جهان باید ایران را با فردوسی، حافظ، سعدی، عطار و فرشچیان بشناسد

به گزارش خبرگزاری آنا، سیدرضا صالحی‌امیری وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در آیین گرامی‌داشت نخستین سالگرد درگذشت استاد محمود فرشچیان که در ایوان عطار مجموعه فرهنگی‌تاریخی سعدآباد برگزار شد، با اشاره به جایگاه این هنرمند در حافظه فرهنگی ایران اظهار کرد: امروز روزی به‌یادماندنی در تاریخ فرهنگ و هنر ایران است؛ روزی که فرهیختگان، هنرمندان، پیشکسوتان و صاحبان اندیشه از سراسر کشور گرد هم آمده‌اند تا از یکی از سرمایه‌های بزرگ فرهنگی ایران در عرصه ملی و جهانی تجلیل کنند.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی افزود: سخن امروز بیشتر از منظر فرهنگی و معرفتی درباره انسانی است که نام و جایگاه او نه‌تنها با گذشت زمان کمرنگ نشده، بلکه پس از درگذشت، بیش از گذشته در ایران و جهان شناخته شده است.

انسان‌هایی که زیست فرهنگی دارند، در حافظه تاریخ ماندگار می‌شوند

صالحی‌امیری با طرح این پرسش که چرا برخی انسان‌ها پس از مرگ در حافظه تاریخی ملت‌ها ماندگارتر می‌شوند، گفت: تاریخ نشان داده است که برخی چهره‌ها پس از فقدان، نه‌تنها از یاد نمی‌روند، بلکه حضورشان در ذهن و وجدان جمعی ملت‌ها پررنگ‌تر می‌شود.

او ادامه داد: در طول تاریخ، صاحبان قدرت و ثروت بسیاری آمده‌اند و رفته‌اند و نام بسیاری از آنان حتی در حافظه تاریخی باقی نمانده است؛ اما در مقابل، انسان‌هایی هستند که با گذشت قرن‌ها همچنان زنده‌اند و جامعه از آنان سخن می‌گوید. راز این ماندگاری را باید در «زیست فرهنگی» جست‌و‌جو کرد؛ انسان‌هایی که با معرفت، فضیلت، اخلاق، فرهنگ و معنا زندگی می‌کنند، با مرگ پایان نمی‌یابند، بلکه به بخشی از حافظه تاریخی یک ملت تبدیل می‌شوند.

وزیر میراث‌فرهنگی سرمایه اصلی و پایدار ایران را در همین منظومه فرهنگی دانست و تصریح کرد: سرمایه ایران در شاخص‌های اقتصادی و دارایی‌های مادی خلاصه نمی‌شود، شعر، موسیقی، تئاتر، نقاشی، نگارگری، خط، ادبیات، اندیشه و میراث‌فرهنگی، سرمایه‌های ماندگاری هستند که هویت این سرزمین را در طول تاریخ استمرار بخشیده‌اند.

سرمایه فرهنگی؛ بنیان ماندگار قدرت ایران

صالحی‌امیری با تاکید بر ضرورت بازتعریف مفهوم سرمایه در نسبت با هویت ملی اظهار کرد: سرمایه‌های مادی ممکن است در معرض فرسایش و زوال قرار گیرند، اما سرمایه فرهنگی، اگر به‌درستی صیانت و منتقل شود، می‌تواند قرن‌ها و هزاره‌ها به حیات خود ادامه دهد. از این منظر، فرهنگ و هنر یکی از بنیاد‌های ماندگاری تمدن و هویت ملی ایران است.

او افزود: هنگامی که از سرمایه‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی سخن می‌گوییم، نباید از سرمایه‌ای غفلت کنیم که عمیق‌ترین پیوند را با هویت تاریخی ملت ایران دارد و آن سرمایه فرهنگی و هنری است.

فرشچیان؛ نماد زیست فرهنگی ایران

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استاد محمود فرشچیان را نمونه‌ای برجسته از زیست فرهنگی ایرانی دانست و گفت: زیست فرهنگی به معنای زیستن با معرفت، فضیلت، اخلاق و معناست و فرشچیان از جمله انسان‌هایی بود که این ویژگی‌ها را در شخصیت، اندیشه و آثار خود متجلی کرد.

