مغز هرگز از یادگیری دست نمیکشد. مغز انسان هر روز با اطلاعات جدیدی روبهرو میشود؛ از یاد گرفتن یک مهارت تازه گرفته تا ثبت خاطرات و تجربههای روزمره. اما چگونه این اطلاعات را ذخیره میکند، بدون آنکه خاطرات قدیمی از بین بروند؟ دانشمندان در پژوهشی تازه با بررسی نحوه ارتباط میان بخشهای مختلف مغز، به یافتههایی رسیدهاند که میتواند درک ما از یادگیری، حافظه و نحوه پردازش اطلاعات در مغز را گسترش دهد.
دندانها شاید بتوانند دوباره رشد کنند. تا همین چند سال پیش، چنین ایدهای بیشتر شبیه داستانهای علمیتخیلی بود، اما امروز دانشمندان در حال بررسی راهی هستند که به جای پر کردن یا جایگزین کردن دندانهای از دسترفته، خود بدن دوباره آنها را بسازد. اگر این تحقیقات به نتیجه برسند، آینده دندانپزشکی میتواند به شکلی اساسی تغییر کند.
گاهی برای آرام شدن ذهن، تنها چند قدم فاصله لازم است. برخلاف تصور رایج، لازم نیست برای تجربه آرامش راهی جنگلهای دورافتاده یا کوهستانهای بکر شوید. پژوهشهای جدید نشان میدهند حتی ۱۰ دقیقه حضور در یک فضای سبز، مانند پارک محله یا خیابانی که درختان دو سوی آن را پوشاندهاند، میتواند استرس را کاهش دهد، تمرکز را بهبود ببخشد و ذهن را از چرخه نگرانیهای روزمره بیرون بیاورد.
مغز انسان شیفته دشمنیهاست. زمانی که مغز در حال شناخت روابط میان افراد است، تعارضها، رقابتها و خصومتها را بسیار دقیقتر از دوستیها ثبت میکند. پژوهشها نشان میدهند مغز برای درک روابط اجتماعی، ابتدا به سراغ نقاط اختلاف و تنش میرود؛ موضوعی که میتواند نگاه دانشمندان به نحوه پردازش روابط انسانی را تغییر دهد و نشان دهد چرا تعارضها نقش مهمی در تصمیمگیری و قضاوتهای ما دارند.
مدرس ارشد فیزیولوژی انسانی «دانشگاه ولز جنوبی» در گفتوگو با آناتک:
استرس، ردپای خود را در خون هم به جا میگذارد. وقتی با نگرانی، فشار کاری یا یک موقعیت پراسترس روبهرو میشویم، بدن وارد حالت آمادهباش میشود. اکنون دانشمندان دریافتهاند که این واکنش تنها به احساسات محدود نمیماند و میتواند در خون نیز تغییراتی ایجاد کند؛ حتی ساختار لختههای خون را تحت تأثیر قرار دهد. این یافته، اهمیت توجه به مدیریت استرس در زندگی روزمره و نقش آن در حفظ سلامت بدن را پررنگتر میکند.
همه به یک اندازه عرق نمیکنند. برخی افراد با اندکی فعالیت بدنی یا قرار گرفتن در هوای گرم، خیلی زود خیس عرق میشوند، در حالی که بعضی دیگر حتی در شرایط مشابه نیز تعریق چندانی ندارند. این تفاوت تنها به دمای محیط مربوط نیست؛ بلکه نتیجه تعامل پیچیده ژنتیک، هورمونها، وضعیت سلامت، سبک زندگی و حتی عملکرد مغز و دستگاه عصبی است. شناخت عواملی که میزان تعریق را تغییر میدهند، نهتنها به درک بهتر عملکرد طبیعی بدن کمک میکند، بلکه میتواند نشانهای از برخی بیماریها یا اختلالات پنهان نیز باشد.
