اربعین تجلی قدرت هویتبخش تمدن اسلامی و دست نصرت الهی در آخرالزمان است
به گزارش خبرگزاری آنا، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در شب اربعین از کربلای معلی، اربعین را پدیدهای معجزهگون و مایه قدرت اسلام دانست و تأکید کرد: این راهپیمایی میلیونی نمود عینی باهمبودگی امت اسلامی است که 68 ملیت را در بر میگیرد و همه ستمدیدگان جهان را با خود پیوند زده است.
دکتر سعیدرضا عاملی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در گفتگوی زنده شبکه چهار که از سوی موکب دین و دانش کربلای معلی و با اجرای دکتر محمود حاجیلویی در شب اربعین حسینی برگزار شد، به تشریح ابعاد تمدنی، هویتی و قدرتآفرین راهپیمایی عظیم اربعین و ضرروت استفاده علمی از ظرفیت اربعین پرداخت.
دکتر عاملی در ابتدای سخنان خود ضمن تقدیر از میزبانی مردم شریف عراق از زائران اربعینی، این راهپیمایی را تبلور یک تابلوی زیبای تمدنی دانست که در یک سوی آن زیارت وفاداری عباسی و در سوی دیگر گنبد و بارگاه حماسه و مبارزه با ظلم سیدالشهدا (ع) قرار دارد؛ تصویری که به گفته او، هویت، بودن و هدایت امت اسلامی را به خاندان عصمت و طهارت (ع) گره میزند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پاسخ به پرسش مجری برنامه درباره مبنای قدرتیابی اربعین، ابتدا به بازتعریف مفهوم قدرت پرداخت و گفت: اگر قدرت را به معنای نفوذ در دلها و پذیرش دیگران تعریف کنیم، باید بگوییم اربعین امام حسین (ع) نمودی از باهمبودگی امت اسلامی است.
دکتر عاملی با اشاره به تنوع ملیتی شرکتکنندگان در راهپیمایی اربعین افزود: این باهمبودگی ملیتی، 68 ملیت را در بر میگیرد و جمعیت علاقهمند آن نه تنها مؤمنین و مسلمین، بلکه همه ستمدیدگان جهان را با خود گره زده است.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی برای تبیین عمق قدرت اربعین، به نقل قول مشهور ماهاتما گاندی استناد کرد و گفت: گاندی میگوید: اگر من 72 تن از یاران اباعبدالله (ع) را داشتم، ظرف 24 ساعت دولت هند زمان خودش را سرنگون میکردم.
وی این نقل قول را نشانهای از قدرت ذاتی نهفته در قیام حسینی دانست و افزود: این قدرت به لحاظ عدالتگرایی، مبارزه با ستم و تبعیض و ایستادن برای حقیقت، بسیار بالاست.
هویت افتخار و مقاومت؛ مهمترین دستاورد اربعین برای جامعه پیروان اباعبدالله
دکتر عاملی در ادامه، یکی از مهمترین نمودهای قدرت اربعین را قدرت هویتبخشی به جامعه پیروان اباعبدالله برشمرد و تصریح کرد: احساس هویت افتخار وجه مشترک همه اربعینی هاست که در گام گام آنها دیده می شود. وقتی در این راهپیمایی حرکت میکنید، حس افتخار را در همه چهرهها میبینید؛ انگار خودشان را پیدا کردهاند و در جایی قرار گرفتهاند که حس بودن را خداوند به آنها داده است.
وی مهمترین دستاورد هویتی اربعین را هویت مقاومت خواند و گفت: امام حسین (ع) هر سال این هویت مقاومت را در جمعیتی که در اربعین شرکت میکنند، تقویت میکند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم جهاد در اربعین پرداخت و با اشاره به وجود بیش از 400 آیه مرتبط با مفهوم جهاد در قرآن کریم گفت: جهاد اصغر و جهاد اکبر، در اربعین جمع شده است. اربعینیها هم تجربه مبارزه با نفس میکنند، چراکه این راه، راه سختی است و دائما دلیل تراشی های برای نیمه کاره گذاشتن کار وجود دارد. ولی اربعین ها مقاومت می کنند و مسیر و طریق را با افتخار طی می کنند.