صالحی‌امیری با اشاره به تداوم تاریخی هنر ایرانی اظهار کرد: ما از تبار استاد کمال‌الدین بهزاد و کمال‌الملک به فرشچیان رسیده‌ایم و این چهره‌ها حلقه‌های زنده زنجیره‌ای هستند که هویت هنری و فرهنگی ایران را در طول تاریخ استمرار بخشیده‌اند.

وی افزود: همان‌گونه که امروز پس از هزار سال از فردوسی سخن می‌گوییم، تردید ندارم که هزار سال دیگر نیز نسل‌های ایران‌زمین از محمود فرشچیان به‌عنوان یکی از چهره‌های ماندگار فرهنگ و هنر این سرزمین یاد خواهند کرد.

فرشچیان؛ روایتگر ایران و معرفت اسلامی به زبان هنر

صالحی‌امیری در ادامه با اشاره به ابعاد معرفتی و هویتی آثار فرشچیان گفت: باور من این است که فرشچیان هم ایران‌شناس بود و هم اسلام‌شناس؛ هنرمندی که توانست بخشی از عمیق‌ترین مفاهیم فرهنگ ایرانی و معارف اسلامی و شیعی را با زبان هنر به مخاطب منتقل کند.

وزیر میراث‌فرهنگی تصریح کرد: هر یک از آثار فرشچیان را می‌توان همچون کتابی گشوده از فرهنگ، معنویت، معرفت و تاریخ ایران خواند. در آثار او، مفاهیمی همچون عاشورا، ایمان، اخلاق، معنویت و جایگاه سالار شهیدان نه صرفا در قالب تصویر، بلکه در قالب یک روایت عمیق فرهنگی و معرفتی بازتاب یافته است.

او فرشچیان را انسانی مؤمن، خداجو و بی‌ادعا توصیف کرد و گفت: این هنرمند بزرگ دلبسته ایران‌زمین بود و این دلبستگی را می‌توان در آثار، گفتار و نگاه او به ایران، هویت ایرانی و حتی سخنانش درباره خلیج‌فارس مشاهده کرد.

معرفی فرشچیان به نسل جوان؛ یک مسئولیت فرهنگی

صالحی‌امیری با تاکید بر ضرورت انتقال میراث فرشچیان به نسل‌های آینده اظهار کرد: امروز در برابر میراث فرشچیان دو مسئولیت اساسی داریم؛ نخست، معرفی این چهره بزرگ به نسل جوان و تبدیل او به بخشی از حافظه فرهنگی نسل‌های آینده و دوم، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و هنری ایران به جامعه جهانی.

وی افزود: آموزش و پرورش، آموزش عالی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همه نهاد‌های فرهنگی باید فرشچیان را به نسل جدید معرفی کنند؛ زیرا شناخت فرشچیان، شناخت بخشی از فرهنگ، هنر، معرفت، فضیلت و معنویت ایرانی است.

جهان باید ایران را با فرهنگ و تمدن آن بشناسد

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به اهمیت روایت ایران در عرصه بین‌المللی گفت: یکی از رسالت‌های مهم جامعه فرهنگی، ارائه تصویر واقعی و تمدنی ایران به جهان است.

صالحی‌امیری افزود: در جهان امروز، روایت‌های مختلفی درباره ایران تولید و بازنمایی می‌شود و گاه دشمن تلاش می‌کند تصویر ایران را فقط در چارچوب مولفه‌هایی همچون جنگ تعریف کند؛ در حالی که ایران پیش از هر چیز، سرزمین فرهنگ، هنر، اندیشه، تمدن و میراث تاریخی است.

وی تاکید کرد: ما باید روایت فرهنگی ایران را در جهان تقویت کنیم و داشته‌های تمدنی خود را به زبان قابل فهم برای افکار عمومی جهان معرفی کنیم. جهان باید هنگامی که نام ایران را می‌شنود، علاوه بر همه واقعیت‌های امروز، به یاد فردوسی، حافظ، سعدی، عطار و فرشچیان بیفتد؛ چهره‌هایی که نمایندگان قدرت نرم و سرمایه فرهنگی ایران هستند.

