شکست پروژه فرسایش امنیتی در جغرافیای انسجام
بازخوانی اقتدار ملی در بیانات رهبر انقلاب
نسخههای نئولیبرالی در جزایر امن تکنوکراتها؛
رشد تاریخی ۱۵۰ درصدی قیمت نقره و زنگ خطر برای صنایع مصرفکننده/ موج جهانی فلز سفید به بازار ایران رسید
به گزارش خبرگزاری آنا، بازار جهانی نقره در ماههای اخیر شاهد نوسانات شدید، اما عمدتاً صعودی بوده؛ بهطوریکه این فلز در ژانویه ۲۰۲۶ برای نخستینبار در تاریخ از مرز ۱۰۰ دلار به ازای هر اونس عبور کرد و هرچند پس از آن وارد فاز اصلاحی شد، اما همچنان در سطوحی بسیار بالاتر از میانگین سالهای گذشته معامله میشود. دادههای منتشرشده نشان میدهد قیمت نقره در فوریه ۲۰۲۵ حدود ۳۲ دلار بوده و تنها طی ۱۲ ماه، رشدی بیش از ۱۵۰ درصد را تجربه کرده که در میان فلزات گرانبها بیسابقه ارزیابی میشود.
پیشرانهای صعود؛ نقره چرا گران شد؟
تحلیلگران معتقدند نخستین عامل جهش قیمت نقره، همبستگی تاریخی آن با طلاست؛ فلزی که همزمان با افزایش تقاضای بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران، به سطوح بالاتر از ۵ هزار دلار رسیده و موج صعودی آن به بازار نقره نیز سرایت کرده است. با این حال، برخلاف طلا، نقره بهشدت تحتتأثیر تقاضای واقعی اقتصاد قرار دارد؛ بهگونهای که بر اساس برآورد مؤسسات بینالمللی، بیش از ۶۰ درصد مصرف جهانی نقره در بخشهای صنعتی انجام میشود؛ از تولید پنلهای خورشیدی و خودروهای برقی گرفته تا صنایع الکترونیک و نیمههادیها. رشد شتابان انرژیهای تجدیدپذیر، نقره را به یک ماده استراتژیک تبدیل کرده و هرگونه اختلال در عرضه، بلافاصله به افزایش قیمت منجر میشود.
بازار کوچک، نوسان بزرگ
گزارشهای تحلیلی نشان میدهد اندازه بازار نقره در مقایسه با طلا بسیار محدودتر است؛ بهطوریکه حجم بازار فیزیکی نقره حدود یکدهم بازار طلا برآورد میشود. همین موضوع باعث شده ورود سرمایههای جدید یا افزایش تقاضای صنعتی، اثر قیمتی شدیدتری بر نقره بگذارد و نوسانات آن بهمراتب بیشتر از طلا باشد. در کنار این عوامل، نااطمینانیهای ژئوپولیتیک، سیاستهای تجاری، نگرانی از کاهش نرخ بهره در اقتصادهای بزرگ و تداوم تورم جهانی نیز جایگاه نقره را بهعنوان دارایی پوشش ریسک تقویت کرده است.
اثر سرریز جهانی بر بازار داخلی؛ نقره در ایران گرانتر از جهان
افزایش قیمت جهانی نقره بهسرعت به بازار ایران نیز سرریز شده و همزمان با رشد بهای اونس جهانی، نوسانات نرخ ارز اثر تشدیدکنندهای بر قیمت نقره داخلی گذاشته است. فعالان بازار فلزات گرانبها میگویند در ماههای اخیر، قیمت هر گرم نقره در بازار ایران نهتنها متأثر از رشد بیش از ۱۵۰ درصدی قیمت جهانی، بلکه تحت فشار مستقیم افزایش نرخ دلار آزاد، با شتابی بیشتر از بازارهای بینالمللی رشد کرده است. این همزمانی باعث شده نقره در بازار داخلی، از یک کالای مصرفی و زینتی، به دارایی شبهسرمایهای تبدیل شود؛ روندی که پیشتر درباره طلا و ارز نیز مشاهده شده بود.
