل کرده است.

در همین راستا، «لوبارتو سارتویو» رئیس کمیته همکاری با کشور‌های آسه‎‌آن در انجمن کسب‌وکار اوراسیا، با تاکید بر اینکه سهم لجستیک از تولید ناخالص داخلی (GDP) اعضای بریکس بین ۶ تا ۸ درصد است، اظهار داشت: تا پایان دهه جاری میلادی، بیش از ۳ تریلیون دلار در زیرساخت‌های حمل‌ونقل سرمایه‌گذاری خواهد شد که دست‌کم یک‌چهارم این رقم به حوزه دیجیتالی‌سازی، هوش مصنوعی و اتوماسیون اختصاص دارد. توسعه ناوگان خودران دیگر یک گزینه لوکس فناورانه نیست، بلکه ضرورتی بنیادین برای تاب‌آوری زنجیره تأمین اعضاست.

از سوی دیگر، «الکساندر تیتوف» معاون دبیرکل انجمن بین‌المللی اقتصاد‌های دیجیتال تأکید کرد که تحقق این هدف نیازمند یکپارچه‌سازی ناوگان خودران با شبکه‌های ارتباطی ۵G، سیستم‌های ارتباط خودرو با محیط پیرامون (V۲X)، مراکز کلان‌داده و مدیریت گمرکی هماهنگ است.

بررسی وضعیت کشور‌های عضو نشان‌دهنده برنامه‌ریزی گسترده برای بهینه‌سازی زنجیره تأمین است:

چین: پکن با در اختیار داشتن بیش از ۳۰ پایانه کانتینری تمام‌خودکار و توسعه ۳۵ هزار کیلومتر جاده مجهز به سیستم‌های ارتباطی V۲X، پیشگام تجاری‌سازی تاکسی‌ها و کامیون‌های باری خودران در شهر‌های بزرگی، چون ووهان و پکن است.

هند: دهلی‌نو با هدف کاهش هزینه‌های لجستیک از ۱۴ درصد تولید ناخالص داخلی به زیر ۱۰ درصد تا سال ۲۰۳۰، بودجه‌ای یک تریلیون روپیه‌ای برای اتصال زیرساخت‌ها اختصاص داده و از طریق سامانه یکپارچه ULIP، رهگیری هوشمند و برخط محموله‌ها را اجرایی کرده است.

امارات متحده عربی: ابوظبی با هدف‌گذاری ۲۵ درصدی برای سفر‌های خودران تا سال ۲۰۳۰، کریدور هوشمند ابوظبی–دبی را برای آزمایش و تردد کامیون‌های بدون راننده آماده کرده است.

برزیل و آفریقای جنوبی: برزیل برای تسهیل انتقال غلات از مزارع به بنادر به استفاده از ماشین‌آلات و کامیون‌های خودران روی آورده و آفریقای جنوبی نیز بهره‌گیری از پهپاد‌های باری دوربرد برای رساندن ملزومات پزشکی و کالا به نقاط صعب‌العبور را آغاز کرده است.

در جغرافیای ترانزیتی روسیه و منطقه اوراسیا، تمرکز اصلی بر هوشمندسازی مسیر‌های بین‌المللی از جمله «کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال–جنوب (INSTC)» متمرکز است. به کارگیری راهکار‌های ناوبری هوشمند، تردد خودران و تبادل دیجیتال داده میان ایران، روسیه و هند، قابلیت پیش‌بینی، سرعت و امنیت جریان کالا را به طور چشمگیری افزایش خواهد داد.

در این میان، تکمیل و توسعه خط ریلی راهبردی «رشت–آستارا» در خاک جمهوری اسلامی ایران، به عنوان حلقه مفقوده و کلیدی این شبکه، ظرفیت انتقال سالانه دست‌کم ۱۵ میلیون تن کالا را فراهم کرده و زمان حمل کالا از بنادر روسیه (مانند اوست‌لوگا) تا بندرعباس و شبه‌قاره هند را به حداقل می‌رساند.

کارشناسان معتقدند بزرگ‌ترین مانع در مسیر تجاری‌سازی این فناوری‌ها، ناهماهنگی رویه‌های گمرکی، تفاوت استاندارد‌های داده‌ای و ناسازگاری سامانه‌های فرامرزی است؛ امری که به هشدار تحلیلگران می‌تواند به تشکیل «جزایر خودکارسازی» (سیستم‌های پیشرفته داخلی بدون امکان اتصال به مرز‌های همسایه) منجر شود. هماهنگ‌سازی زیرساخت‌های نرم‌افزاری میان مسیر‌های ایران، چین، روسیه، هند و آفریقا گام نهایی برای تحقق شبکه لجستیک نسل نوین در جهان چندقطبی خواهد بود.