فرشچیان؛ حلقه تداوم تاریخی نگارگری ایران

صالحی‌امیری با اشاره به جایگاه فرشچیان در تاریخ نگارگری ایران گفت: گاهی تصور می‌شد با درگذشت استادانی، چون بهزاد و کمال‌الملک، تداوم نسلی و تاریخی نگارگری ایران با گسست مواجه شده است؛ اما فرشچیان توانست این جریان را احیا و به نسل جدید منتقل کند.

او افزود: فرشچیان حلقه‌ای مؤثر در تداوم یک سنت چندصدساله هنری و فرهنگی بود و توانست با زبان و بیان هنری خود، نگارگری ایرانی را در سطحی گسترده‌تر به جهان معرفی کند.

بزرگداشت فرشچیان نباید به یک مراسم محدود شود

وزیر میراث‌فرهنگی با تاکید بر اینکه پاسداشت فرشچیان نباید در برگزاری یک آیین خلاصه شود، گفت: آنچه امروز انجام می‌دهیم تنها قطره‌ای از دریای ظرفیت وجودی این مرد بزرگ است و نباید تصور کنیم که با برگزاری یک مراسم، وظیفه خود را در قبال فرشچیان انجام داده‌ایم.

صالحی‌امیری ادامه داد: پاسداشت واقعی فرشچیان زمانی محقق می‌شود که میراث فکری، هنری و فرهنگی او به نسل‌های بعد منتقل شود، آثار او در نظام آموزش فرهنگی و هنری کشور جایگاه شایسته خود را پیدا کند و جهان نیز با این سرمایه بزرگ فرهنگی ایران بیش از پیش آشنا شود.

وی اظهار کرد: امروز همه ما گرد هم آمده‌ایم تا یک پیام روشن را به روح بلند این هنرمند بزرگ منتقل کنیم؛ اینکه ایرانیان قدر او را می‌دانند، زیرا فرشچیان نیز تمام زندگی و هنر خود را با ایران، هویت ایرانی و فرهنگ این سرزمین پیوند زده بود.

میراث فرشچیان، امانتی برای آینده ایران

وزیر میراث‌فرهنگی در پایان با قدردانی از حضور هنرمندان، پیشکسوتان، اهالی فرهنگ و هنر و مسئولان در این آیین گفت: امروز نمایندگانی از حوزه‌های مختلف فرهنگ و هنر، از موسیقی و نقاشی و نگارگری تا مدیریت فرهنگی و دولت، گرد هم آمده‌اند تا بر یک حقیقت تاکید کنند؛ اینکه ایرانیان فرشچیان را بخشی از هویت فرهنگی خود می‌دانند و میراث او را پاس خواهند داشت.

صالحی‌امیری ابراز امیدواری کرد که جامعه فرهنگی و هنری کشور بتواند میراث‌دار شایسته‌ای برای این هنرمند بزرگ باشد و آنچه را که فرشچیان از فرهنگ، هنر، معرفت و هویت ایرانی به یادگار گذاشته است، با امانت‌داری به نسل‌های آینده منتقل کند.

لی دارابی در مراسم بزرگداشت سالگرد درگذشت استاد محمود فرشچیان که در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره این هنرمند برجسته، اظهار کرد: هنر و معماری در ایران همواره در طول تاریخ رخ‌نمایی کرده و آثار هنری، از نقش‌برجسته‌های صخره‌ای و تاج‌ها تا حروف و تزئینات طلا و نقره، منسوجات ابریشمی، سکه‌ها و دیگر آثار، روایتگر زمانه و روزگار ایرانیان در گذر تاریخ بوده‌اند.

وی افزود: هنر در ایران در ادوار مختلف و در قالب‌های گوناگون همواره قدرت‌نمایی کرده و همین تداوم هنر، ادبیات، شعر، زبان فارسی، نقاشی، نگارگری و مینیاتور، یکی از رموز بقای هویت و ایرانی‌گری ما در طول تاریخ بوده است.

قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به نقش آثار مکتوب و ادبی در انتقال فرهنگ ایرانی گفت: کتاب‌ها، تألیفات، اندرزنامه‌ها، شعر و زبان فارسی در کنار هنرهای تصویری، از مصادیق بارز هنر بزرگ ایرانی و از عوامل ماندگاری و پویایی فرهنگ ایرانیان در طول تاریخ هستند.

دارابی با اشاره به اهمیت زبان هنر در ارتباطات فرهنگی و بین‌المللی تصریح کرد: جامعه‌ای که زبان هنر با دنیا نداشته باشد، دچار لکنت زبان است و نمی‌تواند در دیپلماسی فرهنگی موفق شود.

فرشچیان؛ جهانی‌کننده نگارگری ایرانی

وی با بیان اینکه استاد محمود فرشچیان هنر نگارگری ایرانی را جهانی کرد، گفت: اگر استاد پرآوازه کمال‌الملک هنر اروپا را به ایران آورد و آن را به ایرانیان معرفی کرد، این استاد فرشچیان بود که نگارگری، نقاشی، تصویرگری و مینیاتور ایرانی را در عرصه جهانی مطرح کرد.

معاون میراث‌فرهنگی کشور افزود: آثار استاد فرشچیان در نمایشگاه‌ها و گالری‌های بزرگ جهان به نمایش درآمده و در مجموع، حضور آثار او در ۸۶ نمایشگاه گروهی و ۵۷ نمایشگاه انفرادی، گواه جایگاه و اعتبار جهانی این هنرمند است.

دارابی درباره ویژگی‌های مکتب هنری استاد فرشچیان گفت: اگر بخواهیم مکتب استاد محمود فرشچیان را دسته‌بندی کنیم، می‌توان گفت منظومه فکری او بر چهار اصل استوار بود؛ نخست، پیوند میان شعر، ادبیات، مینیاتور و نگارگری؛ دوم، دربرگیری ادیان الهی؛ سوم، پایبندی به شکل کلاسیک همراه با بهره‌گیری از تکنیک‌های جدید؛ و چهارم، اهتمام شایسته به گفتمان و هویت شیعی.

وی ادامه داد: خلق آثاری همچون «ضامن آهو» و «عصر عاشورا» نمونه‌هایی برجسته از این رویکرد هستند و مکتب استاد فرشچیان را به نقطه عطفی در نگارگری و مینیاتور ایران تبدیل کرده‌اند.

تداوم مکتب فرشچیان با تربیت شاگردان

قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به جایگاه استاد فرشچیان در میراث هنری کشور اظهار کرد: استاد فرشچیان در فهرست گنجینه زنده بشری در ایران ثبت شده است و دانشگاه هنرهای اسلامی ـ ایرانی استاد فرشچیان در این راستا وظیفه‌ای خطیر برای تربیت شاگردان و تداوم این مکتب برعهده دارد.

دارابی همچنین به اقدامات معاونت میراث‌فرهنگی برای پاسداشت آثار این هنرمند اشاره کرد و گفت: معاونت میراث‌فرهنگی با ایجاد موزه استاد فرشچیان و نگهداری ۵۹ اثر منحصر به‌فرد، وظیفه خود می‌داند در معرفی، نکوداشت و ترویج مکتب و میراث استاد فرشچیان همت گمارد.

وی تأکید کرد: گرامیداشت استاد فرشچیان، افزون بر تکریم شخصیت انسانی، موحد، شیعی و وارسته این استاد بی‌بدیل و بی‌تکرار، گویای آن است که میراث فرهنگی کشور مقام و جایگاه هنر، هنرمندان و بزرگان این سرزمین را ارج می‌نهد و این تکریم را در حقیقت تکریم میراث فرهنگی، تاریخی و تمدنی کشور می‌داند.