دکتر عاملی با تأکید بر ضرورت رنج در دستیابی به یافتههای تمدنی افزود: کسانی که بدون رنج میخواهند به یافتهای، بهویژه یک یافته تمدنی فاخر برسند تمدنی که بنیانش بر عدالت و مخالفت با ظلم و تبعیض است، توقع اشتباهی دارند. در این مسیر باید رنج کشید تا محصول و میوه آن آرامش و حس بودن زیبا باشد. در اربعین یک تجربه رنج نسبی دیده میشود و در واقع اربعین یک کلاس جهاد است.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با اشاره به تجربه شخصی خود از پیمودن مسیر راهپیمایی اربعین، به تفاوت دو مسیر مهم پرداخت و گفت: تفاوت مسیر نجف به کربلا با مسیر حله به کربلا این است که مسیر نجف-کربلا بینالمللیتر و ایرانیتر است، در حالی که در مسیر حله، ایرانی کمتر دیده میشود و مردم عراق در آن حضور پررنگتری دارند.
وی افزود: فضای وفاداری مردم عراق در مسیر حله تا کربلا به وضوح قابل مشاهده است. جنس مردم عراق از جنس اصالت و حقیقت است؛ بازی نیست، نمایش نیست، بلکه امری است که ریشه در همان عنصری دارد که امام حسین (ع) به آنها داده است که البته این حقیقت گرایی وجه مشترک همه اربعینی هاست.
وی در ادامه با تأکید بر کلام رهبر معظم انقلاب اسلامی، اربعین را دست نصرت الهی در آخرالزمان خواند و آن را پدیدهای معجزهگون توصیف کرد که در بهترین فرصت، دستگیری از امت اسلامی را محقق میسازد.
دکتر عاملی با اشاره به سانسور گسترده رسانههای غربی در برابر این جمعیت چند ده میلیونی، اربعین را دارای پیامی کاملاً جهانی دانست که در شرایط کنونی جهان، راه نجات از ظلم سیستماتیک و مادیگرایی حاکم بر جهان سلطه است.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی به نادیده گرفتن عظمت اربعین توسط رسانههای غربی اشاره کرد و گفت: رسانههای رسمی و غربی این جمعیت چند ده میلیونی را به نمایش نمیگذارند، در حالی که عظمت این جمعیت دارای لایههای پنهان و آشکار بینظیری است.
وی با توصیف تنوع بینظیر شرکتکنندگان در این راهپیمایی افزود: در اربعین، برشهای بسیار زیبایی از تصویر وجود دارد؛ از کودک تازه متولد شده و نوزاد ششماههای که نیاز به هوای تازه دارد، تا پیرمرد و جوان قطععضو شده و معلولانی که با سختی در این مسیر قدم برمیدارند. تصویر مهربانی و رکوردداری در میهمان نوازی از جمعیت بزرگ، تصویر غم و حماسه، تصویر شادی و دوستی و هزاران برش تصویر دیگر می تواند سوژه رسانه های منصف جهان باشد. اگر یک مصور و تصویرگر قدرتمندی باشد، میتواند لایههای زیباییشناسانه و عمیق این صحنهها را ثبت کند.
دکتر عاملی حضور زنان در این راهپیمایی را یکی دیگر از جلوههای معجزهآسای اربعین برشمرد و تصریح کرد: زنان در این هوای گرم و با این پوشش سنگین، مقنعه و روبنده در صحنه حاضر هستند و با افتخار فریاد میزنند که "ما با حسینیم و در کنار حسینیم". آنها نوزادان و کودکان خود را نیز به این میدان آوردهاند؛ اربعین یک جمع کاملاً خانوادگی است. اربعین یک خلق نامتناهی مقاومت و وفاداری است.
