افزایش ظرفیت پزشکی بدون اصلاح سیاستها، کمبود خدمات را حل نمیکند/ جذب و ماندگاری پزشک مهمتر از افزایش ظرفیت پزشکی است
به گزارش خبرگزاری آنا، طاهره چنگیز سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت در نشست هم اندیشی با موضوع افزایش ظرفیت پزشکی که بعد از ظهر امروز در محل وزارت بهداشت برگزار شد، اظهار کرد: بههرحال ما بر اساس قانون اساسی، سلامت را حق همه مردم ایران میدانیم و دولت هم مکلف است راهکارهای لازم برای دسترسی به خدمات سلامت را در هر سه سطح، از جمله پیشگیری اولیه، برای مردم فراهم کند.
وی افزود: این موضوع بر اساس اسناد بالادستی و ضرورتهای خدماتی است و قاعدتاً قابل انکار نیست. این وظیفه دولت در سالهای متمادی بوده و قوانین مجلس و سند چشمانداز هم به این موضوع عنایت داشتهاند.
چنگیز ادامه داد:، اما سؤال اینجاست که برای ایجاد دسترسی به خدمات سلامت، آموزش گروه پزشکی کجای داستان قرار میگیرد؟ و اگر این دسترسی به هر دلیلی در جایی دچار اختلال شود، چه ارتباطی بین آن اختلال و تعداد دانشآموختگان وجود دارد؟
سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت گفت: به نظر میرسد یک اشکال مبنایی در قضاوت درباره این روابط وجود دارد که باعث شده برخی، دغدغه ایجاد دسترسی خدمات پزشکی برای آحاد مردم را اینگونه تحلیل کنند که باید تعداد پذیرش را افزایش داد.
وی اضافه کرد: قبل از اینکه وارد این بحث شوم که افزایش ظرفیت پذیرش چه بلایی ممکن است سر سلامت مردم بیاورد، میخواهم ابتدا به این پرسش بپردازم که
آیا مشکل ما در دسترسی به پزشک و دندانپزشک در شهرهای کوچک و روستاها، به علت کمبود تعداد پزشک و دندانپزشکِ دانشآموخته است؟ یا مشکل به ناتوانی در جذب و نگهداشت این افراد در مناطق موردنیاز است؟ این دو مقوله کاملاً از هم جدا هستند، اما چرا با هم خلط شدهاند؟
به مرور زمان و بهواسطه سیاستی که سالها اجرا شده؛ یعنی پوشش مناطق کمتر برخوردار با استفاده از نیروهای طرحی و تعهدات خدمت.
وی در پاسخ به این سوال که نیروی تعهد خدمت یعنی چه؟، گفت: یعنی چیزی تقریباً معادل سرباز در نظام وظیفه؛ افرادی که مکلفاند، مجبورند خدمت انجام دهند، اجازه کار آزاد ندارند و مدرکشان آزاد نمیشود. ما عملاً اغلب نیاز مناطق محروم را با نیروهای اجباری پوشش دادهایم، بدون اینکه برای ایجاد جذابیت ماندگاری در این مناطق برنامهریزی کنیم.
سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت اضافه کرد: در برنامههای توسعه و قوانین بودجه طی سالهای متمادی، کمتر به این موضوع پرداخته شده است. از سوی دیگر، نیروهای طرحی و متعهد، بالاخره فرزندان همین مردم هستند؛ شروع میکنند به اعتراض، شکایت، درخواست جابهجایی، یا اساساً از ورود به برخی رشتهها ـ بهخصوص رشتههای تخصصی که نیاز مناطق محروم هستند، امتناع میکنند.
چنگیز اضافه کرد: این دقیقاً مثل این است که بگوییم امنیت تمام مرزها و مناطق غیرشهری را فقط با نیروهای وظیفه تأمین کنیم، بدون اینکه برای افسران، مدل پرداخت، اقامت، تسهیلات و اشتغال متفاوتی طراحی کنیم.
سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت تاکید کرد: پزشک عمومی دو سال یا یکونیم سال طرح را میگذراند و خارج میشود، در حالی که همین پزشک اگر برای ماندن جذابیت داشته باشد، میتواند ۳۰ سال در آن منطقه خدمت کند وما این جذابیت را ایجاد نکردهایم و نتیجهاش این است که این پزشکان وارد گروه پزشکان شاغل در شهر میشوند؛ یا مطب میزنند یا ادامه تحصیل میدهند و عملاً از گردونه خدمات ضروری پزشکی خارج میشوند.
