راهکار‌های طلایی برای جهانی‌سازی ادبیات دفاع مقدس

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، گلعلی بابایی، مستندنگار، نویسنده و فعال فرهنگی در گفت‌وگوی تلفنی با برنامه «فرهنگ‌سرای گفت‌و‌گو»، به تبیین جایگاه روایت‌گری در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی پرداخت و با اشاره به سابقه طولانی روایت‌های شفاهی در تاریخ شیعه و فرهنگ ایران، از نقالی و شاهنامه‌خوانی تا راهیان نور، روایت‌گری را یکی از ارکان اصلی ترویج معارف فرهنگی دانست.

بابایی افزود: امروزه با وقوع جنگ‌های جدید مانند جنگ دوازده‌روزه و جنگ رمضان، شاهد گسترش این جریان هستیم. اما نکته کلیدی اینجاست که چگونه می‌توان از هیجان آنی عبور کرد و به مستندنگاری دقیق رسید؟

این نویسنده با نقد برخی رویکرد‌های هیجانی در روایت‌گری‌های میدانی، تأکید کرد که اگرچه هیجان در لحظات جنگ طبیعی است، اما وظیفه تاریخ‌نویس و راوی، حفظ اصالت و دوری از رنگ‌آمیزی‌های هنرمندانه‌ای است که به تحریف بینجامد.

وی خاطرنشان کرد: مقام معظم رهبری بار‌ها بر حساسیت موضوع دفاع مقدس و پرهیز از تحریف تأکید داشته‌اند. ما با رنگ‌آمیزی هنرمندانه موافقیم، اما با تحریف واقعیت‌ها مخالفیم.

بابایی در پاسخ به سؤالی مبنی بر نحوه تشخیص سره از ناسره در روایت‌های جنگ‌های اخیر، تفاوت بنیادینی را میان دفاع مقدس هشت‌ساله و جنگ‌های اخیر ترسیم کرد و گفت: در جنگ‌های اخیر، همه مردم شاهد و راوی هستند. وقتی بمبی در همسایگی یا کوچه شما فرود می‌آید و شاهدان بسیاری آن را دیده‌اند، دیگر جایی برای غلو یا نوشتن نادرست وجود ندارد. در حالی که در جنگ هشت‌ساله یا مدافعین حرم، گاهی تنها یک راوی باقی می‌ماند و راستی‌آزمایی دشوار است، اما در جنگ‌های اخیر با انبوهی از مطلعین مواجهیم که ریز و بم ماجرا را می‌دانند. این یعنی ادبیاتی که از این جنگ‌ها بیرون می‌آید باید بسیار دقیق و دست‌به‌عصا باشد.

وی در بخش پایانی برنامه، به چالش بزرگ «جهانی‌سازی ادبیات مقاومت» پرداخت و با اشاره به تجربیات خود در نمایشگاه‌های کتاب فرانکفورت و لبنان، از نبود یک مرجع رسمی و ساختاریافته برای ترجمه و توزیع آثار ایرانی در بازار‌های جهانی انتقاد کرد.

وی با ذکر مثال برخی کتاب‌ها که به دلیل وجود ناشر خارجی در محل نمایشگاه توانست توزیع شود، در مقابل سایر آثاری که در انبار‌ها ماندند، توضیح داد: مشکل اصلی ما ترجمه نیست، بلکه توزیع و بازاریابی است. باید سازمان‌هایی مانند سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی یا فرهنگ‌سرا‌های کشور در خارج از کشور، پایگاه‌های ثابتی داشته باشند تا بتوانند پس از ترجمه، کتاب را چاپ و توزیع کنند. در غیر این صورت، آثار ارزشمند ما در انبار‌ها خاک می‌خورند و صدای حقانیت مقاومت به گوش جهانیان نمی‌رسد.

بابایی در پایان مصاحبه با رادیو گفت‌و‌گو از مسئولان فرهنگی خواست تا با ایجاد زیرساخت‌های لازم برای ترجمه و توزیع جهانی، از فرصت طلایی ایجاد ادبیات مقاومت پس از جنگ‌های اخیر بهره‌برداری کنند تا همچون ادبیات آلمان، روسیه و فرانسه که از دل جنگ‌های جهانی بیرون آمد، ادبیات ایران نیز بر صحنه جهانی تأثیرگذار باشد.