وی به نقش کودکان در پذیرایی از زائران اشاره کرد و گفت: پذیرایی که توسط کودکان در اربعین صورت میگیرد، معجزهآسا است. وقتی با عزیزان عراقی صحبت میکنید، میگویند ما از کودکی آموختهایم که اربعین روز تثبیت وفاداری با حسین (ع) و روز ابراز عشق به ایشان است. این باور در ذهنیت فرد عراقی کاملاً نشسته است؛ به طوری که معتقدند "خطاکاران اربعین تا ابد خیر نمیبینند" و این معنا را به سایر ملتها نیز منتقل کردهاند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اینکه پیام اربعین یک پیام کاملاً جهانی است، به وضعیت کنونی جهان و غلبه ظلم مدرن اشاره کرد و گفت: در شرایطی که ظلم آمریکایی امروز بر دنیا غلبه کرده، این نظام نهتنها نتوانسته مردم خودش را راضی کند، بلکه با نارضایتی گسترده روبروست.
دکتر عاملی با استناد به آمارهای رسمی مراکز پژوهشی غربی افزود: در نظرسنجیهایی که خود مراکزی مانند "پیو" در آمریکا تهیه میکنند، بالای ۷۰ درصد از مردم بیاعتمادی و نارضایتی شدید نسبت به دولت آمریکا را اعلام میکنند. چرا؟ زیرا آنها خلاف مسیر کربلا و در مسیر یزید حرکت میکنند؛ مسیری که نتیجهاش نارضایتی و ظلم به مردم جهان است.
وی به آمارهای تکاندهنده جنایات پس از حادثه ۱۱ سپتامبر اشاره کرد و گفت: بر اساس شواهد و آمارها، آمریکاییها پس از ۱۱ سپتامبر نزدیک به ۹۸۰ هزار انسان را کشتند و ۳۸ میلیون انسان را در جهان آواره کردند. مردم افغانستان، عراق، لیبی، سوریه و لبنان قربانی این نفس اماره شدند که هیچ مهاری بر آن نمیزنند.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با یادآوری جنایت سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران (ناو دنا) توسط آمریکا، گفت: وقتی جوانان عزیز ما در ناو دنا به شهادت رسیدند، رئیسجمهور جنایتکار آمریکا با وقاحت گفت که "من از این کار لذت بردم و یک فانتزی داشتم". وقتی روحیه کشتار دیگران برای یک انسان لذتبخش میشود، به این معناست که او از حقیقت زندگی و انسانیت کاملاً دور شده است.
دکتر عاملی پیام اصلی اربعین را تعیین مرزها و انتخاب سمت درست تاریخ دانست و به پیام تاریخی رهبر معظم انقلاب به جوانان اروپا و آمریکای شمالی اشاره کرد و گفت: چه زیبا رهبر حکیممان در پیامی به جوانان اروپا فرمودند: "شما در طرف درست تاریخ ایستادهاید". ایشان نگفتند "بایستید"، زیرا به خوبی دیدند که ضمیر خودآگاه جامعه انسانی بیدار شده و به دنبال عدالت، رهایی از ظلم و ساختن جهانی آرام است.
وی جهان امام حسین (ع) را جهان صلح، هویتیافتگی و دوری از طمع توصیف کرد و افزود: جهان امام حسین، جهانی است که در آن طمع به مال، دارائی و سرزمین دیگران وجود ندارد. امروز ۶۹ درصد کشورهای جهان از نظام بیعدالتی حاکم آمریکا احساس نارضایتی دارند و آنهایی هم که ابراز نمیکنند، از ترس سکوت کردهاند. دولتهای غربی که خود را متمدن مینامند، متأسفانه بیتمدنترین مردم جهان در سطح حاکمیت هستند و فاصله بزرگی با مردم خودشان که دارای روحیه عدالتخواهی هستند، پیدا کردهاند.
توحید در برابر مادیگرایی؛ پیام کانونی اربعین
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، پیام محوری و کانونی اربعین را توحید برشمرد و تصریح کرد: اربعین پیام خداگرایی در مقابل شیطانپرستی، خداگرایی در مقابل بتپرستیِ نفس، و خداگرایی در مقابل مادیگرایی است؛ مادیگراییای که امروز جهان سلطه را گرفتار کرده و آنها را حریص نسبت به تمام جهان کرده است.
