سهروردی ظرفیتی مهم برای تقویت خودآگاهی تاریخی و فرهنگی ایران است

به گزارش خبرگزاری آنا، وحید شالچی روز چهارشنبه ۷ مرداد در آیین بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی و گرامیداشت روز زنجان، اظهار کرد: زنجان از جمله شهر‌هایی است که در طول تاریخ و نیز در روزگار معاصر، شخصیت‌های برجسته و اثرگذاری را در حوزه‌های علم، فرهنگ و دین پرورش داده است. بسیاری از این بزرگان، علاوه بر جایگاه علمی، از فضائل اخلاقی و منش انسانی نیز برخوردار بوده‌اند.

وی با اشاره به ابعاد مختلف شخصیت سهروردی افزود: درباره سهروردی می‌توان از منظر‌های مختلف سخن گفت؛ از مباحث فلسفی و حکمت اشراق گرفته تا پرسش‌های فراوانی که درباره اندیشه او مطرح است، اما پرسش اساسی این است که سهروردی برای ایران امروز چه ظرفیتی دارد و چگونه می‌تواند در رویارویی با چالش‌های فرهنگی و اجتماعی معاصر، الهام‌بخش باشد.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم ادامه داد: اگر ایران را فراتر از مجموعه‌ای از اقوام و سرزمین‌ها در نظر بگیریم، درمی‌یابیم که هویت ایران حاصل اندیشه و میراث شخصیت‌هایی مانند سهروردی است. او در شکل‌گیری خودآگاهی تاریخی ایرانیان نقشی مهم داشته و ظرفیت‌های فکری‌اش همچنان برای ایران معاصر قابل بهره‌برداری است.

او با اشاره به یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های حکمت سهروردی گفت: اندیشه او پیوندی عمیق میان ایرانیت و اسلام برقرار می‌کند و نشان می‌دهد دوگانه‌سازی میان این دو، که به‌ویژه در سده گذشته و از دوره پهلوی اول تقویت شد، رویکردی نادرست بوده و آسیب‌های فراوانی به جامعه ایران وارد کرده است.

وی افزود: سهروردی در عین آنکه فیلسوفی مسلمان و متأثر از قرآن، حکمت و عرفان اسلامی است، از میراث ایران باستان نیز بهره می‌گیرد و تلفیقی خلاقانه از این دو سنت پدید می‌آورد. این ویژگی نشان می‌دهد که ایرانیت و اسلامیت نه در تعارض با یکدیگر، بلکه در امتداد هم قابل درک هستند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر اینکه سهروردی روایتی فلسفی از هویت ایرانی ارائه می‌کند، اظهار کرد: هویت ملی معمولاً بر پایه زبان، ادبیات، حماسه، آیین‌ها و سنت‌ها شکل می‌گیرد، اما یکی از امتیازات اندیشه سهروردی این است که هویت ایرانی را در سطحی فلسفی صورت‌بندی می‌کند؛ ظرفیتی که کمتر ملتی از آن برخوردار است.

شالچی ادامه داد: در اندیشه سهروردی، ایران صرفاً یک سرزمین یا مجموعه‌ای از اقوام نیست، بلکه سنتی مبتنی بر نور، فضیلت و سلوک انسانی است. اگر فردوسی روایت حماسی ایران و حافظ بیان شاعرانه و عرفانی آن باشد، سهروردی را می‌توان نماینده خودآگاهی فلسفی ایران دانست.

وی با اشاره به جایگاه مفهوم «نور» در حکمت اشراق گفت: مفهوم نور که محور اصلی اندیشه سهروردی است، ظرفیت گسترده‌ای برای خلق آثار فرهنگی و هنری دارد و می‌تواند در حوزه‌هایی مانند ادبیات، هنر‌های تجسمی، سینما، هنر‌های دیجیتال و دیگر عرصه‌های فرهنگی الهام‌بخش باشد.

او همچنین بهره‌گیری از منابع متنوع تمدنی را از دیگر ویژگی‌های مهم اندیشه سهروردی دانست و افزود: سهروردی به طور هم‌زمان از حکمت خسروانی، میراث ایرانی، آموزه‌های اسلامی و دیگر منابع فکری بهره می‌گیرد. این نگاه، پاسخی به جریان‌های ناب‌گرایانه‌ای است که در دوره معاصر با محدود کردن هویت ایرانی به یک وجه خاص، زمینه‌ساز شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی شده‌اند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تصریح کرد: اندیشه سهروردی نشان می‌دهد که وفاداری به هویت ملی به معنای بستن در‌های اندیشه و گفت‌و‌گو نیست و ارتباط با جهان نیز الزاماً به معنای از خودبیگانگی نخواهد بود. او الگویی از مواجهه خلاق انسان ایرانی با جهان، گفت‌و‌گو، گزینش و آفرینش ارائه می‌دهد.

وی شجاعت فکری سهروردی را از دیگر ویژگی‌های برجسته او برشمرد و گفت: سهروردی صرفاً فلسفه پیشینیان را تکرار نکرد، بلکه دستگاه فکری مستقلی بنیان گذاشت. این ویژگی می‌تواند برای دانشگاه‌ها و نسل جوان الهام‌بخش باشد تا ضمن بهره‌گیری عمیق از میراث گذشته، روحیه پرسشگری، نوآوری و استقلال فکری را نیز حفظ کنند.

شالچی با اشاره به چالش‌های جهان معاصر از جمله گسترش فناوری، مصرف‌گرایی، شتاب زندگی و فقر معنا، عنوان کرد: اندیشه سهروردی می‌تواند در مواجهه با این مسائل نیز راهگشا و الهام‌بخش باشد.