استاندار اصفهان: فرشچیان فراتر از یک هنرمند و روایتگر روح اصفهان بود

در ادامه؛ مهدی جمالی‌نژاد استاندار اصفهان گفت: استاد فرشچیان فراتر از یک هنرمند بود؛ وقتی از او سخن می‌گوییم، تنها از یک نقاش یا نگارگر صحبت نمی‌کنیم، بلکه از یک مکتب و یک نگرش متفاوت سخن می‌گوییم؛ مکتبی که هنر، هویت، معنویت و ایرانیت را در کنار یکدیگر قرار داده است.

استاندار اصفهان با اشاره به خاستگاه اصفهانی استاد فرشچیان گفت: استاد از اصفهان برخاست، اما هنر، معرفت و انسانیت او از مرزهای اصفهان فراتر رفت، ایران را درنوردید و به زبان جهانی هنر تبدیل شد.

جمالی‌نژاد ادامه داد: اصفهان فقط یک شهر تاریخی نیست؛ اصفهان یک تمدن زنده و یک زبان فرهنگی متفاوت است. استاد فرشچیان یکی از بزرگ‌ترین راویان این تمدن بود و شاید کمتر هنرمندی را بتوان یافت که همچون او توانسته باشد اصفهان را روایت کند.

وی تصریح کرد: فرشچیان فقط اصفهان را به تصویر نکشید، بلکه بخشی از روح کشور و بخشی از روح معنویت این مرز و بوم را به جهانیان معرفی کرد.

استاندار اصفهان درباره ویژگی‌های هنری استاد فرشچیان گفت: به باور من، فرشچیان فقط نقاش نبود؛ او «معمار حرم خیال» بود، معماری که عبادتگاه‌های دیداری می‌ساخت.

جمالی‌نژاد افزود: هر تابلوی استاد را می‌توان همچون گنبدی دید که هر خشت آن یک نقش و هر نقش، محرابی رو به ملکوت است. آثار او مخاطب را از جهان مادی به افق‌های معنوی پیوند می‌دهند.

وی با اشاره به تابلوی «عصر عاشورا» اظهار کرد: «عصر عاشورا» اثری است که از اصفهان تا افق بی‌نهایت، با نبض انسان امروز و نسل جدید پیوند برقرار می‌کند.

استاندار اصفهان تأکید کرد: مکتب فرشچیان باید «سکوی پرش» باشد، نه «زندان تکرار». این مکتب به ما نشان می‌دهد که می‌توان در عین وفاداری به ریشه‌ها، افق‌های تازه‌ای در هنر ایجاد کرد.

جمالی‌نژاد با اشاره به شرایط دشوار امروز و تأثیر هنر بر آرامش جامعه گفت: در روزگاری که تصویر خشونت را در جهان و حتی در منطقه پیرامونی خود بسیار می‌بینیم، آثار فرشچیان می‌توانند مرهمی از آرامش و نوعی آرامش شرقی برای انسان امروز باشند.

وی پیشنهاد کرد موزه استاد فرشچیان در اصفهان به‌عنوان یک مرکز آرامش و درمان بصری مورد توجه قرار گیرد و افزود: امیدوارم همه برای معرفی این مجموعه تلاش کنند تا مکانی باشد که شهروندان بتوانند در آن نفسی تازه کنند و روح خسته خود را با هنر و زیبایی آرامش دهند.

استاندار اصفهان استاد فرشچیان را یک «ابر سفیر» برای ایران توصیف کرد و گفت: فرشچیان بدون گذرنامه ایران را به جهان معرفی کرد. تابلوی «یتیم‌نوازی» او، که به سازمان ملل اهدا شد، یکی از نمونه‌های برجسته این دیپلماسی فرهنگی است و می‌توان آن را یکی از کامل‌ترین روایت‌های هنری ایران درباره عدالت دانست.

جمالی‌نژاد با تأکید بر ضرورت توجه به اقتصاد هنر گفت: اقتصاد هنر با برند فرشچیان می‌تواند در اصفهان و سراسر کشور مورد توجه قرار گیرد و به‌عنوان یک معدن دست‌نخورده برای گردشگری خلاق کشور فعال شود.