نقره هم نشانه است، هم پیام
گرانی نقره در بازار ایران صرفاً بازتاب یک روند جهانی نیست، بلکه نشانهای از پیوند عمیقتر اقتصاد داخلی با تحولات ارزی و انتظارات تورمی است. همانطور که طلا و ارز به شاخصهای نااطمینانی اقتصادی تبدیل شدهاند، نقره نیز در حال ورود به همین چرخه است؛ چرخهای که تا زمان ثبات در متغیرهای کلان، کاهش فشارهای خارجی و مدیریت انتظارات تورمی، همچنان به بازتولید رفتارهای داراییمحور در اقتصاد ایران ادامه خواهد داد.چرا نقره اینقدر جهش قیمت را تجربه میکند؟
کیوان جعفری طهرانی، تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی، با اشاره به عملکرد کمسابقه نقره در بازارهای جهانی گفت: نقره در سال ۲۰۲۵ بیشترین رشد قیمتی را در میان فلزات گرانبها ثبت کرد و با افزایش سالانه بیش از ۱۵۰ درصدی، یکی از بهترین عملکردهای تاریخی خود را بهجا گذاشت.
وی افزود: افزایش تقاضا بهویژه از سوی سرمایهگذاران، تشدید تنشهای ژئوپولیتیکی، کاهش محسوس موجودیها در انبارهای جهانی و همچنین انتظارات بازار از کاهش نرخهای بهره در آینده، از مهمترین عوامل جهش قیمت نقره در سال ۲۰۲۵ بوده است.
این تحلیلگر بازارهای جهانی با اشاره به نوسانات شدید پایان سال گفت: با وجود روند صعودی قدرتمند، در روزهای پایانی سال ۲۰۲۵ شاهد نوسانات شدید قیمتی بودیم؛ بهطوریکه قیمت نقره در یک روز بیش از ۸ درصد افت را تجربه کرد که این موضوع بیشتر در قالب اصلاح قیمت پس از یک رشد پرشتاب قابل ارزیابی است.
بازار همچنان صعودی باقی ماند
جعفری طهرانی ادامه داد: با این حال، روند کلی بازار همچنان صعودی باقی ماند و نقره برای نخستینبار در پایان سال ۲۰۲۵ به ۷۹ دلار به ازای هر اونس رسید؛ رکوردی که در مقایسه با ۵۶ دلار ابتدای دسامبر و تنها ۲۹ دلار در آغاز سال ۲۰۲۵، رشد بسیار قابل توجهی را نشان میدهد.
وی با اشاره به شوک خبری مهم پایان سال ۲۰۲۵ گفت: یکی از عوامل کلیدی تشدید نگرانیها در بازار نقره، اعلام تصمیم چین برای محدودسازی صادرات نقره از ابتدای ژانویه ۲۰۲۶ بود؛ تصمیمی که از نخستین روز سال میلادی جدید اجرایی شدو نگرانیها نسبت به عرضه جهانی این فلز را بهطور جدی افزایش داده است.
این کارشناس بازارهای بینالمللی افزود: همزمان با این محدودیتها، تداوم نااطمینانیهای ژئوپولیتیکی نیز باعث افزایش تقاضا برای داراییهای امن شده و نقره، در کنار طلا، بیش از پیش در کانون توجه سرمایهگذاران قرار گرفته است.
کاربردهای گسترده نقره در حوزههای مختلف
جعفری طهرانی با اشاره به نقش فزاینده نقره در صنایع نوین تصریح کرد: کاربردهای گسترده نقره در حوزههایی مانند برقرسانی، پنلهای خورشیدی، خودروهای برقی و مراکز داده موجب رشد مستمر تقاضای صنعتی شده و این مسأله به کاهش سطح موجودیهای جهانی نقره دامن زده است.
وی افزود: البته نقره صرفاً یک فلز صنعتی نیست، بلکه نقش یک فلز پولی و ذخیره ارزش را نیز ایفا میکند و همین ویژگی دوگانه باعث شده تمایل سرمایهگذاران برای خرید و نگهداری نقره بهطور محسوسی افزایش یابد.
این تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از ذخایر نقره جهان در نیویورک و بورس COMEX نگهداری میشود و تغییرات موجودی این انبارها نقش مهمی در جهتدهی به قیمتها دارد. طلا و نقره در مسیر ثبت بهترین عملکرد سالانه خود از سال ۱۹۷۹ میلادی، یعنی طی ۴۶ سال گذشته قرار گرفتهاند.
