قائم مقام رئیس بنیاد ملی نخبگان:
«سرخدار»؛ تلاشی برای پیوند درام تلویزیونی با دغدغههای محیطزیستی
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، «سرخدار» عنوان تازهترین سریال شبکه یک سیما در ۲۶ قسمت است که این روزها روی آنتن قرار دارد.
«سرخدار» از همان نام خود، مخاطب را با جهان داستان آشنا میکند. سرخدار تنها نام یک گونه گیاهی ارزشمند نیست، بلکه در این مجموعه به نمادی از طبیعت، ماندگاری و میراثی تبدیل میشود که بقای آن به تصمیمها و رفتارهای انسان وابسته است. انتخاب این نام نشان میدهد سازندگان قصد نداشتهاند تنها درباره یک درخت یا یک منطقه جغرافیایی سخن بگویند؛ بلکه دغدغه آنان حفاظت از همه سرمایههای طبیعی کشور است.
نقطه قوت اصلی سریال، انتخاب سوژهای است که کمتر در آثار نمایشی دیده شده است. جنگلبانان، برخلاف بسیاری از قهرمانان رایج تلویزیون، انسانهایی هستند که هر روز بیسروصدا از سرمایهای ملی حفاظت میکنند؛ شغلی که خطر، تنهایی و مسئولیت، بخش جداییناپذیر آن است. با این حال، زندگی آنان و خانوادههایشان کمتر به تصویر کشیده شده است. «سرخدار» این خلأ را تا حد زیادی جبران میکند و مخاطب را با دنیای افرادی آشنا میسازد که امنیت جنگلها را به بهای آرامش زندگی شخصی خود حفظ میکنند.
آنچه این مجموعه را از یک اثر صرفاً آموزشی متمایز میکند، تلاش برای روایت قصه پیش از انتقال پیام است. مسعود فرخنده، تهیهکننده و کارگردان سریال، نیز بر همین نکته تأکید دارد که هدف، ساخت اثری شعاری نبوده است. پژوهش میدانی، گفتوگو با جنگلبانان و شناخت واقعیتهای زندگی آنان، مبنای شکلگیری شخصیتها قرار گرفته و سپس این واقعیتها در قالب یک داستان دراماتیک بازآفرینی شدهاند. چنین رویکردی سبب میشود مخاطب ابتدا با شخصیتها همدلی کند و پس از آن، نسبت به مسئله محیطزیست حساس شود.
یکی دیگر از ویژگیهای قابل توجه «سرخدار»، پرداختن به مفهوم «انتخاب» است. شخصیتهای این مجموعه در موقعیتهایی قرار میگیرند که باید میان منفعت شخصی، آرامش خانواده و مسئولیت اجتماعی یکی را برگزینند. این انتخابهاست که شخصیت آنان را تعریف میکند و به داستان عمق میبخشد. در واقع، محیطزیست در این سریال تنها یک پسزمینه نیست، بلکه بستری است برای طرح پرسشهای اخلاقی درباره مسئولیت، شرافت و تعهد.
در کنار شخصیت جنگلبان، خانواده او نیز جایگاه مهمی در روایت دارد. همچنان که در قصه «سرخدار» زنانی را میبینیم که در حاشیه زندگی پرمخاطره همسرانشان گرچه در متن درگیریهای جنگل حضور ندارند، اما هر روز اضطراب، نگرانی و پیامدهای این شغل را تجربه میکنند. سریال با نمایش این وجه کمتر دیدهشده، نشان میدهد حفاظت از طبیعت تنها مسئولیت یک فرد نیست، بلکه خانواده او نیز ناخواسته بخشی از این مسیر دشوار را طی میکند.
از سوی دیگر، شخصیت «ترنج» با بازی شووار کریمزاده، نماینده سوی دیگری از این روایت است. او از یک زندگی آرام خانوادگی وارد مسیری میشود که دادخواهی و مطالبه عدالت در آن نقش پررنگی دارد. این تحول شخصیتی، نشان میدهد آسیب به محیطزیست صرفاً به قطع چند درخت محدود نمیشود، بلکه گاه زندگی انسانهایی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد که برای حفاظت از این سرمایه ملی تلاش کردهاند.
یکی از مهمترین نکاتی که «سرخدار» به آن اشاره میکند، ضرورت حمایت از جنگلبانان و محیطبانان است. این مجموعه، بدون ورود مستقیم به مباحث حقوقی، این پرسش را مطرح میکند که آیا کسانی که مسئول حفاظت از منابع طبیعی هستند، از پشتوانههای قانونی و اجتماعی کافی برخوردارند؟ همین طرح پرسش، ارزش اجتماعی اثر را افزایش میدهد؛ زیرا هنر، بیش از آنکه پاسخ قطعی ارائه دهد، میتواند زمینه گفتوگو درباره مسائل مهم را فراهم کند.
از منظر ساختاری نیز انتخاب فضای جنگلهای هیرکانی، به هویت بصری سریال کمک کرده است. طبیعت در این اثر صرفاً لوکیشن نیست؛ بلکه به یکی از شخصیتهای اصلی داستان تبدیل میشود. درختان، مه، جادههای جنگلی و سکوت طبیعت، فضایی خلق میکنند که مخاطب را بیش از پیش در جهان داستان غرق میسازد و اهمیت حفظ این میراث طبیعی را به شکلی غیرمستقیم یادآوری میکند.
البته «سرخدار» نمیتواند مدعی باشد که همه مسائل محیطزیستی را در خود جای داده است. موضوعاتی مانند قاچاق چوب، تغییر کاربری اراضی، خلأهای قانونی، معیشت جنگلبانان و فرهنگ عمومی حفاظت از طبیعت، هر یک ظرفیت تولید مجموعهای مستقل را
دارند. با این حال، ارزش اصلی این سریال در آن است که باب پرداختن به چنین موضوعاتی را در قالب یک درام تلویزیونی باز کرده و نشان داده است محیطزیست نیز میتواند دستمایه خلق داستانی پرتعلیق و مخاطبپسند باشد.
در نهایت، شاید مهمترین دستاورد «سرخدار» این باشد که جنگل را از یک منظره زیبا به یک «مسئله اجتماعی» تبدیل میکند. مخاطب پس از پایان هر قسمت، تنها به سرنوشت شخصیتها فکر نمیکند؛ بلکه این پرسش نیز در ذهن او شکل میگیرد که اگر این جنگلها نباشند، چه چیزی از این سرزمین باقی خواهد ماند؟
در دورانی که تخریب منابع طبیعی دیگر یک هشدار دوردست نیست، بلکه واقعیتی ملموس در زندگی روزمره مردم به شمار میرود، ساخت آثاری مانند «سرخدار» را باید گامی در جهت پیوند میان هنر و مسئولیت اجتماعی دانست. شاید یک سریال به تنهایی نتواند جنگلی را نجات دهد، اما میتواند نگاه مخاطب را تغییر دهد؛ و تغییر نگاه، نخستین گام برای حفاظت از طبیعت است.
انتهای پیام/