مصرف دارو با یک لیوان آب، توصیهای است که تقریبا همه ما بارها شنیدهایم؛ اما کمتر کسی به این فکر میکند که آیا هر نوع آبی برای این کار مناسب است یا خیر. امروزه انواع مختلفی از آبهای معدنی، آبهای قلیایی و نوشیدنیهای گوناگون در دسترس هستند و بسیاری از افراد، بدون توجه به تفاوتهای شیمیایی آنها، داروی خود را با هر مایعی که در اختیار دارند مصرف میکنند. در حالی که همین انتخاب ساده میتواند در برخی داروها، بهویژه داروهای دارای پوشش مقاوم به اسید معده، بر عملکرد دارو اثر بگذارد.
یک عضو هیات مدیره انجمن ویروس شناسی ایران در گفتوگو با آناتک:
ابولا میتواند در مدت کوتاهی، چندین اندام بدن را درگیر کند. این بیماری ویروسی با علائمی مانند تب، ضعف شدید، دردهای عضلانی، استفراغ و اسهال آغاز میشود، اما در برخی بیماران میتواند به خونریزی، شوک و نارسایی چند عضو نیز منجر شود. همین شدت بیماری باعث شده ابولا همچنان یکی از مهمترین موضوعات پژوهش در حوزه ویروسشناسی و سلامت عمومی باشد.
مغز انسان برای به خاطر سپردن، به تمرین نیاز دارد؛ اما پژوهشی تازه نشان میدهد وابستگی بیش از حد به یادآورهای دیجیتال ممکن است این تمرین طبیعی را از مغز بگیرد و توانایی حافظه مستقل را کاهش دهد.
هر تار مو، پیش از آنکه دیده شود، هویت خود را پیدا میکند. بررسیهای تازه نشان میدهد صاف یا فر بودن مو، مدتها پیش از خروج آن از پوست سر مشخص میشود. پژوهشگران دریافتهاند این تفاوت درون فولیکول مو شکل میگیرد؛ ساختاری که نقش آن بسیار فراتر از تولید یک تار مو است.
آهنرباها به کمک پزشکی آمدند. پژوهشگران مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) موفق شدهاند با استفاده از میدانهای مغناطیسی، رگهای خونی مصنوعی را در آزمایشگاه با دقتی بیسابقه ایجاد کنند. این روش تازه با هدایت رشد سلولهای رگهای خونی، میتواند یکی از مهمترین موانع تولید بافتها و اندامهای مصنوعی را برطرف کند و مسیر توسعه درمانهای بازساختی را هموارتر سازد.
آبهای زمین نفس کم آوردهاند. پژوهشگران هشدار میدهند میزان اکسیژن موجود در اقیانوسها، دریاچهها، رودخانهها و آبهای ساحلی با سرعتی نگرانکننده در حال کاهش است؛ روندی که تنها حیات آبزیان را تهدید نمیکند، بلکه میتواند تعادل سامانههای طبیعی تنظیمکننده اقلیم زمین را نیز بر هم بزند. به گفته دانشمندان، اگر این روند ادامه پیدا کند، بخشی از تغییرات ایجادشده ممکن است برای قرنها باقی بماند و حتی در طول عمر انسان قابل جبران نباشد.
یک پژوهشگر شورای تحقیقات پزشکی هند در گفتوگو با آناتک:
اگر عادت دارید قبل از خواب چند لیوان آب بنوشید، شاید وقت آن رسیده باشد در این عادت تجدیدنظر کنید. نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد مصرف مقدار زیاد مایعات در دو ساعت پایانی پیش از خواب، احتمال بیدار شدنهای مکرر برای رفتن به سرویس بهداشتی را افزایش میدهد، خواب شبانه را مختل میکند و میتواند باعث شود صبح روز بعد احساس شادابی کمتری داشته باشید.