وی ادامه داد: آثار استاد فرشچیان می‌توانند حلقه اتصال میان میراث فرهنگی، هنر و گردشگری باشند و ظرفیت بزرگی برای معرفی اصفهان و ایران به گردشگران داخلی و خارجی ایجاد کنند.

استاندار اصفهان با اشاره به تواضع و روحیه یادگیری استاد فرشچیان اظهار کرد: استاد در ۹۰ سالگی همچنان شاگردی می‌کرد و در جلسات با هنرمندان و نسل جوان حضور می‌یافت. این ویژگی نشان می‌دهد که فرشچیان یک «شدنِ بی‌پایان» بود، نه صرفاً یک برند هنری.

جمالی‌نژاد افزود: تواضع علمی استاد و شیوه تعامل او با نسل جوان، خود می‌تواند الگویی برای جامعه هنری و فرهنگی باشد.

وی همچنین به ویژگی‌های رنگ‌شناسی و ترکیب‌بندی در آثار استاد اشاره کرد و گفت: مدیریت رنگ‌ها در آثار فرشچیان می‌تواند الگویی برای حکمرانی متعالی باشد؛ موضوعی که در آثاری همچون «شمس و مولانا» به‌خوبی قابل مشاهده است.

استاندار اصفهان در بخش پایانی سخنان خود گفت: استاد فرشچیان نماینده زمانه خود بود و اثبات کرد که مکتب نگارگری اصفهان، از دوران بهزاد و رضا عباسی، به دوران معاصر منتقل شده است.

وی افزود: فرشچیان تربیت‌یافته خانواده‌ای اصیل و معیار در اصفهان بود؛ خانواده‌ای که در آن معنویت، اصالت، ریشه‌داری، اصول و باورهای چند هزار ساله در کنار یکدیگر قرار داشت.

جمالی‌نژاد خاطرنشان کرد: استاد فرشچیان توانست افسانه‌ها را بار دیگر به اسطوره شهر اصفهان تبدیل کند و امروز خود او نیز بخشی از خاطره تاریخی مردم اصفهان است.

استاندار اصفهان در پایان تأکید کرد: میراث فرشچیان تنها مجموعه‌ای از تابلوها و آثار هنری نیست؛ او بخشی از هویت، فرهنگ و حافظه تاریخی اصفهان و ایران است و معرفی این میراث به نسل‌های آینده، مسئولیتی مشترک برای همه نهادهای فرهنگی و هنری کشور به شمار می‌رود.

زنان در آثار فرشچیان، جانِ زندگی و مرکز آفرینش‌اند

زهرا بهروزآذر در این مراسم، با قدردانی از وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برای فراهم کردن فرصت حضور در این مراسم، اظهار کرد: بسیار خرسندم که امروز این توفیق را پیدا کردم که در جمع شما باشم و به عنوان یک علاقه‌مند به استاد فرشچیان، ادای احترام کنم.

وی افزود: آنچه می‌خواهم با شما در میان بگذارم، بیشتر حسی است که از دیدن تصاویر خیال‌برانگیز و رؤیایی استاد فرشچیان پیدا کرده‌ام. بسیاری از شما که آثار استاد را به‌صورت تخصصی دنبال کرده‌اید، قطعاً نکات و ریزبینی‌های بیشتری درباره آثار ایشان دارید، اما من می‌خواهم برداشت و احساس شخصی خود را با شما در میان بگذارم.

معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به آثار شناخته‌شده استاد فرشچیان، از جمله «ضامن آهو»، «آفرینش» و «عصر عاشورا»، گفت: یکی از عناصر اصلی و بسیار مهم در آثار استاد، عنصر زنان است. به نظر من بخشی از مفهوم آثار و آنچه از زندگی و تفکر استاد در آثارش بازتاب پیدا کرده، در تصویری که او از زنان خلق کرده، قابل مشاهده است.