وی با اشاره به مباحث مطرحشده درباره تخریب محیط زیست توسط چهرههایی مانند آل گور، گفت: ال گور در کتاب تعادل زمین می گوید: تخریب محیط زیست در هر نقطهای از جهان، در اصل تخریب محیط زیست آمریکاست. آنها به بهانههایی مانند حفظ محیط زیست، به دنبال این هستند که اصل مالکیت و تسلط بر کل جغرافیای جهان را از آنِ خود بدانند. این احساس مالکیتِ بهغلط، دولتهای جهان را منفعل کرده و در مقابل حقیقت وادارشان میکند که به جای حق، دنبال باطل حرکت کنند.
دکتر عاملی به ریشهایترین پیام اربعین یعنی مرزگذاری بین میان حق و باطل اشاره کرد و گفت: امام حسین (ع) آن بیان زیبا و کوبنده را داشتند که فرمودند: مِثلی لا یُبايِعُ مِثَلَه (کسی مثل من با کسی مثل تو بیعت نمیکند). کسی که دنبال خدا، حقیقت و عدالت است، با کسی که تن به دنیا، شهوت و خودخواهی داده بیعت نمیکند.
وی افزود: رهبر شهیدمان این قرائت را تکرار کرد و امروز مردم اربعین نیز این قرائت را مدام تکرار میکنند که: "ما با مثلِ ما اربعینیها، با مثلِ شما یزیدیها بیعت نمیکنیم". پیام اربعین یک پیام بسیار شفاف، روشن و تعیینکننده برای تمام تاریخ بشریت است.
دکتر حاجی لوئی مجری برنامه دین و دانش در این بخش، با اشاره به دیدگاه رهبر شهید مبنی بر اینکه قدرتیابی نظام مقدس جمهوری اسلامی محصول پیوند دین و دانش است، گفت: ایشان دین را مایه اتحاد مقدس مردم و دانش را عاملی میدانستند که موجب غلبه بر دشمنان جمهوری اسلامی می شود. او تاکید داشت که این دوگانه "علم و ایمان" مبنای قدرتیابی ماست.
وی با طرح این پرسش که چگونه میتوان فضای دانشی را با بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی عظیمی مانند اربعین رشد داد، خاطرنشان کرد: امروز دشمن با به رخ کشیدن دستاوردهای فناورانه خود میخواهد ما را مغلوب کند، در حالی که ما در میانه یک جنگ تمامعیار هستیم و هر روز توسط دشمن قلدر تهدید میشویم.
دکتر عاملی در پاسخ به این پرسش، ابتدا از مجری و تیم همکارش به دلیل برگزاری این کار بزرگ و ایجاد فضای همکاری بین دانشگاههای ایران و عراق قدردانی کرد و سپس به فلسفه عمیق توجه به مقوله دین و ایمان پرداخت.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی تصریح کرد: دین و ایمان ماهیتاً باعث رشد و پیشرفت میشود و به این رشد، جهتِ پویا میدهد. ایمان، خلاقیتها را برمیانگیزد، هدفمندی ایجاد میکند و زمینه "تمدنگرایی" را به وجود میآورد.
وی افزود: نتیجه این تمدنگرایی، شکلگیری یک جامعه تمامعیار است که در آن رضایت مردم فراهم شود، اقتصاد پویایی حاکم باشد و از آخرین دستاوردهای فناوری بهره گرفته شود. فناوریهایی مانند فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، هوش مصنوعی، فناوری کوانتوم و سایر فناوریهایی که تحت تأثیر فضای مجازی به وجود آمدهاند؛ از جمله واقعیت مجازی (VR)، واقعیت گسترده (XR) و فناوریهای تکنگارانه (Technological Singularity) که امروز بسیاری از تکنولوژیها را در یک بستر واحد جمع میکنند.
دکتر عاملی با تحلیل فلسفه نهایی این نگاه توجه و تمرکز بر ظرفیت علم و دانش در اندیشه رهبر معظم انقلاب، گفت: به نظر من، فلسفهای که در ذهن رهبر معظم انقلاب بوده، در درجه اول "احیای جامعه مسلمین" بوده است. اما یک هدف استراتژیک و راهبردی کلان نیز در این نگاه وجود دارد و آن "استعمارزدایی از جهان" است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با به کار بردن تشبیهی تکاندهنده از وضعیت جهان امروز، افزود: ما متأسفانه با یک استعماری مواجه هستیم که مانند یک سرطان بدخیم بر پیکره جهان ریخته شده است. استعمارزدایی و سرطانزدایی از این جامعه جهانی، کاری بسیار پیچیده است.
