رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد:
کاهش موالید و ازدواج همزمان شدت گرفت؛ هشدار تازه درباره آینده جمعیت ایران
به گزارش خبرنگار آنا، در حالی که ایران در سالهای اخیر با یکی از جدیترین چالشهای جمعیتی خود مواجه شده، تازهترین آمارهای رسمی نشان میدهد روند کاهش موالید همچنان ادامه دارد و زنگ خطر پیری جمعیت بیش از گذشته به صدا درآمده است. کاهش تعداد ازدواجها، افت نرخ باروری، افزایش سن فرزندآوری و کاهش جمعیت زنان در سن باروری، از جمله عواملی است که کارشناسان حوزه جمعیت نسبت به آثار بلندمدت آن بر اقتصاد، نظام اجتماعی و آینده کشور هشدار میدهند. با وجود اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، مسئولان معتقدند هنوز بخش قابل توجهی از ظرفیتهای این قانون اجرایی نشده و همین مسئله مانع دستیابی به نتایج مطلوب شده است.
در چنین شرایطی، مسئله جمعیت بار دیگر به یکی از دغدغههای مهم سیاستگذاران تبدیل شده است؛ موضوعی که تنها با حمایتهای اقتصادی حل نمیشود و نیازمند تغییر نگرش فرهنگی، ایجاد امید اجتماعی و بازگشت سیاستهای پایدار حمایتی است. امیرحسین بانکیپور فرد، رئیس کمیسیون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار آنا ضمن تشریح آخرین وضعیت شاخصهای جمعیتی کشور، از کاهش شیب سقوط تولد پس از اجرای قانون جوانی جمعیت سخن گفت و در عین حال نسبت به تضعیف اجرای این قانون در برخی دستگاهها هشدار داد.
کاهش دوباره موالید در سال ۱۴۰۴
امیرحسین بانکیپور فرد با اشاره به انتشار آمارهای جدید جمعیتی کشور اظهار کرد: متأسفانه آمار تولدهای سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که روند کاهش موالید همچنان ادامه دارد و امسال نیز تعداد تولدها کمتر شده است.
وی گفت: در حال حاضر تعداد تولدها به حدود ۹۰۰ هزار مورد رسیده و همزمان آمار ازدواج و طلاق نیز هر دو کاهش یافتهاند. کاهش حدود ۸ درصدی این شاخصها نشان میدهد وضعیت جمعیتی کشور همچنان نگرانکننده است و اگر نسبت به آن بیتفاوت باشیم، در سالهای آینده با مشکلات جدیتری مواجه خواهیم شد.
رئیس کمیسیون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجلس افزود: البته با وجود این شرایط، وضعیت امروز نسبت به دوران قبل از اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت بهتر شده است و نمیتوان آثار مثبت این قانون را نادیده گرفت.
قانون جوانی جمعیت، شیب سقوط تولد را نصف کرد
بانکیپور با اشاره به تأثیر اجرای قانون جوانی جمعیت بر روند موالید کشور تصریح کرد: قبل از اجرای این قانون، سالانه حدود ۱۷۰ هزار تولد در کشور کاهش پیدا میکرد، اما بعد از اجرای قانون این عدد به حدود ۸۰ هزار کاهش رسید؛ یعنی عملاً شیب سقوط تولد تقریباً نصف شد.
وی ادامه داد: در سال ۱۴۰۲ وضعیت جمعیتی کشور نسبت به سالهای قبل بهتر شده بود و حتی در برخی استانها شاهد رشد نرخ باروری بودیم، اما در ادامه به دلیل کاهش توجهها و تضعیف اجرای قانون، دوباره روند کاهشی تشدید شد.
به گفته بانکیپور، یکی از مهمترین مشکلات موجود این است که بخش زیادی از قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت هنوز بهطور کامل اجرایی نشده است.
وی تأکید کرد: بیش از ۵۰ درصد این قانون همچنان اجرایی نشده و بسیاری از دستگاهها به تکالیف خود عمل نکردهاند. طبیعی است وقتی قانون بهصورت ناقص اجرا شود، نمیتوان انتظار داشت همه اهداف آن محقق شود.
کاهش زنان در سن باروری عامل اصلی افت موالید
رئیس کمیسیون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجلس، کاهش جمعیت زنان ۲۰ تا ۴۰ سال را یکی از مهمترین عوامل افت موالید در کشور دانست و اظهار کرد: بخش عمده تولدهای کشور مربوط به زنان ۲۰ تا ۴۰ سال است، اما متأسفانه از سال ۱۳۹۵ تاکنون جمعیت این گروه سنی بهشدت کاهش یافته است.
وی افزود: از زمان آغاز اجرای قانون جوانی جمعیت تاکنون حدود دو میلیون و ۳۵۰ هزار نفر از جمعیت زنان ۲۰ تا ۴۰ سال کشور کم شدهاند. این یعنی ذخیره مادران آینده کشور در حال کاهش است و طبیعتاً به همان نسبت تعداد فرزندان نیز کاهش پیدا میکند.
