ضرورت تنظیم رابطه مغز ۴ میلیارد ساله انسان با فناوری ۲۰ ساله

مداحی، موسس و از بنیان‌گذاران سازمان نظام روانشناسی و مشاوره در نشست خبری با اشاره به شرایط زیست انسان در هزاره سوم، گفت: زندگی امروز، زندگی در جهانی سراسیمه و پرسرعت است؛ جهانی که واقعیت آن قابل انکار نیست. انسان معاصر در میان شبکه‌های اجتماعی شلوغ و پر ازدحام، بیش از هر زمان دیگری تنها، خسته و گرفتار نیاز‌های مصنوعی شده است؛ نیاز‌هایی که مدام بازتولید می‌شوند و انسان را روی تردمیل مصرف و مقایسه می‌دوانند.

وی با طرح یک پرسش تأمل‌برانگیز افزود: آخرین باری که گوشی هوشمندتان را چک کردید کی بود؟ پاسخ روشن است. اما آخرین باری که به درون خود نگاه کردید و از حال روان‌تان پرسیدید کی بوده؟ این فاصله، فاصله‌ای عمیق و نگران‌کننده است.

مداحی با تشریح پارادوکس زندگی دیجیتال امروز گفت: انسان امروز یک دستش گوشی هوشمندی است که تنها حدود ۲۰ سال از عمر تکامل آن می‌گذرد و دست دیگرش مغزی است با چهار میلیارد سال سابقه تکامل. تناقض از آنجا آغاز می‌شود که این فناوری نوپا تلاش می‌کند به مغز کهن انسان بگوید چگونه فکر کند، چگونه احساس کند و حتی چگونه حالش را خوب کند. این یک پارادوکس است که نه می‌توان آن را انکار کرد و نه می‌توان ساده از کنار آن گذشت؛ بلکه باید آن را مدیریت کرد.

وی نقش روانشناسان را در این میان حیاتی دانست و تصریح کرد: روانشناسان امروز ملوانان کشتی انسان در طوفان‌های دیجیتال هستند. نگرانی‌هایی که در چشم مراجعان موج می‌زند، محصول همین زیست شتاب‌زده و پرتنش است. جهان لایک‌ها، اضطراب، نتیجه‌گرایی سریع و هیجان‌های زودگذر، در تضاد کامل با دنیای درمان، رشد تدریجی، صبر و فرایند است. چالش اصلی روانشناسی امروز، ایجاد تعادل میان این دو جهان است.

مداحی با انتقاد از نگاه نسخه‌محور به روانشناسی گفت: روانشناسی این نیست که فردی با مشکل بیاید و ما در ده جلسه نسخه بپیچیم و تمام. زندگی امروز فصلی شده؛ ازدواج فصلی، طلاق فصلی، تجارت فصلی و حتی هیجان و اندیشه هم عمر کوتاه پیدا کرده‌اند. سرعت آن‌قدر بالاست که گاهی یک اندیشه پیش از آنکه به زبان بیاید، کهنه شده است.

وی با ارائه آماری از وضعیت جهانی دنیای دیجیتال افزود: در هر دقیقه صد‌ها ساعت ویدئو در یوتیوب بارگذاری می‌شود، صد‌ها هزار پیام در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود و همزمان هزاران نفر در جهان به‌دلیل مواجهه با فضای دیجیتال دچار حملات پانیک می‌شوند. این جهان دیجیتال می‌تواند هم در خدمت حال خوب انسان باشد و هم به‌شدت آسیب‌زا عمل کند.

موسس نظام روانشناسی با تأکید بر لزوم تحول در مرز‌های دانش روانشناسی اظهار کرد: روانشناسی امروز ناگزیر است وارد قلمرو‌های جدید شود؛ از علوم شناختی و زیستی گرفته تا فناوری دیجیتال، الکترونیک و هوش مصنوعی. اگر روانشناسی نتواند جایگاه خود را در این اطلس جدید تعریف کند، عملاً از میدان خارج خواهد شد. دیگر نمی‌توان با الگو‌های کلاسیک چند دهه قبل، به مسائل پیچیده امروز پاسخ داد.

وی با اشاره به افزایش رنج و تنهایی انسان معاصر تصریح کرد: با وجود پیشرفت‌های رفاهی، رنج روانی بشر نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه بیشتر هم شده است. این مسئله محدود به ایران نیست؛ یک پدیده جهانی است. انسان امروز بیش از هر زمان دیگری تشنه معنا، آرامش و حال خوب پایدار است.

مداحی با پرداختن به موضوع هوش مصنوعی گفت: هوش مصنوعی یک انتخاب یا آرزو نیست، بلکه یک ضرورت است. ما چاره‌ای جز استفاده از آن برای ایجاد تعادل در دنیای پرشتاب امروز نداریم. اما باید بسیار مراقب باشیم. مغز انسان اپلیکیشن نیست که با یک آپدیت اصلاح شود و قلب انسان پیام‌رسانی نیست که بتوان آن را آنلاین و آفلاین کرد.

وی نسبت به اپلیکیشن‌های روانشناسی بدون پشتوانه علمی هشدار داد و گفت: بسیاری از آنچه امروز به‌عنوان خدمات روانشناسی دیجیتال معرفی می‌شود، بیشتر به سخنرانی‌های انگیزشی شباهت دارد؛ حال خوب موقتی ایجاد می‌کند، اما پایدار نیست. حال خوب پایدار نیازمند مبانی علمی، داده‌های معتبر، رفرنس‌های مشخص و شورای علمی پاسخگوست.

مداحی تأکید کرد: خطر بزرگ اینجاست که حال خوب و حال بد مردم تبدیل به کالای تجاری شود. مردم امروز تشنه خدمات روانشناسی‌اند.