هوش مصنوعی؛ کلید نجات کشاورزی ایران در عصر بحران آب و خاک

صمد نژادابراهیمی مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی پژوهشی و عضو انجمن ملی هوش مصنوعی در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، درباره جزئیات و اهمیت برگزاری نخستین کنگره ملی هوش مصنوعی در کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست طی دو روز ۱۲ و ۱۳ شهریور اظهار کرد: هوش مصنوعی امروزه یکی از مهم‌ترین فناوری‌های تحول‌آفرین است که می‌تواند در حل مسائل پیچیده کشور، به‌ویژه در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، نقش اساسی ایفا کند.

وی افزود: کشاورزی ایران با چالش‌هایی همچون کمبود آب، تغییرات اقلیمی، افت کیفیت خاک و نیاز به افزایش بهره‌وری مواجه است. پژوهش در این عرصه باید مسئله‌محور، داده‌محور و میان‌رشته‌ای باشد. برگزاری این کنگره فرصتی است تا پژوهشگران و فناوران کشور دستاورد‌های خود را عرضه کرده و راهکار‌های عملی برای آینده کشاورزی پایدار ارائه دهند.

سیاست‌گذاری پژوهشی و هوش مصنوعی

وی در ادامه افزود: سیاست‌گذاری پژوهشی در حوزه هوش مصنوعی باید بر اصول مشخصی استوار باشد؛ از جمله ایجاد زیرساخت‌های داده ملی در کشاورزی و گیاهان دارویی، حمایت از پژوهش‌های کاربردی و فناورانه، و تربیت سرمایه انسانی توانمند در علوم میان‌رشته‌ای. پژوهش‌های ما نباید صرفاً محدود به تولید مقاله باشد، بلکه باید به فناوری‌های واقعی، سامانه‌های هوشمند و راه‌حل‌های کارآمد برای کشاورزان و صنعتگران منجر شوند.

مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی پژوهشی و عضو انجمن ملی هوش مصنوعی با تأکید بر ضرورت نگاه دقیق و همه‌جانبه به موضوع ادامه داد: از یک‌سو باید پژوهش‌ها در جهت ارتقای بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی و گیاهان دارویی هدایت شوند و از سوی دیگر نباید از مسائل اخلاقی، اجتماعی و بومی‌سازی الگوریتم‌ها غافل شد. ما باید هوش مصنوعی را با شرایط اقلیمی و فرهنگی ایران تطبیق دهیم تا نتایج آن ملموس و کارآمد باشد.

پیامد‌های به‌کارگیری هوش مصنوعی

نژادابراهیمی همچنین گفت: استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش کشاورزی و گیاهان دارویی پیامد‌های مهمی به همراه دارد؛ از افزایش بهره‌وری و کاهش اتلاف منابع گرفته تا تحول در نقش پژوهشگران و کشاورزان. اما این مسیر، در کنار فرصت‌ها، چالش‌هایی همچون مالکیت داده‌ها، عدالت در دسترسی به فناوری و لزوم تضمین امنیت غذایی را نیز پیش رو دارد. سیاست‌گذاری ما باید این چالش‌ها را پیش‌بینی و مدیریت کند.

نقش کنگره شیراز

وی در پایان اضافه کرد: کنگره ملی هوش مصنوعی در کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست می‌تواند نقطه آغازی برای شکل‌گیری شبکه‌ای ملی از پژوهشگران، فناوران، دانشگاه‌ها و سیاست‌گذاران باشد. این هم‌افزایی می‌تواند آینده کشاورزی هوشمند و توسعه پایدار را برای ایران رقم بزند. امیدوارم دستاورد‌های این کنگره در عمل نیز به نتایج ملموس در زندگی کشاورزان و مردم کشور منجر شود.