بانکیپور تصریح کرد: این مسئله یکی از مهمترین دلایل کاهش موالید است و نشان میدهد ما با یک بحران ساختاری در حوزه جمعیت روبهرو هستیم که باید برای آن برنامهریزی جدی انجام شود.
رشد فرزند سوم و بیشتر؛ یک نشانه امیدوارکننده
وی در ادامه با اشاره به تغییر الگوی فرزندآوری در کشور گفت: یکی از اتفاقات مثبت سالهای اخیر، افزایش تولد فرزند سوم و بیشتر است. قبل از اجرای قانون، سهم فرزند سوم به بالا حدود ۱۷.۵ درصد از کل تولدها بود، اما اکنون این عدد به حدود ۲۸ درصد رسیده است.
بانکیپور ادامه داد: یعنی نزدیک به یکسوم تولدهای کشور مربوط به فرزند سوم و بیشتر است که این اتفاق بسیار مهمی محسوب میشود، زیرا برای نجات وضعیت جمعیتی کشور، الگوی فرزندآوری باید به سمت خانوادههای سهفرزندی و بیشتر حرکت کند.
وی این تغییر را نشانه اثرگذاری نسبی سیاستهای تشویقی دانست و گفت: اگر حمایتها ادامه پیدا کند و قانون بهطور کامل اجرا شود، میتوان امیدوار بود این روند تقویت شود.
کاهش ۵۲ درصدی سقط جنین
رئیس کمیسیون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجلس همچنین از کاهش چشمگیر سقط جنین در کشور خبر داد و اظهار کرد: طبق مطالعات و بررسیهای انجامشده، نرخ سقط جنین نسبت به قبل از اجرای قانون حدود ۵۲ درصد کاهش یافته است.
وی این موضوع را یکی از دستاوردهای مهم قانون جوانی جمعیت عنوان کرد و افزود: کاهش سقط جنین هم از نظر انسانی و هم از منظر جمعیتی اهمیت بسیار زیادی دارد و میتواند در بلندمدت آثار مثبتی بر وضعیت جمعیتی کشور داشته باشد.
انتقاد از عملکرد برخی ستاد ملی جمعیت و وزارت بهداشت
بانکیپور در بخش دیگری از این گفتوگو با انتقاد از کاهش توجه برخی دستگاهها به موضوع جمعیت گفت: متأسفانه مدتی است جلسات مرتبط با جمعیت برگزار نمیشود و این مسئله نشان میدهد حساسیت لازم نسبت به بحران جمعیت کاهش یافته است.
وی افزود: برخی وزارتخانهها در گذشته عملکرد خوبی داشتند، اما در یک سال اخیر شاهد تضعیف عملکرد آنها بودهایم. بهطور خاص در وزارت بهداشت، فضای حوزه جمعیت نسبت به گذشته تغییر محسوسی کرده و این مسئله قابل مشاهده است.
رئیس کمیسیون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجلس تأکید کرد: اگر دستگاهها به وظایف خود عمل نکنند و هماهنگی لازم وجود نداشته باشد، نمیتوان انتظار داشت سیاستهای جمعیتی به نتیجه مطلوب برسد.
افزایش بودجه وام ازدواج و فرزندآوری
وی درباره تأثیر مشکلات اقتصادی بر ازدواج و فرزندآوری نیز اظهار کرد: قطعاً شرایط اقتصادی سخت بر تصمیم خانوادهها برای ازدواج و فرزندآوری تأثیرگذار است، اما در همین شرایط نیز برخی حمایتها توانسته بخشی از مشکلات را کاهش دهد.
بانکیپور گفت: وام ازدواج و وام فرزندآوری کمک مهمی برای خانوادهها بوده است. سال گذشته منابع مالی پاسخگوی حجم متقاضیان نبود و صفهای طولانی ایجاد شد، اما امسال در بودجه، اعتبارات این بخش از ۲۷۰ همت به ۴۵۰ همت افزایش یافته است.
وی ادامه داد: این افزایش بودجه باعث میشود متقاضیان بیشتری بتوانند تسهیلات دریافت کنند و صفها کاهش یابد.
امیدواری به تغییر فضای اجتماعی کشور
رئیس کمیسیون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجلس در پایان با ابراز امیدواری نسبت به آینده جمعیتی کشور اظهار کرد: با وجود همه مشکلات، نسبت به آینده خوشبین هستم. فضای همدلی و انسجامی که امروز در جامعه شکل گرفته، تا حدی یادآور حالوهوای سالهای ابتدایی انقلاب است.
وی افزود: در اوایل انقلاب، کشور شاهد رشد چشمگیر موالید بود و حتی در برخی سالها تعداد تولدها بیش از یک میلیون افزایش پیدا کرد. معتقدم اگر امید اجتماعی تقویت شود و حمایتهای لازم ادامه یابد، میتوان دوباره شرایط بهتری را در حوزه جمعیت تجربه کرد.
بانکیپور خاطرنشان کرد: مسئله جمعیت فقط یک موضوع آماری نیست؛ آینده اقتصادی، امنیتی و اجتماعی کشور به آن وابسته است و همه دستگاهها باید با نگاه ملی به این موضوع توجه کنند.
انتهای پیام/
