آخرین مطالب
دمای محیط به‌اندازه نور در تنظیم ساعت خواب بدن نقش دارد
بدن انسان فقط با تاریکی و روشنایی زمان خواب خود را تنظیم نمی‌کند. شواهد علمی نشان می‌دهند که تغییرات دمای محیط نیز ممکن است در تعیین زمان خواب، کیفیت استراحت شبانه و تنظیم ساعت زیستی بدن نقش داشته باشند؛ موضوعی که می‌تواند درک دانشمندان از سازوکار‌های خواب را تغییر دهد.
مدیر پژوهش‌های بالینی کمیته «پزشکان برای پزشکی مسئولانه» در گفتوگو با آناتک:
چگونه بدون کم‌کردن حجم غذا، کالری کمتری دریافت کنیم
بشقاب خود را کوچک نکنید؛ شاید برای کاهش وزن، لازم نباشد از حجم غذای خود کم کنید یا مدام کالری‌ها را بشمارید. یافته‌های یک پژوهش جدید نشان می‌دهد انتخاب غذاهایی با تراکم انرژی کمتر می‌تواند دریافت روزانه کالری را کاهش دهد؛ حتی اگر وزن غذای مصرفی تقریباً ثابت بماند. اما چگونه می‌توان با خوردن تقریباً همان مقدار غذا، کالری کمتری دریافت کرد؟
دعواهای خواهر و برادری از کجا دیگر عادی نیستند
دعوا و کل‌کل بین خواهر و برادرها چیز عجیبی نیست؛ اما اگر این دعواها مدام به کتک‌زدن، تهدید یا زورگویی ختم شوند، بهتر است آنها را جدی‌تر گرفت. بررسی رفتار ۲۹۰ کودک ۸ تا ۱۱ ساله نشان داده است که بیشتر این پرخاشگری‌ها در واکنش به کاری که خواهر یا برادر انجام داده شکل می‌گیرد و نوع رفتاری که کودک در این درگیری‌ها دارد، می‌تواند با رفتار او در برابر همسالانش هم ارتباط داشته باشد.
نوبل شیمی ۲۰۲۶ به «کشف سازوکار تقویت عدم‌تقارن مولکولی» رسید
جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ به «هنری بی. کاگان» و «کنسو سوآی» برای کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزی در سنتز آلی نامتقارن (Asymmetric Organic Synthesis) اعطا شد؛ یافته‌ای که به درک بهتر چگونگی شکل‌گیری مولکول‌های دارای آرایش فضایی مشخص در واکنش‌های شیمیایی کمک کرده است.
یک استاد میکروبیولوژی دانشگاه آزاد واحد تهران شمال در گفتوگو با آناتک:
علائم ابتدایی طاعون ریوی می‌تواند شبیه آنفولانزا و کووید باشد
طاعون اگرچه امروز دیگر بیماری شایعی نیست، اما همچنان در برخی نقاط جهان دیده می‌شود و شکل ریوی آن می‌تواند به یک مسئله جدی برای سلامت عمومی تبدیل شود. علائم این شکل از بیماری در مراحل ابتدایی می‌تواند با برخی بیماری‌های تنفسی دیگر شباهت داشته باشد و همین موضوع تشخیص آن را دشوارتر می‌کند. مرگ اخیر یک کارمند مؤسسه تحقیقات ضدطاعون در روسیه پس از ابتلا به التهاب ریه با علت نامشخص نیز احتمال ابتلا به طاعون ریوی را مطرح کرده است؛ احتمالی که هنوز تأیید نشده است.
نوبل فیزیک ۲۰۲۶ به «رصد نوترینوهای کیهانی» رسید
جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶ به «فرانسیس هالزن» از دانشگاه «ویسکانسین-مدیسن» آمریکا برای نقش تعیین‌کننده در راه‌اندازی رصدخانه نوترینویی «آیس‌کیوب» و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفیزیکی اعطا شد.
یک استادیار دانشگاه شهید بهشتی در گفتوگو با آناتک:
انتخاب‌های روزمره ما مسیرهای مولکولی بدن را تغییر می‌دهند
بدن ما هر لحظه در حال انجام میلیون‌ها واکنش شیمیایی است. از تبدیل غذایی که می‌خوریم به انرژی گرفته تا تنظیم خلق‌وخو، تمرکز، عملکرد سیستم ایمنی و حتی روند پیری، بخش مهمی از آنچه در بدن اتفاق می‌افتد در دنیای مولکول‌ها رقم می‌خورد؛ جایی که بیوشیمی، سبک زندگی و سلامت به یکدیگر گره می‌خورند. شناخت این فرایندها می‌تواند توضیح دهد چرا انتخاب‌های روزمره ما فقط بر حال امروزمان اثر نمی‌گذارند، بلکه ممکن است مسیر سلامت آینده‌مان را نیز تغییر دهند.
