۴ کریدور تأمین کالا برای ایران فعال است / ۱۱ میلیون تن ظرفیت فرآوری غلات، فرصت اقتصادی در مسیر چین و روسیه
به گزارش خبرگزاری آنا، در شرایطی که تحولات ژئوپولیتیکی منطقه، جنگ اوکراین و فشارهای اقتصادی غرب، معادلات تجارت و امنیت انرژی را در سطح جهانی دستخوش تغییر کرده است، جایگاه کریدورهای ترانزیتی و همکاریهای منطقهای برای کشورهایی مانند ایران بیش از گذشته اهمیت یافته است. ایران به دلیل موقعیت ژئوپولیتیک خود در تقاطع مسیرهای شرق به غرب و شمال به جنوب، از ظرفیت قابلتوجهی برای تبدیل شدن به گره اصلی تجارت منطقه برخوردار است؛ ظرفیتی که میتواند هم امنیت تأمین کالاهای اساسی را تقویت کند و هم درآمدهای ترانزیتی و صنعتی کشور را افزایش دهد.
در همین چارچوب، موضوع نحوه تعامل ایران با قدرتهای شرقی مانند روسیه و چین، فعالسازی مسیرهای جایگزین تأمین کالا و بهرهبرداری از کریدورهای منطقهای به یکی از محورهای مهم تحلیلهای اقتصادی و راهبردی تبدیل شده است. محمد خانزاده، تحلیلگر حوزه روابط بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا ضمن بررسی مسیرهای فعال تأمین کالا، به بازخوانی نگاه رسانهای به روابط ایران و روسیه و همچنین ضرورت عبور از نگاه تاکتیکی به همکاری با شرق و تبدیل آن به پروژههای عملیاتی و اقتصادی پرداخت.
محمد خانزاده، تحلیلگر حوزه روابط بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا به تشریح ظرفیتهای جایگزین برای تأمین کالاهای اساسی، وضعیت کریدورهای منطقهای، لزوم بازنگری در نگاه داخلی به همکاری با شرق و همچنین چشمانداز روابط ایران با روسیه و چین پرداخت. بسیاری از برداشتهای منفی درباره روسیه برساخت رسانهای است و اظهار داشت که تهران و مسکو در سطوح کلان دارای منافع مشترکاند، اما ایران باید این همکاری را وارد مرحله عملیاتی و قراردادی کند.
کریدورهای جایگزین و مسیرهای فعال تأمین کالا
خانزاده درباره امکان تأمین نیازهای ضروری کشور گفت:در حال حاضر مسیرهای متعددی برای تأمین کالاهای اساسی وجود دارد. مسیر ریلی چین به ایران پیشتر نیز فعال بوده و حتی پیش از جنگ، پنلها و برخی تجهیزات ضروری از همین مسیر وارد میشد؛ بنابراین بخشی از نیازهای حیاتی ما همچنان از این مسیر قابل تأمین است.
وی افزود:در حوزه دارو نیز وابستگی جدی به مسیر دریایی نداریم، زیرا بخش عمده داروهای وارداتی از طریق کریدور هوایی تأمین میشد و بخش قابلتوجهی از تولیدات دارویی نیز در داخل کشور انجام میشود.
این تحلیلگر ادامه داد:از سمت پاکستان، چه از طریق مسیر زمینی و چه بندر گوادر، امکان واردات وجود دارد و این مسیر فعال است. همچنین از محور شمال شامل روسیه، ترکیه و حوزه مدیترانه نیز میتوان انواع کالاهای اساسی از جمله غلات، دارو و حتی انرژی را تأمین کرد.
بازخوانی روابط با روسیه
وی در بخش دیگری از سخنانش به نگاه رایج نسبت به روابط ایران و روسیه اشاره کرد و گفت:بخش قابلتوجهی از ذهنیت منفی موجود نسبت به روسیه، حاصل برساختهای رسانهای است. در حالی که تجربه ما با غرب بهمراتب بدتر بوده، اما چنین حساسیتی نسبت به غرب وجود نداشت.