پیری همیشه از درون بدن آغاز نمیشود. گاهی خیابانهایی که هر روز از آنها عبور میکنیم، کیفیت خانههایی که در آن زندگی میکنیم، فرصتهای شغلی اطرافمان و حتی امکانات اجتماعی محله میتوانند آرامآرام رد خود را بر سلولهای بدن بگذارند. پژوهش تازهای نشان میدهد افرادی که در محلههایی با فرصتهای اجتماعی و اقتصادی محدود زندگی میکنند، نشانههای بیشتری از پیری زیستی در سطح سلولهای خود دارند؛ تغییری که میتواند سالها پیش از بروز بیماریهای مرتبط با افزایش سن آغاز شده باشد.
بازی یک نیاز زیستی است. اغلب مردم فکر میکنند بازی بخشی از دوران کودکی است و با ورود به بزرگسالی، جای خود را به مسئولیت، کار و زندگی روزمره میدهد. اما پژوهشهای علوم اعصاب و روانشناسی تصویری متفاوت ارائه میکنند؛ تصویری که نشان میدهد میل به بازی نه یک عادت کودکانه، بلکه بخشی از سازوکار طبیعی مغز انسان است. کنار گذاشتن بازی میتواند بر سلامت روان، توانایی برقراری روابط اجتماعی و حتی نحوه مقابله با فشارهای زندگی اثر بگذارد.
یک عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران در گفتوگو با آناتک:
آفتاب فقط باعث برنزه شدن یا آفتابسوختگی نمیشود. اشعه فرابنفش میتواند با آسیب به DNA سلولهای پوست؛ زمینهساز پیری زودرس، ایجاد چینوچروک و افزایش خطر ابتلا به سرطانهای پوستی شود. خطری که حتی در روزهای ابری و پشت شیشه نیز بهطور کامل از بین نمیرود.
بسیاری تصور میکنند فقط نور خورشید تابستان برای تأمین ویتامین D مورد نیاز بدن کافی است، اما نتایج یک پژوهش تازه خلاف این موضوع را نشان میدهد. کمبود این ویتامین حتی در تابستان نیز در میان گروههای پرخطر شایع باقی میماند و اتکا به آفتاب بهتنهایی ممکن است پاسخگوی نیاز بدن نباشد.
ضربان قلب انسانها میتواند با هم هماهنگ شود. نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد قرار گرفتن انسانها در کنار یکدیگر میتواند باعث هماهنگ شدن ضربان قلب آنها شود. این پدیده در تعاملات روزمره و میان افرادی با روابط اجتماعی مختلف مشاهده شده و تنها به زوجها یا روابط عاطفی محدود نیست.
با انتخاب درست غذا، گرمای تابستان را راحتتر تحمل کنید
بشقاب غذای شما در روزهای گرم، میتواند حالتان را بهتر یا بدتر کند. با افزایش دمای هوا، بسیاری از افراد اشتهای خود را از دست میدهند و تنها به نوشیدن آب اکتفا میکنند، در حالی که انتخاب غذاهای مناسب نیز در حفظ آب بدن، کاهش احساس گرما و پیشگیری از خستگی نقش مهمی دارد. برخلاف تصور رایج، در روزهای داغ تابستان تنها با چند تغییر ساده در رژیم غذایی میتوان گرما را بهتر تحمل کرد.
چگونه خوشبینی از قلب محافظت میکند و عمر را افزایش میدهد
خوشبینی فقط یک احساس نیست. بررسیهای جدید نشان میدهد افرادی که نگرش امیدوارانه به آینده دارند، در مقایسه با افراد بدبین کمتر در معرض مرگ زودرس و بیماریهای قلبی قرار میگیرند و به طور متوسط عمر طولانیتری دارند. دانشمندان میگویند این کشف میتواند با کاهش التهاب، بهبود پاسخ بدن به استرس و تقویت رفتارهای سالم مرتبط باشد؛ موضوعی که خوشبینی را به عاملی فراتر از یک ویژگی شخصیتی بدل کرده است.