فشار بر صنایع مصرفکننده نقره
محمد اسماعیلی کارشناس فلزات گرانبها نیز در خصوص تبعات افزایش نرخ نقره و تاثیر آن بر بازار داخلی گفت: رشد قیمت نقره هزینه تولید را برای برخی صنایع داخلی افزایش داده است. صنایعی مانند جواهرسازی، تجهیزات الکتریکی، قطعات الکترونیکی و برخی بخشهای پزشکی که از نقره بهعنوان ماده اولیه یا آلیاژی استفاده میکنند، با افزایش هزینه تمامشده مواجه شدهاند. فعالان این بخشها هشدار میدهند در صورت تداوم قیمتهای بالای جهانی و نوسان ارزی، بخشی از این افزایش هزینه ناگزیر به مصرفکننده منتقل خواهد شد؛ موضوعی که میتواند به کاهش تقاضای مصرفی و تشدید رکود در برخی بازارهای وابسته منجر شود.
موج جهانی نقره به بازار ایران رسید
به گفته اسماعیلی؛ افزایش کمسابقه قیمت نقره در بازارهای جهانی، در بازار ایران با ضریب بالاتری منعکس شده است. فعالان صنف طلا و جواهر میگویند ترکیب رشد قیمت جهانی با نوسانات نرخ دلار آزاد، باعث شده نقره در بازار داخلی با سرعتی بیشتر از متوسط جهانی گران شود؛ بهگونهای که تقاضا برای مصنوعات نقرهای کاهش یافته، اما تقاضای سرمایهای برای خرید شمش و سکههای نقره افزایش پیدا کرده است.
نقره پناهگاه ارزانتر در سایه تورم
این کارشناس بازار فلزات گرانبها تاکید کرد: در شرایطی که تورم مزمن و بیثباتی ارزی، رفتار داراییمحور را در اقتصاد ایران تشدید کرده، نقره بهعنوان گزینهای کمهزینهتر نسبت به طلا، مورد توجه سرمایهگذاران خرد قرار گرفته است. افزایش قیمت نقره، بیش از آنکه ناشی از تقاضای مصرفی باشد، بازتاب انتظارات تورمی و تلاش برای حفظ ارزش پول است؛ الگویی که پیشتر در بازار ارز و طلا شکل گرفته و اکنون به بازار نقره نیز سرایت کرده است.
فشار هزینهای بر صنایع وابسته
وی با اشاره به اینکه همزمان با جذابیت سرمایهای نقره، صنایع مصرفکننده این فلز در ایران با افزایش هزینه تولید مواجه شدهاند، گفت: جواهرسازی، صنایع الکتریکی، قطعات الکترونیکی و برخی تجهیزات پزشکی که از نقره بهعنوان ماده اولیه استفاده میکنند، ناچارند هزینههای بالاتر را یا از حاشیه سود خود جبران کنند یا به مصرفکننده منتقل کنند؛ مسألهای که میتواند به کاهش تقاضای واقعی و تعمیق رکود در این بخشها منجر شود.
به گفته اسماعیلی؛ گرانی نقره در بازار ایران صرفاً نتیجه یک شوک خارجی نیست، بلکه نشانهای از درهمتنیدگی قیمتهای جهانی با متغیرهای داخلی، بهویژه نرخ ارز و انتظارات تورمی است. همانگونه که طلا و دلار به شاخصهای نااطمینانی اقتصادی تبدیل شدهاند، نقره نیز در حال پیوستن به این فهرست است؛ روندی که در صورت تداوم بیثباتیهای کلان، میتواند نقش نقره را در سبد دارایی خانوارهای ایرانی پررنگتر از گذشته کند.
چشمانداز قیمت؛ آیا نقره هنوز جا برای رشد دارد؟
وی تاکید کرد که مؤسسات مالی بزرگ از جمله J.P. Morgan میانگین قیمت نقره در سال ۲۰۲۶ را حدود ۸۱ دلار پیشبینی کردهاند، اما همزمان تأکید دارند در صورت تداوم کسری عرضه و رشد تقاضای صنعتی، سناریوهای صعودیتری نیز قابل تحقق است. برخی تحلیلگران حتی از امکان حرکت نقره به سمت سطوح ۱۲۰ تا ۲۰۰ دلار در افق میانمدت سخن میگویند؛ هرچند تأکید میکنند مسیر این افزایش، با نوسانات مقطعی همراه خواهد بود.
در مجموع، نقره دیگر صرفاً «فلز مکمل طلا» نیست؛ ترکیب نقش سرمایهای و کاربرد صنعتی، این فلز سفید را به یکی از حساسترین شاخصهای اقتصاد جهانی تبدیل کرده است؛ شاخصی که رشد اخیر آن، بازتابی از تغییرات عمیق در ساختار انرژی، فناوری و سرمایهگذاری در جهان امروز است.
انتهای پیام/