وی تأکید کرد: مقابله با این جریان و هدایت جامعه به سمت قلههای پیشرفت، نیازمند معمارانی بزرگ است؛ معمارانی مانند "امام شهید" و "امام راحل" (ره) که با بینش عمیق خود، مسیر را برای ما ترسیم کردند.
دکتر عاملی در ادامه، با مروری بر دستاوردهای علمی کشور، خطر علم بدون جهتگیری الهی را تشریح کرد و نقشه راه همکاریهای علمی ایران و عراق را به عنوان پاسخی مقتدرانه به تهدیدات فناوری دشمن ترسیم نمود.
دکتر عاملی در ابتدای سخنان خود به فلسفه هدفگذاریهای کلان علمی در نگاه رهبر معظم انقلاب اشاره کرد و گفت: ایشان همواره فرمودهاند که ما باید قدرتمند شویم؛ زیرا تنها در صورت قدرتمندی است که میتوانیم بر استعمار و نظام سلطه غلبه کنیم و همزمان، فضای آسایش و آرامش را برای مردم خود فراهم آوریم.
وی با اشاره به هدفگذاریهای راهبردی در حوزههای فناوریهای نوین افزود: تقاضای رهبری این بود که ما در حوزههایی مانند نانو و زیستفناوری (بایو) جزو ۵ یا ۱۰ کشور اول جهان شویم، و خداوند توفیق داد که به این مهم دست یابیم. امروز ایران در تولید علم نانو رتبه چهارم جهان و جزو ۷ کشور اول تعیینکننده استانداردهای نانو است که درآمدهای بالایی نیز از طریق صنعت نانو ایجاد شده است.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی به سایر دستاوردها نیز اشاره کرد و گفت: در حوزه زیستفناوری، ایران جزو چند کشور برتر جهان است. در هوش مصنوعی و شبکههای عصبی، رتبه ششم جهان را داریم و در مجموع مقالات علمی، رتبه یازدهم دنیا متعلق به ایران است.
وی با بیان اینکه توقع رهبری از علم در ایران، توقعی بسیار بلندپروازانه و متعالی بود، خاطرنشان کرد: ایشان فرمودند علم باید در ایران آنقدر قدرتمند شود که جهان برای یافتن علوم جدید، زبان فارسی یاد بگیرد. این نگاه، در پی ایجاد یک مرجعیت علمی برای ایران و بهطور کلی برای جهان اسلام و امت اسلامی است.
دکتر عاملی با تأکید بر هویت مشترک ملتهای منطقه، گفت: امروز عراق و ایران دو کشور هستند، اما یک امتاند. تشییع پرافتخار مردم عراق نسبت به "امام شهید"، بهوضوح نشان داد که ما یک امت واحد هستیم؛ امتی که به حریم استقلال ملی یکدیگر احترام میگذارد، اما در عین حال، یکپارچگی و همبستگی عمیقی بین این دو ملت وجود دارد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود، به آسیبشناسی جدایی علم از دین پرداخت و آن را ریشهیافته در پروژه سکولاریسم دانست.
وی توضیح داد: سکولاریسم آمد تا علم را از دین جدا کند؛ گفت دین برای کلیسا و علم برای دانشگاه. اما واقعیت این است که هر دوی اینها آمدهاند تا کرب و آزار را از مردم رفع کنند، زندگی را تسهیل نمایند و آسایش مردم را تأمین کنند.
دکتر عاملی با هشدار درباره عواقب رها شدن علم از قید اخلاق و دین، گفت: اتفاقاً دین وقتی با علم گره میخورد، جلوی آفتهای ناخواسته علم را میگیرد. وقتی علم را رها میکنید، از دل آن بمب اتم بیرون میآید. امروز فیزیکدانان بزرگی در کنار این فناوری بودهاند که حاصل آن، وجود ۱۲ هزار کلاهک هستهای در جهان است؛ کلاهکهایی که ظرفیت انفجارشان میتواند دمای کره زمین را به منفی ۵۰ درجه برساند و یک "زمستان هستهای" سرد ایجاد کند. این موضوعی است که هم روسها آن را تست کردهاند و هم ریاضیدانان آمریکایی به خوبی میدانند که این یک بلاست و اگر رخ دهد، تمام جهان خسارتدیده و ضررکننده خواهد بود.
