هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره تبعات ارزان بودن نوشیدنی‌های شیرین

به گزارش خبرنگار آنا؛ سازمان جهانی بهداشت (WHO) در دو گزارش جهانی جدید هشدار داد: ارزان‌تر شدن نوشیدنی‌های شیرین، به دلیل پایین بودن نرخ مالیات در بسیاری از کشورها، موجب افزایش بیماری‌های غیرواگیر و آسیب‌های مرتبط با سلامت شده است. این روند به‌ویژه کودکان و جوانان را در معرض خطر چاقی، دیابت، بیماری‌های قلبی، سرطان‌ها و انواع آسیب‌ها قرار داده است.

این گزارش‌ها ۱۳ ژانویه ۲۰۲۶ در ژنو منتشر شد، دولت‌ها را به تقویت جدی مالیات‌های سلامت بر نوشیدنی‌های شیرین و الکل فرا می‌خوانند. به گفته WHO، نظام‌های مالیاتی ضعیف باعث شده‌اند محصولات زیان‌آور همچنان ارزان باقی بمانند، در حالی که نظام‌های سلامت در سراسر جهان با فشارهای فزاینده مالی ناشی از بیماری‌های غیرواگیر و آسیب‌های قابل پیشگیری مواجه هستند.

مالیات‌های سلامت؛ ابزاری مؤثر برای پیشگیری از بیماری‌ها

تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، در این‌باره گفت: مالیات‌های سلامت یکی از قدرتمندترین ابزارها برای ارتقای سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها هستند. افزایش مالیات بر محصولاتی مانند دخانیات، نوشیدنی‌های شیرین و الکل می‌تواند مصرف مضر را کاهش دهد و منابع مالی لازم برای ارائه خدمات حیاتی سلامت را فراهم کند.

بر اساس این گزارش‌ها، بازار جهانی نوشیدنی‌های شیرین سالانه میلیاردها دلار سود ایجاد می‌کند و مصرف گسترده این محصولات را تقویت می‌سازد. با این حال، دولت‌ها تنها سهم اندکی از این ارزش اقتصادی را از طریق مالیات‌های سلامت دریافت می‌کنند و در نتیجه، جوامع ناچار به تحمل هزینه‌های بلندمدت سلامت و پیامدهای اقتصادی ناشی از آن هستند.

یافته‌ها نشان می‌دهد: دست‌کم ۱۱۶ کشور بر نوشیدنی‌های شیرین، به‌ویژه نوشابه‌ها، مالیات وضع کرده‌اند، اما بسیاری از محصولات پرقند دیگر مانند آب‌میوه‌های ۱۰۰ درصد طبیعی، نوشیدنی‌های شیری شیرین‌شده و قهوه‌ها و چای‌های آماده مصرف، همچنان از شمول مالیات خارج هستند. همچنین اگرچه ۹۷ درصد کشورها بر نوشیدنی‌های انرژی‌زا مالیات وضع می‌کنند، این رقم از زمان انتشار آخرین گزارش جهانی در سال ۲۰۲۳ تغییری نداشته است.

پیامدهای اجتماعی و سلامتی الکل ارزان در جهان

در گزارش جداگانه‌ای درباره الکل، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است: دست‌کم ۱۶۷ کشور مالیات‌هایی بر نوشیدنی‌ها اعمال می‌کنند و ۱۲ کشور مصرف الکل را به‌طور کامل ممنوع کرده‌اند. با این حال، از سال ۲۰۲۲ تاکنون الکل در اغلب کشورها مقرون‌به‌صرفه‌تر شده یا قیمت آن بدون تغییر باقی مانده است، زیرا مالیات‌ها با نرخ تورم و رشد درآمدها همگام نشده‌اند. این گزارش همچنین نشان می‌دهد که شراب در دست‌کم ۲۵ کشور، عمدتاً در اروپا، با وجود خطرات اثبات‌شده برای سلامت، مشمول مالیات نیست.

اتین کروگ، مدیر بخش تعیین‌کننده‌های سلامت، ارتقا و پیشگیری سازمان جهانی بهداشت، در این خصوص تأکید کرد: الکل باعث افزایش خشونت، آسیب‌ها و بیماری‌ها می‌شود. در حالی که صنایع تولیدکننده سود می‌برند، مردم و جوامع هزینه‌های سنگین سلامت و اقتصادی آن را متحمل می‌شوند.

این روندها در حالی ادامه دارد که نتایج نظرسنجی گالوپ در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد اکثریت مردم از افزایش مالیات بر نوشیدنی‌های شیرین حمایت می‌کنند. بر همین اساس، سازمان جهانی بهداشت از کشورها خواسته است در چارچوب ابتکار جدید «۳ در ۳۵» مالیات‌ها را افزایش داده و بازطراحی کنند. هدف این ابتکار آن است که تا سال ۲۰۳۵، قیمت واقعی سه محصول دخانیات، الکل و نوشیدنی‌های شیرین افزایش یابد تا این محصولات به‌تدریج کمتر مقرون‌به‌صرفه شده و سلامت عمومی بهتر محافظت شود.