نوبل پزشکی ۲۰۲۶ به «کنترل سلول‌های عصبی با نور» رسید
جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۶ به «پیتر هگمان»، «گئورگ ناگل» و «کارل دایسروت» برای پژوهش‌هایی اعطا شد که امکان استفاده از نور برای کنترل فعالیت سلول‌های عصبی و بررسی نقش آنها در شکل‌گیری خاطرات، احساسات و رفتارها را فراهم کرده است.
ناشتا بودن پیش از آزمایش خون همیشه ضروری نیست
همیشه لازم نیست پیش از آزمایش خون ناشتا باشیم. ناشتا بودن پیش از آزمایش خون به عنوان بخشی از آماده‌سازی استاندارد برای برخی آزمایش‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. هنگامی که پزشک یا آزمایشگاه ناشتایی را ضروری می‌داند، معمولاً از بیمار خواسته می‌شود برای مدت مشخصی از دریافت کالری خودداری کند و در بسیاری از موارد تنها مصرف آب ساده مجاز است. دلیل این توصیه آن است که ورود مواد غذایی به بدن می‌تواند غلظت برخی مواد موجود در خون را تغییر دهد؛ اما شواهد جدید نشان می‌دهد این اثر برای همه شاخص‌های آزمایشگاهی یکسان نیست و ممکن است بخش بزرگی از آزمایش‌های معمول به ناشتایی طولانی نیاز نداشته باشند.
هسته زمین طول روز را تغییر می‌دهد
شبانه‌روز دقیقاً ۲۴ ساعت نیست
یک شبانه‌روز همیشه دقیقاً ۲۴ ساعت طول نمی‌کشد؛ سرعت چرخش زمین در طول زمان کمی تغییر می‌کند. پژوهش تازه دانشمندان نشان می‌دهد تغییرات بسیار کوچک در هسته داخلی زمین می‌تواند سرعت چرخش سیاره را تغییر دهد و باعث شود طول شبانه‌روز در حد چند میلی‌ثانیه کوتاه‌تر یا بلندتر شود.
دوقلوزایی یک اتفاق نادر است، اما تصادفی نیست
چقدر ممکن است صاحب دوقلو شوید
دوقلو شدن فقط به شانس بستگی ندارد. احتمال اینکه یک بارداری به تولد دوقلو منجر شود، به عوامل مختلفی مانند ژنتیک، سن مادر، سابقه بارداری و حتی روش باردار شدن بستگی دارد. البته این احتمال برای همه افراد یکسان نیست و در جمعیت‌های مختلف تفاوت دارد؛ تفاوتی که بیشتر به میزان تولد دوقلوهای غیرهمسان مربوط می‌شود. در مقابل، دوقلوهای همسان معمولاً با نرخی تقریباً ثابت و مستقل از بسیاری از این عوامل شکل می‌گیرند.
یک پژوهشگر «دانشگاه کوئینزلند» استرالیا در گفتوگو با آناتک:
سلیقه غذایی ما تا حدی ریشه ژنتیکی دارد
یک نفر بدون پیاز اصلاً غذا نمی‌خورد و دیگری پیاز را از داخل هر غذایی جدا می‌کند. چرا سلیقه غذایی آدم‌ها این‌قدر با هم تفاوت دارد؟ بخشی از پاسخ را باید در ژن‌های ما جست‌وجو کرد؛ ژن‌هایی که بر حس چشایی و بویایی اثر می‌گذارند و می‌توانند در اینکه چه طعم‌ها و بوهایی را بیشتر یا کمتر می‌پسندیم، نقش داشته باشند.
کد پستی محل زندگی شما با سرعت پیر شدن مغزتان در ارتباط است
مغز فقط از سن فرد خبر نمی‌دهد. یک مطالعه جدید روی هزاران تصویربرداری معمول ام‌آر‌آی نشان می‌دهد افرادی که در محله‌های دارای محرومیت اجتماعی و اقتصادی بیشتر زندگی می‌کنند، ممکن است مغز‌هایی با سن ظاهری بالاتر و حجم کلی کمتر داشته باشند؛ حتی زمانی که در تصاویر مغز آنها نشانه آشکاری از بیماری دیده نشود. پژوهشگران در این بررسی دریافتند اختلاف میان سن واقعی افراد و سن تخمینی مغز آنها در ساکنان محروم‌ترین مناطق، حدود ۳ سال بیشتر از سایر افراد است.
میدان مغناطیسی زمین بر طول عمر و عملکرد سلول‌ها اثر می‌گذارد
وقتی میدان مغناطیسی زمین را از مگس‌ها گرفتند، بیشتر عمر کردند. این اتفاق در مگس‌هایی دیده شد که در یکی از ژن‌های مرتبط با عملکرد سلول‌هایشان نقص داشتند. آنها در محیطی با میدان مغناطیسی بسیار ضعیف، حدود ۲۰ درصد بیشتر از حد معمول زنده ماندند؛ اما چرا کاهش میدان مغناطیسی باید طول عمر یک موجود زنده را تغییر دهد؟ پژوهشگران برای یافتن پاسخ، سراغ میتوکندری‌ها رفتند؛ بخش‌هایی از سلول که تولید انرژی را بر عهده دارند و به نظر می‌رسد در این واکنش غیرمنتظره نقش داشته باشند.