علم تمدنی؛ در خدمت درمان درد بشر و صیانت از محیط زیست سالم
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، راهحل این معضل را تمدنیشدن علم دانست و افزود: علم تمدنی هدفی جز رفع کرب و رنج ندارد. در عرصه پزشکی، آخرین دستاوردها را پیدا میکند تا درد و آلام بدن انسان را درمان کند. در عرصه زندگی، امنیت غذایی، تولیدات دریایی و صیانت از دریاها به کار گرفته میشود.
وی با اشاره به چالشهای زیستمحیطی و حقوقی دریاها خاطرنشان کرد: امروز هرگاه تغییرات یا سازههایی در محیط دریا ایجاد میشود، اکوسیستم دریایی آسیب میبیند؛ با این حال، متأسفانه برخی حاضر نیستند حقوق سرزمینی و قلمرو آبی ایران را به رسمیت بشناسند. در نتیجه، مسائلی همچون توقف کشتیها، رشد بیرویه جلبکها و هزار و یک چالش دیگر در این عرصه پدید میآید که مدیریت و حل آنها نیازمند «علم متعهد» است.
وی نتیجهگیری کرد: عرض من این است که علم و دین دو امر جدایی از هم نیستند؛ اینها با هم پیوند خوردهاند و تمدنسازی دقیقاً در همین پیوند اتفاق میافتد.
در ادامه، مجری برنامه با اشاره به ارزشهای مشهود در اربعین (مهربانی، خدمت بیمنت، ایثار، فداکاری و وفاداری) پرسید: چگونه میتوانیم این همکاریهای علمی و فناورانه را که منجر به بالندگی ما شود، بین دو کشوری که هر دو از دشمن مشترک لطمه خوردهاند، دنبال کنیم تا در برابر دانشِ بدون ارزش دشمن که با جنگندههای اف-۳۵ خود میخواهد عزت ما را خرد کند، عزتمان را با دانش حفظ کنیم؟
دکتر عاملی در پاسخ به این پرسش کلیدی، به ظرفیتهای بالفعل ایجادشده در سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: خوشبختانه در این سالها، بهویژه در دو سه سال اخیر، حدود ۲۰۰ توافقنامه علمی بین دانشگاههای ایران و دانشگاههای عراق امضا شده است.
وی افزود: هفته علم عراق در ایران برگزار شد و متعاقب آن، هفته علم ایران و عراق در کربلا برگزار گردید. این اقدامات، یک ظرفیت بسیار بزرگ از همکاریها را به وجود آورده است.
دکتر عاملی تأکید کرد که این همافزایی دانشگاهی، همان حلقهی مفقودهای است که میتواند دانش دو ملت را به قدرت بازدارنده و تمدنساز تبدیل کند و در برابر زیادهخواهیهای نظام سلطه، سدی محکم از جنس عزت، ایمان و پیشرفت بنا نماید.
در بخش پایانی سلسله گفتگوهای ویژه موکب دین و دانش کربلای معلی، دکتر عاملی، به تشریح راهکارهای عملیاتی برای تعمیق همکاریهای دانشگاهی میان ایران و عراق و ترسیم چشمانداز محور علم و فناوری در جغرافیای مقاومت پرداخت.
دکتر عاملی، با قدردانی از تلاشهای دکتر یاسر عبدالزهرا الحجاج، سفیر عراق در ایران و همچنین دکتر محمد الصادق سفیر جمهوری اسلامی ایران در عراق، و همچنین اهتمام ویژه دکتر سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، برای تعمیق این همکاریها، نقش راهبردی شورای عالی انقلاب فرهنگی را تشریح کرد.