کشورهای غربی، از جمله آمریکا و اسرائیل، طی سالهای اخیر تلاش کردهاند از همافزایی میان ایران، چین و روسیه جلوگیری کنند، زیرا این سه کشور را بازیگران تحولخواه و مخالف نظم مسلط غربی در جهان میدانند
خانزاده ادامه داد:پس از جنگ اوکراین نیز روسیه بیش از گذشته به استقلال خود از غرب نیاز دارد و همین امر باعث شده منافع مشترک ایران و روسیه بیش از گذشته تقویت شود. نمونه بارز آن، وتوی مشترک روسیه و چین در شورای امنیت علیه قطعنامه پیشنهادی بحرین بود؛ قطعنامهای که هدف آن تشکیل یک ائتلاف دریایی برای اقدام در تنگه هرمز بود. این وتو پیام روشنی از حمایت آنها از ایران داشت.
وی تأکید کرد:پیش از جنگ نیز نشانههای مثبتی وجود داشت. از جمله نامه مشترک ایران، روسیه و چین به دبیرکل سازمان ملل درباره پایان یافتن برجام و اتمام الزام ایران به قطعنامه ۲۲۳۱. اینها نشانههای سطح بالای همراهی است.
لزوم تغییر نگاه داخلی از «کارت معاملاتی» تا همکاری واقعی
این تحلیلگر روابط بینالملل با اشاره به نگاه داخلی نسبت به شرق تصریح کرد:مسأله اصلی در داخل این است که سالها روسیه و چین بیشتر به عنوان کارت معاملاتی در برابر غرب دیده شدهاند. در حالی که برای ایجاد یک نظم منطقهای مطلوب، باید همکاری با این کشورها بر اساس منافع مشترک و واقعی تعریف شود.
وی گفت:در سطح کلان، ایران و روسیه همنظرند و منافع مشترکی دارند؛ بهویژه در مقابله با نظم غربی. اما در سطح اجرای پروژهها و قراردادها، هنوز از طرف ایران ورود جدی و کافی صورت نگرفته است. باید شناخت دقیقتری از منافع طرف مقابل داشته باشیم و پیشنهادهایی ارائه کنیم که همسو با منافع آنها باشد.
خانزاده افزود:نمونه روشن فرصت مشترک، کریدور شمال–جنوب است. روسیه به دلیل محدودیتهای اوکراین، نیاز جدی به مسیر جایگزین دارد و چندینبار در عالیترین سطح بر اهمیت این کریدور تأکید کرده است. برای ایران نیز این مسیر هم درآمدزاست، هم جایگاه ژئوپولیتیک کشور را افزایش میدهد و هم کشورهای ثالث مانند هند را به ایران وابسته میکند.
وی به ظرفیتهای داخلی اشاره کرد و گفت:در حال حاضر ظرفیت خالی کارخانههای آرد کشور حدود ۱۱ میلیون تن در سال است. اگر غلات از روسیه وارد و در ایران فرآوری شود، میتواند به صادرات مجدد و ایجاد اشتغال منجر شود. ولی این ظرفیت هنوز در سطح عملیاتی فعال نشده است.
تمایل روسیه برای گسترش روابط؛ مشکل از طرف ایران بوده است
خانزاده در پاسخ به پرسشی درباره میزان تمایل روسیه برای تقویت همکاریها گفت:برخلاف تصور برخی افراد، روسیه هم در سطح اعلامی و هم در سطح عملیاتی نشان داده که خواهان توسعه روابط با ایران است. در عالیترین سطوح روسیه بر این همکاری تأکید شده و حتی چندینبار نمایندگان ویژه رئیسجمهور روسیه برای ارزیابی ظرفیتهای همکاری به ایران سفر کردهاند.
وی افزود:شرکتها و تیمهای کارشناسی روسیه نیز در حال بازدید و ارزیابی از بخشهای مختلف ایران هستند و حتی در حوزههایی مانند علوم پزشکی نیز چندین قرارداد تبادل دانشجو و خرید تجهیزات امضا شده است. بنابراین، مشکل در طرف روسیه نیست؛ بلکه ایران در برخی موارد هنوز وارد مرحله اجرایی قراردادها نشده است.
انتهای پیام/