یک عضو هیات علمی «دانشگاه استنفورد» در گفتوگو با آناتک:
مغز انسان، یک عضو با ۲ منشأ سلولی متفاوت است
مغز، یکدست ساخته نمی‌شود. دانشمندان دانشگاه استنفورد دریافته‌اند سلول‌هایی که در نهایت بخش‌های مختلف مغز را می‌سازند، از همان مراحل نخست رشد جنین از دو جمعیت سلولی کاملاً متفاوت می‌آیند؛ یافته‌ای که نشان می‌دهد بخش‌های مختلف مغز از همان ابتدای شکل‌گیری، مسیرهای کاملا جداگانه‌ای را دنبال می‌کنند.
هوش مصنوعی تشخیص داد هر سلول جنینی به چه اندامی تبدیل می‌شود
سرنوشت سلول‌ها قابل پیش‌بینی شد. هر سلول در جنین در مسیر تبدیل شدن به یک نوع سلول مشخص، مجموعه‌ای از پیام‌های مولکولی را دریافت می‌کند؛ پیام‌هایی که فعالیت ژن‌ها را تغییر می‌دهند و در نهایت به شکل‌گیری قلب، روده، ریه، دستگاه عصبی و دیگر بافت‌های بدن می‌انجامند. پژوهشگران اکنون نشان داده‌اند که بخشی از این تاریخچه را می‌توان از روی الگوی فعالیت ژن‌های سلول بازسازی کرد.
«چسب سلول‌ها» به کمک پاکسازی سلول‌های مرده آمد
سلول‌های مرده باید از بافت پاک شوند. سلولی که می‌میرد، باید از بافت خارج شود؛ اما این اتفاق نباید باعث ایجاد شکاف در ساختاری شود که سلول‌های زنده برای محافظت از بدن ساخته‌اند. پژوهشگران اکنون نشان داده‌اند سلول‌های پوششی می‌توانند برای حل این مساله از همان سامانه‌ای استفاده کنند که در حالت عادی سلول‌ها را به یکدیگر متصل نگه می‌دارد.
یک استادیار دانشگاه شهید بهشتی در گفتوگو با آناتک:
با ورزش، مغزتان را وارد مرحله آرامش و بازسازی کنید
هر بار که بدن به حرکت درمی‌آید، مغز هم وارد فرایندی می‌شود که فراتر از فعالیت عضلات و اندام‌های حرکتی است. ارتباط نزدیک میان بدن و مغز باعث می‌شود فعالیت بدنی بتواند بر فرایندهای مرتبط با احساس، رفتار و سلامت روان اثر بگذارد و مغز را به سمت آرامش و بازسازی هدایت کند؛ به همین دلیل، رابطه میان تحرک، سلامت مغز و کیفیت زندگی در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مورد توجه در مطالعات علمی تبدیل شده است.
نیاز حیاتی به امید
امید چگونه در ذهن ساخته می‌شود
امید فقط یک حس نیست. در روان‌شناسی معاصر، امید به‌عنوان فرآیندی شناختی، انگیزشی و تا حدی هیجانی بررسی می‌شود که می‌تواند بر نحوه مواجهه انسان با دشواری‌ها، تعیین اهداف و ادامه مسیر پس از شکست اثر بگذارد. بر خلاف تصور رایج، امیدوار بودن به معنای اطمینان از اینکه آینده حتماً مطابق میل انسان پیش خواهد رفت نیست؛ بلکه بیشتر به این معناست که فرد بتواند آینده را دارای امکان تغییر ببیند و برای رسیدن به وضعیت مطلوب، هدف و مسیر‌هایی قابل تصور داشته باشد.
طبیعت چگونه با سیستم ایمنی انسان ارتباط پیدا می‌کند
کثیف شدن دست‌ها برای شما مفید است
برای سلامت بدن، شاید فقط تماشا و حضور طبیعت کافی نباشد و بدن به تماس با آن هم نیاز داشته باشد. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد تماس با خاک، گیاهان و خزه می‌تواند تنوع میکرب‌های روی پوست را افزایش دهد و با تغییراتی در تنظیم سیستم ایمنی همراه باشد. این یافته‌ها هنوز به معنای اثر درمانی طبیعت نیست؛ اما می‌تواند استفاده بیشتر از فضای سبز، باغبانی و حضور عناصر طبیعی در مهدکودک‌ها، مدارس و محیط‌های کاری را به‌عنوان بخشی از یک سبک زندگی سالم مطرح کند.
۱ بعدی