وی گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان نهاد راهبر علم ایران و با حضور اعضای حقوقی و حقیقی دلسوز، اهتمام اول خود را تقویت فرهنگ و تقویت علم میداند و نسبت به این امر احساس مسئولیت میکند. من به عنوان عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی متعهد میشوم که با همکاری دبیر شورا، سازوکاری را برای تقویت و اجرایی شدن آن توافقنامههایی که بین عراق و ایران در حوزه همکاری علمی صورت گرفته، طراحی و پیگیری کنیم.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با تأکید بر اینکه صحبت از توافقنامه باید به اقدام عملی منجر شود، به نمونههای موفق و در حال اجرای همکاریهای دانشگاهی اشاره کرد و گفت: در عمل، اکنون همکاری بسیار نزدیک و پویایی بین دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه کربلا در جریان است؛ به طوری که رفتوآمد مرتب اساتید برای تدریس و حضور در بیمارستانها به صورت مستمر انجام میشود.
دکتر عاملی افزود: این نوع همکاریها که منجر به کمک به بازسازی و پیشرفت عراق میشود، در واقع پیشرفت ایران نیز هست. به عنوان نمونه، دانشگاه تهران نیز برنامهریزی کرده است تا مرکزی را به عنوان شعبه دانشگاه تهران در کربلا تأسیس کند. وقتی دانشگاههای درجه یک ایران و دانشگاههای درجه یک عراق در کنار هم پروژههای مشترک را دنبال کنند، این مدلها به سرعت شکل گرفته و نهادینه خواهند شد.
دکتر عاملی با استقبال از این ایده، آن را گامی در جهت تحقق آرمانهای رهبر معظم انقلاب دانست و به تبیین این چشمانداز پرداخت. وی با یادآوری تأکیدات رهبری بر استعدادهای درخشان جوانان عراقی و ایرانی، گفت: این هستههای مقاومت و هستههای علم و فناوری باید در جغرافیای جهان اسلام شکل بگیرند.
وی نقشه راه این همافزایی را اینگونه ترسیم کرد: این هستهها باید از طریق همکاریهای علمی به یکدیگر پیوند بخورند. از پیوند خوردن این هستههای علم و فناوری، ما میتوانیم "جریان فناوری" ایجاد کنیم و از به هم پیوستن این جریانها، یک "محور علم و فناوری" قدرتمند در جهان اسلام شکل بگیرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ماهیت این همکاریها افزود: ما باید به سمت شکلگیری شرکتهای دانشبنیان مشترک و استارتاپهایی برویم که جوانان مشتاق و بااستعداد کشورهای منطقه (نه فقط ایران و عراق) در آن مشارکت داشته باشند. به نظر بنده، ما در موکب دین و دانش به دنبال قدرتیابی امت اسلام هستیم و این قدرتیابی را از مسیر ایجاد محور علم و فناوری در جهان اسلام میدانیم.
دکتر حاجی لوئی مجری برنامه فاخر دین و دانش به تشریح جزئیات یک طرح راهبردی جدید برای تعمیق همکاریهای دانشگاهی و فناوری میان ایران و عراق پرداخت.
وی در این گفتگو که در جوار حرم مطهر سیدالشهدا (ع) انجام شد، با تأکید بر نقش دوگانه اربعین به عنوان یک پدیده معنوی و اجتماعی، از تدوین توافقنامهای راهبردی با محوریت دانشگاه شهید بهشتی برای ایجاد مرکز توسعه همکاریهای علمی، فناوری و تجارت دانشبنیان میان دو کشور خبر داد.
دکتر حاجی لوئی اربعین را فراتر از یک گردهمایی مذهبی، یک کلاس درس بزرگ برای جهان توصیف کرد و گفت: اربعین فرصتی شد برای ما تا زمینه نزدیکی دانشگاهها و متخصصین دو کشور را فراهم کنیم. این گردهمایی بزرگ جهانی، علاوه بر درس معنوی، صبر و استقامتی که در مکتب بزرگ عاشورا به همه مردم جهان میآموزد و توانسته است پیام عاشورا را برای همیشه تثبیت کند، امروز همین نقش و فرمان را به جامعه ما و جامعه مسلمان میدهد.
