تشدید بحران انرژی جهانی در سایه تجاوز به ایران/ بازگشت دوباره زغالسنگ به معادلات انرژی جهان و غرب
به گزارش خبرگزاری آنا، تشدید تنشها پس از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، بار دیگر مسئله امنیت انرژی را به یکی از مهمترین دغدغههای اقتصاد جهانی تبدیل کرده است. در شرایطی که تنشهای نظامی به اختلال در جریان انتقال نفت و گاز در منطقه خلیج فارس و بهویژه تنگه هرمز منجر شده، بسیاری از تحلیلگران از شکلگیری یک بحران انرژی تازه سخن میگویند؛ بحرانی که میتواند پیامدهایی مشابه بحران انرژی دهه ۱۹۷۰ میلادی به همراه داشته باشد.
در آن دوره، شوکهای نفتی و افزایش شدید قیمت انرژی اقتصاد جهانی را با رکود تورمی مواجه کرد. اکنون نیز برخی شاخصها از شباهت شرایط فعلی با همان دوره حکایت دارد. افزایش قیمت نفت، نگرانی از اختلال در عرضه انرژی و فشارهای تورمی در اقتصادهای بزرگ جهان باعث شده است برخی سیاستگذاران به گزینههایی مشابه سیاستهای آن دوران بیندیشند.
بسیاری از تحلیلگران در این زمینه به تجربه دولت جیمی کارتر در اواخر دهه ۱۹۷۰ اشاره میکنند. کارتر در مواجهه با بحران انرژی، علاوه بر طرح ایده توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بر افزایش تولید منابع داخلی سوختهای فسیلی بهویژه زغالسنگ تأکید کرد؛ سیاستی که در آن زمان از سوی مقامهای آمریکایی «امید سیاه» اقتصاد انرژی ایالات متحده نامیده میشد. اکنون نیز به نظر میرسد در شرایط جدید ناشی از جنگ و بیثباتی منطقهای، برخی قدرتها بار دیگر به گزینههای مشابه روی آوردهاند.
در شرایط فعلی، تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و پیامدهای آن برای امنیت تنگه هرمز، بهعنوان یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، نگرانیهای جدی درباره آینده بازار جهانی نفت و گاز ایجاد کرده است. برآوردها نشان میدهد حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و بخش قابل توجهی از صادرات گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور میکند. اختلال در این گذرگاه راهبردی توانسته است بر قیمت انرژی و زنجیره تأمین جهانی تأثیر بگذارد.
بسته شدن یا محدود شدن عبور و مرور در تنگه هرمز در نتیجه تشدید تنشهای نظامی، بسیاری از کشورهای واردکننده انرژی در آسیا و اروپا را با چالشهای جدی روبهرو کرده است. در چنین شرایطی، دولتها برای جلوگیری از کمبود انرژی و مهار افزایش قیمتها ناچارند به گزینههایی روی آورند که سریعتر و ارزانتر در دسترس باشد؛ حتی اگر این گزینهها با اهداف زیستمحیطی و سیاستهای کاهش انتشار کربن در تضاد باشد.
در همین چارچوب، نشانههایی از بازگشت تدریجی زغالسنگ به سبد انرژی بسیاری از کشورها دیده میشود. بخش مهمی از این افزایش به رشد سریع تقاضای انرژی در اقتصادهای آسیایی مانند چین و هند مربوط میشود، اما بحرانهای ژئوپلیتیکی نیز نقش قابل توجهی در این روند داشتهاند.
در آسیا، کشورهایی مانند ژاپن، هند، کره جنوبی، تایلند، فیلیپین و تایوان در حال افزایش مصرف زغالسنگ یا بررسی گزینههای مشابه برای تأمین انرژی خود هستند. این کشورها که وابستگی قابل توجهی به واردات نفت و گاز از خاورمیانه دارند، در شرایط نااطمینانی نسبت به امنیت عرضه انرژی به دنبال منابع جایگزین و در دسترستر هستند.
در اروپا نیز نشانههایی از بازنگری در سیاستهای انرژی دیده میشود. برخی دولتها که پیشتر برنامههایی برای تعطیلی تدریجی نیروگاههای زغالسنگ تدوین کرده بودند، اکنون ناچار به بازنگری در این برنامهها شدهاند. برای نمونه، ایتالیا اعلام کرده است تعطیلی نیروگاههای زغالسنگ خود را برای بیش از یک دهه به تعویق خواهد انداخت و آلمان نیز بررسی امکان بازگشت برخی نیروگاههای زغالسنگ غیرفعال به مدار تولید برق را در دستور کار قرار داده است.
این تحولات نشان میدهد هرچه بیثباتی در نظام بینالملل افزایش یابد، کشورها بیش از پیش به گزینههای فوری و کمهزینه برای تأمین امنیت انرژی خود روی میآورند؛ حتی اگر این انتخابها به افزایش مصرف سوختهای آلایندهای مانند زغالسنگ و کنار گذاشتن سیاستهای قبلی خود منجر شود.
از این منظر، تجاوز نظامی به ایران و پیامدهای آن برای امنیت تنگه هرمز تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه توانسته آثار عمیقی بر ساختار بازار جهانی انرژی و روندهای بلندمدت سیاستهای انرژی در جهان برجای بگذارد؛ روندی که ممکن است بازگشت موقت یا حتی طولانیمدت سوختهای فسیلی به مرکز معادلات انرژی جهانی را به دنبال داشته باشد.
انتهای پیام/