چنگیز ادامه داد: پس یک مفروضه غلط شکل گرفته، این است که، چون مناطق محروم پزشک ندارند، باید درِ دانشگاهها را بهصورت انبوه باز کنیم. در حالی که کلید حل مسئله دسترسی مناطق محروم به خدمات سلامت، در افزایش پذیرش نیست؛ بلکه در سیاستهای جذب و نگهداشت است و اگر امروز هم در این حوزه اقدام کنیم، اثر دارد.
وی تاکید کرد: برخی میگویند در بازار پزشکی، افزایش عرضه موجب ارزانی میشود. اما تحلیل اقتصاد سلامت و اقتصاد آموزش، به سادگی تحلیل بازار گندم و برنج و هندوانه نیست. اینگونه نیست که هرچه عرضه بیشتر شود، هم قیمت پایین بیاید و هم کیفیت حفظ شود.
سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت افزود: حتی اگر فرض کنیم که با افزایش ظرفیت، کیفیت هم کاهش پیدا نکند، باز این فرض که خدمات ارزان میشود، فرض درستی نیست؛ چون خدمات سلامت متنوع است. بسیاری از همکاران ما که مثلاً ده سال پیش برایشان فرقی نداشت کار زیبایی انجام دهند یا بیماران مزمن را ویزیت کنند، امروز به سمت خدمات زیبایی سوق پیدا کردهاند، چون سیاستگذاری اشتباه در تعرفه، پاداش و مشوقها صورت گرفته است.
چنگیز بیان کرد: در حالی که اگر جهتدهی سیاستها به سمت خدمات ضروری باشد و نظام تعرفهگذاری، نظام نظارت، پاداش و تسهیلگری اصلاح شود، همین نیروی موجود هم کفایت میکند. ما الان حدود ۱۷۴ هزار پزشک داریم و با جمعیت ۸۵ میلیونی، نسبت ما نزدیک به ۲ پزشک به هزار نفر است؛ یعنی وضعیت بدی نداریم.
وی ادامه داد: موضوع دوم، سیاستهای توزیعی است. بازار خدمات سلامت، بازاری نیست که کششپذیری بالایی داشته باشد و خودش را تنظیم کند.
سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت افزود: نگرانی سوم این است که با افزایش شدید پذیرش دانشجو، کیفیت آموزش افت میکند. آموزش پزشکی و دندانپزشکی، بیش از ۷۰ درصد مبتنی بر آموزش عملی، کارآموزی و کارورزی است؛ یعنی مشاهده، تمرین زیر نظر استاد و تمرین نسبتاً مستقل.
وی ادامه داد: وقتی مخرج کسر یعنی تخت بیمارستانی، یونیت دندانپزشکی و درمانگاه آموزشی ثابت است و نمیتواند همزمان با ورودی دانشجو افزایش پیدا کند، چه اتفاقی میافتد؟ استاد نمیتواند همزمان بر ۲۰ یا ۴۰ دانشجو نظارت عملی داشته باشد.
در عمل، فرصتهای یادگیری بین تعداد بیشتری تقسیم میشود.
سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت، بیان کرد: مثلاً اگر یک بیمار فقط اجازه دهد دو یا سه دانشجو معاینهاش کنند و شما ۱۰ دانشجو فرستاده باشید، احتمال اینکه نیمی از دانشجویان هیچ معاینهای انجام ندهند وجود دارد. یعنی دانشجویی از بخش خارج میشود بدون اینکه مثلاً بیماری کبدی را لمس کرده باشد. چطور انتظار داریم بعداً بتواند آن علامت را تشخیص دهد؟
چنگیز با بیان اینکه، برخی میگویند کلاسهای خالی دانشگاه آزاد و پیام نور زیاد است؛ تاکید کرد: در حالی که بیش از ۷۰ درصد آموزش پزشکی و دندانپزشکی، به فرصتهای آموزشی بالینی وابسته است، نه کلاس تئوری.
سرپرست معاونت آموزشی وزارت بهداشت در پایان گفت: در نهایت باید گفت افزایش بیضابطه پذیرش، نهتنها ما را به هدف اعلامشده نمیرساند، بلکه ممکن است سرمایههای انسانی و آموزشی کشور را هم با آسیب جدی مواجه کند.
انتهای پیام/