وی افزود: ما معتقدیم که میتوانیم در این گردهمایی عظیم، در کنار کارهای معنوی، اقدامات تأثیرگذار اجتماعی نیز داشته باشیم. از جمله این اقدامات میتوان به تبادل علم و فناوری، تبادل استاد و دانشجو، گفتگو درباره پروژههای مشترک و انتقال فناوری (هم از ایران به عراق و هم از عراق و سایر کشورهای مسلمان به داخل کشور) اشاره کرد. این گردهمایی جهانی میتواند کمککننده بزرگی در راستای گسترش علم و فناوری در کشورهای مسلمان، بهویژه ایران و عراق باشد.
رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با ارائه گزارشی از وضعیت موجود روابط آکادمیک دو کشور، اظهار داشت: ما در حال حاضر با حدود ۱۲ دانشگاه از کشور عراق تفاهمنامه داریم، اما با چهار یا پنج دانشگاه، ارتباطات کاملاً عملیاتی و فعال برقرار کردهایم.
وی به نام برخی از این نهادهای آموزشی اشاره کرد و گفت: برای مثال، دانشگاه اهلالبیت (ع) و دانشگاه امام صادق (ع) همکاریهای نزدیکی داریم. در حال حاضر دانشجوی مشترک در این دانشگاهها داریم و فعالیتهای آموزشی و پژوهشی مشترکی در حال انجام است. تلاش ما این است که این فعالیتها را در قالب یک کار دوجانبه و ساختارمند بین ایران و عراق گسترش و ادامه دهیم.
دکتر حاجی لوئی از تدوین یک سند راهبردی جدید خبر داد و تصریح کرد: به همین منظور، در حال تنظیم یک توافقنامه راهبردی برای ایجاد "مرکز توسعه همکاریهای علمی، فناوری و تجارت دانشبنیان" بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق هستیم که محوریت آن بر عهده دانشگاه شهید بهشتی خواهد بود.
وی با اشاره به اینکه این توافقنامه نیازمند تأیید مقامات عالی دو کشور است، هفت محور کلیدی و جدی این سند را برشمرد. توسعه همکاریهای علمی، پژوهشی و فناورانه میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق، ایجاد پایگاه دائمی برای معرفی و عرضه توانمندیهای علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان جمهوری اسلامی ایران در کشور عراق، توسعه صادرات محصولات، تجهیزات، خدمات مهندسی، خدمات سلامت، خدمات آموزشی، فناوریهای نوین و خدمات دانشبنیان به کشور عراق (و متقابلاً از عراق به ایران)، ایجاد بستر مناسب برای حضور شرکتهای دانشبنیان، فناور خلاق، مراکز نوآوری و واحدهای تحقیق و توسعه ایرانی در بازار عراق و همچنین تسهیل حضور شرکتهای عراقی در بازار ایران، ایجاد شبکه همکاری میان دانشگاهها، مراکز علمی، صنایع، نهادهای سرمایهگذاری و دستگاههای اجرایی دو کشور، توسعه سرمایهگذاری مشترک، انتقال فناوری، اجرای پروژههای مشترک و توسعه بازارهای منطقهای و ارتقای جایگاه علمی و فناوری جمهوری اسلامی ایران در منطقه غرب آسیا، تقویت دیپلماسی علمی و فناوری، و ایجاد درآمد پایدار برای دو کشور از طریق شکلگیری یک بازار مبتنی بر اقتصاد دانشبنیان.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان این گفتگو، بر لزوم حمایت نهادی از این طرح کلان تأکید کرد و گفت: امیدواریم با کمک و همراهی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران و همچنین وزارت آموزش عالی عراق، بتوانیم به یک توافق خوب و یک حرکت علمی و فناوری مؤثر در دو کشور دست یابیم.
وی با اشاره به برکات این ایام افزود: امیدواریم از برکت اربعین و برکت این گردهمایی بزرگ جهانی استفاده کنیم و انشاءالله قدمهای مثبت و ماندگاری را برای تقویت اقتصاد کشورهای اسلامی، بهویژه اقتصاد دانشبنیان در ایران و عراق، برداریم.
انتهای پیام/