زنانی فعال، اثرگذار و در پیوند با طبیعت

بهروزآذر ادامه داد: زنانی که در آثار استاد فرشچیان حضور دارند، زنان منفعل، نشسته، افسرده و خسته نیستند؛ بلکه زنانی فعال و اثرگذارند. تقریباً در تمامی آثاری که من دیده‌ام، زنان در حال حرکت‌اند، زندگی دارند و با طبیعت مأنوس‌اند.

وی تصریح کرد: در آثار استاد، رد این زنان به گل‌ها و طبیعت می‌رسد؛ گویی هیچ فاصله‌ای میان این زن، آفرینش، زمین که نماد زایش و رویش است و آسمان وجود ندارد و همه این عناصر در یکدیگر محو می‌شوند.

معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با بیان اینکه «زنان جان زندگی هستند»، اظهار کرد: این نگاه به‌واقع در تمامی آثار استاد وجود دارد، به‌ویژه در آثاری که زنان به‌طور ویژه در مرکز تصویر قرار گرفته‌اند. به نظر من، در این آثار زن صرفاً بخشی از طبیعت نیست، بلکه روح طبیعت است و با طبیعت ترکیب و احاطه شده است.

بهروزآذر افزود: نوعی همزیستی و اعتماد میان این زن و دیگر عناصر اثر، اعم از گیاهان، حیوانات و انسان‌های دیگر، دیده می‌شود و همین موضوع یکی از ویژگی‌های زیبای آثار استاد فرشچیان است.

«عصر عاشورا»؛ روایتی زنانه و جهان‌شمول از عاشورا

وی با اشاره به اثر ماندگار «عصر عاشورا» گفت: حتی در این اثر نیز زنان محور تصویر هستند. ممکن بود عناصر بسیاری از واقعه عاشورا در تصویر قرار بگیرند؛ عناصری که بسیاری از ما با آنها آشنا هستیم و سال‌ها با شنیدن و دیدنشان گریسته‌ایم، اما تصویری که در ذهن استاد شکل گرفته و روایت کرده، روایتی زنانه از عاشورا است.

معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده ادامه داد: «عصر عاشورا» تصویری بی‌نظیر و جهان‌شمول از زیبایی معنوی و تقدس زنان را به نمایش می‌گذارد و این نگاه، به نظر من، از تجربه وجودی، اندیشه و جهان‌بینی استاد فرشچیان سرچشمه گرفته است.

وی با اشاره به جایگاه مادر و زنان تأثیرگذار در زندگی استاد فرشچیان اظهار کرد: همزیستی و نگاهی که استاد در زندگی، ادبیات و خاطرات خود مطرح کرده و جایگاهی که مادرشان و زنان دیگر در زندگی او داشته‌اند، همه و همه شاید در شکل‌گیری این تصویر از زن در آثار استاد تأثیرگذار بوده است.

فرشچیان و تحول تصویر زن در نگارگری

بهروزآذر این نگاه را یکی از جلوه‌های تحول در نگارگری دانست و گفت: پیش از این، من زنان را در نگارگری بیشتر در نقش معشوقه، صاحب قدح، ساقی، همراه یا ندیمه دیده بودم، اما تصویری که استاد فرشچیان از زن خلق می‌کند، تصویر زنی مستقل، در مرکز تصویر، زاینده و اهل رویش است.

وی خاطرنشان کرد: این نگاه برای من بسیار زیبا، جذاب و شگفت‌انگیز بود و خوشحالم که توانستم احساس و برداشت خود را نسبت به آثار این استاد بزرگ با حاضران در این مراسم در میان بگذارم.

پروین فرشچیان: میراث واقعی استاد، باور به پیوند هنر، معنویت و فرهنگ ایران است

در ادامه، پروین فرشچیان با تأکید بر اینکه استاد محمود فرشچیان برای خانواده تنها یک هنرمند بزرگ و نامی ماندگار در تاریخ هنر ایران نبود، گفت: میراث واقعی استاد تنها تابلوها و نگارگری‌های او نیست، بلکه باور عمیق او به توانایی هنر برای ایجاد پلی میان زیبایی، معنویت، فرهنگ یک ملت و جهان امروز است.

