در گفتوگو با آناتک بررسی شد
طالبان بدون شناسایی رسمی، روابط منطقهای خود را گسترش میدهد
به گزارش دفتر منطقهای خبرگزاری آنا، الجزیره در این گزارش تأکید کرد که طالبان پنج سال پس از بازگشت به قدرت، در حالی که همچنان از سوی بخش قابل توجهی از جامعه جهانی به رسمیت شناخته نشده، بهتدریج در ساختار دیپلماتیک و اقتصادی منطقه جایگاه خود را تثبیت کرده است.
روسیه در ژوئن ۲۰۲۵ نخستین کشوری بود که حکومت طالبان را بهطور رسمی به رسمیت شناخت؛ با این حال بیشتر کشورهای جهان همچنان از اعطای شناسایی سیاسی کامل به حکومت کابل خودداری میکنند.
با وجود این، طالبان روابط خود را با کشورهای مختلف گسترش داده و در حوزههای امنیتی، تجاری و انرژی همکاریهای متعددی شکل داده است.
گسترش روابط دیپلماتیک
«امیرخان متقی»، وزیر خارجه حکومت طالبان، به الجزیره گفت کابل اکنون با بیش از ۴۰ نمایندگی دیپلماتیک، شامل سفارتخانهها و کنسولگریها، در کشورهای مختلف در ارتباط است و دهها نمایندگی و سازمان خارجی نیز در کابل فعالیت میکنند.
چین در این میان به یکی از مهمترین شرکای طالبان تبدیل شده است. پکن ضمن حفظ فعالیت سفارت خود در کابل، در حوزههای امنیتی و سرمایهگذاری نیز همکاری نزدیکی با حکومت طالبان دارد.
بخش مهمی از این همکاریها به حوزه معادن مربوط میشود که پروژه معدن مس عینک در ولایت لوگر از مهمترین آنهاست. یک شرکت چینی در سال ۲۰۰۸ قرارداد بهرهبرداری از این معدن را به دست آورد و میزان سرمایهگذاری اعلامشده برای این پروژه نزدیک به ۳.۴ میلیارد دلار است.
«شی جینپینگ»، رئیسجمهور چین، نیز در ژانویه ۲۰۲۴ بهطور رسمی استوارنامه سفیر طالبان در پکن را پذیرفت؛ هرچند پکن تاکنون حکومت کنونی افغانستان را بهطور رسمی به رسمیت نشناخته است.
تلاش کابل برای کاهش وابستگی به پاکستان
روابط طالبان و پاکستان از پیچیدهترین بخشهای مناسبات خارجی حکومت کابل به شمار میرود. پاکستان برای دههها یکی از حامیان اصلی طالبان افغانستان محسوب میشد، اما پس از بازگشت این گروه به قدرت، روابط دو طرف بهویژه بر سر مسئله فعالیت تحریک طالبان پاکستان بهشدت تیره شده است.
اسلامآباد مدعی است افغانستان به تحریک طالبان پاکستان پناه داده و از این گروه حمایت میکند؛ ادعایی که حکومت طالبان آن را رد کرده است.
در مقابل، کابل تلاش کرده با توسعه مسیرهای تجاری از طریق ایران و آسیای مرکزی، وابستگی خود به بنادر پاکستان را کاهش دهد و از گذرگاههای مرزی و تجارت منطقهای بهعنوان اهرم فشار استفاده کند.
ازبکستان نیز در سال ۲۰۲۶ روابط اقتصادی خود با کابل را گسترش داده و توافقهای تجاری به ارزش تقریبی ۵۲۰ میلیون دلار با حکومت طالبان امضا کرده است.
همچنین طرح احداث خطآهنی برای اتصال ازبکستان به پاکستان از مسیر افغانستان مطرح شده که هدف آن فراهم کردن دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به دریای عرب است.
ترکمنستان نیز در چارچوب پروژه چند میلیارد دلاری خط لوله گاز تاپی با افغانستان همکاری میکند. حدود ۷۳۵ کیلومتر از این خط لوله قرار است در خاک افغانستان احداث شود؛ با این حال، اختلافات میان هند و پاکستان و تنشهای اخیر میان پاکستان و افغانستان، اجرای کامل این پروژه را با مشکل مواجه کرده است.
«عبدالجلیل امینی»، کارشناس مسائل امنیتی، به الجزیره گفت نگرانی درباره فعالیت داعش، یکی از مهمترین انگیزههای روسیه و کشورهای آسیای مرکزی برای همکاری با طالبان است.
وی افزود: این کشورها معتقدند طالبان توانایی کنترل مرزهای مشترک را دارد و توانسته سطحی از امنیت و ثبات را در افغانستان حفظ کند.
تلاش ایران و هند برای حفظ موازنه
الجزیره همچنین نوشت ایران و هند با رویکردی محتاطانه منافع خود را در افغانستان دنبال میکنند.
ایران روابط تجاری و انرژی خود با کابل را توسعه داده و بندر چابهار را بهعنوان مسیر جایگزین برای دسترسی افغانستان به بازارهای خارجی پیشنهاد کرده است؛ هرچند اختلافات دو طرف بر سر حقابه رودخانه هیرمند همچنان ادامه دارد.
هند نیز بهتدریج در حال بازسازی روابط خود با کابل است تا در برابر نفوذ پاکستان و چین در افغانستان موازنه ایجاد کند.
«فرید ماموندزی»، سفیر حکومت سابق افغانستان در هند، به الجزیره گفت طالبان رویکردی «عملگرایانه» در پیش گرفته و تلاش میکند برای تأمین منافع خود، روابط متوازنی با قدرتهای مختلف برقرار کند.
کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از جمله قطر، عربستان و امارات نیز حضور دیپلماتیک خود را در کابل حفظ کردهاند؛ هرچند سطح تعامل آنها با طالبان در مقایسه با کشورهای آسیای مرکزی محدودتر است.
«احمد کریمی»، استاد روابط بینالملل در دانشگاه کابل، نیز گفت رویکرد عربستان و امارات در مقایسه با دوره نخست حکومت طالبان «محافظهکارانهتر» شده و این کشورها عمدتاً به پذیرش دیپلماتهای اعزامی کابل اکتفا کردهاند.
ادامه تعامل امنیتی با غرب
الجزیره در بخش دیگری از گزارش خود اعلام کرد کشورهای غربی نیز همچنان درباره مسائل امنیتی، مبارزه با تروریسم، مهاجرت و کمکهای بشردوستانه با حکومت طالبان در ارتباط هستند.
با این حال، مسائل مربوط به حقوق زنان و نحوه حکمرانی طالبان همچنان از مهمترین موانع بر سر راه شناسایی رسمی این حکومت محسوب میشود.
«نجیب الکوزی»، کارشناس روابط راهبردی، به الجزیره گفت روابط واشنگتن و کابل پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان متوقف نشده، اما عمدتاً به حوزههای امنیتی و اطلاعاتی محدود مانده است.
کشورهای اروپایی نیز روابط کاری خود با کابل را حفظ کردهاند و هیئت اتحادیه اروپا همچنان فعالیتهای خود را از افغانستان دنبال میکند.
انتهای پیام/