وی افزود: وقتی از استاد سخن می‌گوییم، از کسی حرف می‌زنیم که توانست با قلم خود بخشی از روح و فرهنگ ایران را به جهانیان نشان دهد، اما آنچه برای خانواده اهمیت بیشتری داشت، انسانی بود که پشت این آثار و این شهرت جهانی قرار داشت؛ انسانی با حساسیت، عاطفه، ایمان و دلبستگی عمیق به ایران و فرهنگ این سرزمین.

پروین فرشچیان ادامه داد: بسیاری از مردم استاد را از منظر جایگاه هنری‌شان می‌شناسند و درباره هنر و آثار ایشان بسیار گفته شده است، اما خانواده، استاد را از زاویه دیگری می‌شناخت؛ از لحظه‌های ساده و صمیمی، خاطرات خانوادگی، نگاهشان به زندگی و دغدغه‌هایی که شاید کمتر در معرض دید عموم قرار گرفته باشد.

«من گذرنامه ایرانی دارم و به آن افتخار می‌کنم»

وی با اشاره به وطن‌دوستی استاد فرشچیان گفت: وطن‌دوستی استاد در تمام ابعاد زندگی ایشان حضور داشت و مسائل معنوی و مادی زندگی‌شان را تحت تأثیر قرار می‌داد.

پروین فرشچیان افزود: در مجامع مختلف، گاهی به استاد گفته می‌شد که شما به‌راحتی می‌توانید پاسپورت آمریکا را دریافت کنید، چرا برای آن اقدام نمی‌کنید؟ پاسخ ایشان همیشه این بود: «من گذرنامه ایرانی دارم و برایم کافی است و به آن افتخار می‌کنم.»

وی با اشاره به تأکید همیشگی استاد بر نام «خلیج فارس» اظهار کرد: شاید بسیاری این جمله استاد را شنیده باشند که همواره می‌گفتند «خلیج همیشه فارس». ما در کودکی و جوانی با خود فکر می‌کردیم مگر ممکن است روزی خلیج فارس برای ایران نباشد، اما با گذشت زمان و اتفاقاتی که رخ داد، بیشتر به دوراندیشی و نگاه عمیق استاد پی بردیم.

واکنش فرشچیان به تحریف نام خلیج فارس

پروین فرشچیان با بیان خاطره‌ای از استاد گفت: روزی یکی از مقامات بلندپایه یکی از کشورهای عربی ـ که ترجیح می‌دهم نام آن کشور را بیان نکنم ـ نزد استاد آمد و چهار تابلو را انتخاب کرد و با بالاترین قیمت خواستار خرید آنها شد.

وی ادامه داد: پس از پایان مذاکرات و انجام معامله، خریدار در صحبت‌های خود از عنوان «خلیج عربی» استفاده کرد. استاد با شنیدن این عبارت، از انجام معامله منصرف شد و حاضر نشد آثار خود را به او بفروشد.

پروین فرشچیان تأکید کرد: این خاطره برای ما نشان‌دهنده عمق باور استاد به ایران و هویت ایرانی بود؛ باوری که حتی در مهم‌ترین موقعیت‌های حرفه‌ای و مالی نیز حاضر نبود از آن کوتاه بیاید.

میراث فرشچیان فراتر از تابلوهاست

وی گفت: برای ما، یاد استاد فقط یاد یک هنرمند بزرگ نیست؛ یاد یک انسان عزیز است. میراث استاد تنها تابلوها و نگارگری‌های ایشان نیست، بلکه میراث واقعی او این باور است که هنر می‌تواند پلی باشد میان زیبایی و معنویت، میان گذشته و فرهنگ یک ملت و جهان امروز.

پروین فرشچیان با اشاره به فقدان این هنرمند بزرگ اظهار کرد: طبیعی است که در نبود ایشان، جای خالی استاد را احساس کنیم، اما در عین حال خوشحالیم که آنچه از ایشان بر جای مانده، خاموش نمی‌شود.

وی افزود: هر بار که یکی از آثار استاد دیده می‌شود و هر بار که نام ایشان با احترام بر زبان می‌آید، بخشی از حضورشان همچنان ادامه پیدا می‌کند.