دخل و تصرف در قدیمیترین مدرسه مشهد؟
به گزارش گروه رسانههای دیگر خبرگزاری آنا، روزنامه اعتماد در ادامه نوشت: چیزی از مقرنس فیروزهای بنا مشخص نیست و در چوبی بنا چند پلهای پایینتر از سطح پیاده راه است و کمتر توجه کسی را جلب میکند. بعد از عبور از در چوبی، دهلیزی که هرم گرما را در خود میبلعد و خنکای دلنشین خانههای قدیمی را در خود حفظ کرده، منتهی میشود به حیاط با صفای مدرسه، در حیاط پر درخت مدرسه نخستین چیزی که خودش را به نگاهها تحمیل میکند، کانکسی است که درست مقابل طاقی ایوان اصلی حیاط و روبهروی ورودی حیاط قرار دارد. سازهای نامانوس که تلاش میکند با تصاویر چاپشده کاشی روی بدنه آهنیاش جلوهفروشی کند در مقابل مقرنسهای تاریخی ایوانی که پشت سرش پنهان کرده. طراحان این وصله ناجور میان حیاط مدرسه، تلاش کردهاند تا نمای آهنیاش را شبیه کاشیهای فیروزهای دیوارهای مدرسه کنند؛ تلاشی بینتیجه. حضور این میهمان ناخوانده که به عنوان سالن چند منظوره توسط طلاب مدرسه مورد استفاده قرار میگیرد، تخلفی آشکار است که در میان حیاط قدیمیترین مدرسه مشهد خودنمایی میکند. اینجا مدرسه علمیه عباسقلی خان شاملو است. تنها مدرسه باقیمانده ازدوران صفوی در شهر مشهد که در تاریخ ۲۶ تیر ۱۳۵۷ با شماره ثبت ۱۶۱۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. به شهادت کتیبهای که بر بالای ایوان اصلی مدرسه ثبت شده است، این بنا در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی و به سال ١٠٧٧ قمری مطابق با ١٠٤٨ شمسی احداث شده است. عباسقلی خان که بیش از ٣٠ سال حاکم خراسان آن روزگار بوده این بنا را جهت فراهم کردن محیطی آرام برای جویندگان علوم دینی وقف کرده است.
از آنجا که چند سالی در فعالیت بنا وقفه افتاده است آسیبهای جدی به کاشیکاریها و مقرنس ایوانهای حیاط مدرسه وارد شده است. اما مرمت کاشیهایی که قاب پنجرههای تاریخی مدرسه را میسازند، آنقدر با کج سلیقگی و عجله انجام شده است که با کمی دقت در چیدمان کاشیها این شبهه ایجاد میشود که مرمت بنا زیرنظر کارشناسان مجرب میراث فرهنگی انجام نشده است. بخشی از لچکهای کاشیکاری شده قاب پنجرهها خالی هستند و کاشیهایشان به کلی فرو ریخته است اما بخش دیگری که به نظر میرسد کار مرمتشان به پایان رسیده باشد، کاشیها را باری به هر جهت و نامنظم کنار هم چیدهاند و کمترین دقت در مرمت و چیدمان آنها به کار نرفته است. مقرنسهای بینظیر بنا اما با دقت و حوصله در حال مرمت هستند. مقرنسهایی تاریخی که طاقی ایوان اصلی مدرسه را آراستهاند توسط بنایی فلزی و نامربوط ماسکه شدهاند و گویی به سختی نفس میکشند. در فاصله دو قدمی ایوان کانکسی قرار گرفته که به عنوان محل برگزاری کلاس و همایش و جلسات و گاهی هم برگزاری نماز مورد استفاده طلاب مدرسه است. از آنجایی که این بنا در فهرست آثار ملی ثبت شده است هر گونه دخل و تصرف ولو به شکل موقت در عرصه آن تخلف محسوب میشود.
مدیر مدرسه عباسقلی خان در مورد الحاق این بنا که طبق قانون، دخل و تصرف در عرصه بنای ثبت شده و تخلف محسوب میشود میگوید: «این بنا یک الحاقیه است، از آنجایی که این مجموعه ٢٠٠ طلبه فعال دارد و این تعداد طلبه نیاز به یک فضایی دارند که نماز بخوانند، یا فعالیتهای دیگرشان را انجام دهند، این الحاق صورت گرفته است. از آنجا که در گذشته این مدرسه بیشتر کاربرد خوابگاهی داشته و کلاسها در آن به صورت حجرهای برگزار میشده، نیازی به چنین فضایی احساس نمیشد اما امروز کلاسها با استفاده از تکنولوژی جدید برگزار میشود و استفاده از این تکنولوژیها اجازه نمیدهد کلاسها مثل گذشته به صورت حجرهای برگزار شود و در نتیجه نیاز به یک فضای بزرگتر در مدرسه وجود داشت. این سازه در حال حاضر با موافقت میراث فرهنگی در حیاط مدرسه قرار گرفته است.» با وجود اینکه متولیان مدرسه اعلام میکنند که این کار با مجوز میراث فرهنگی انجام شده است، کارشناسان میراث فرهنگی مشهد میگویند این کار بدون اخذ مجوز از میراث فرهنگی صورت گرفته و سازمان میراث فرهنگی طرح شکایت کرده اما آن را رسانهای نکرده است، طبق اعلام این کارشناسان، سازمان میراث فرهنگی اعلام کرده که هم از هیاتامنای مدرسه شکایت خواهد کرد و هم از پیمانکاری که این کار را انجام داده است.
ثابتی، مسوول پایگاه میراث فرهنگی بافت پیرامون حرم رضوی در رابطه با موافقت میراث فرهنگی با الحاق این بنا در عرصه یک بنای تاریخی که ثبت ملی هم شده است، میگوید: «در ابتدا سازه نامربوطی را زیر ایوان انتهایی مدرسه ساخته بودند و بعد قصد داشتند یک سازه ثابت را در همان فضا احداث کنند که ما مخالفت کردیم، اما با تذکری که میراث فرهنگی برای ساخت سازه دایمی به تولیت مدرسه داد، سازه بزرگتری را به صورت موقت در حیاط مدرسه قرار دادند.»
فرهاد نظری، مدیرکل دفتر ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی در مورد الحاق یک سازه در عرصه بناهایی که در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند میگوید: «بنایی که در عرصه بنای ثبت شده اضافه میشود اگر به حیثیت بنا لطمه بزند، تخلف آشکار است. اگر طرحی در این زمینه به میراث فرهنگی ارایه شود، میراث فرهنگی موظف است با بررسی تمامی ملاحظات و جوانب طرح به لحاظ منظر، فضا، دید و مسائل فنی بررسی کند و در نهایت تصمیمی را اتخاذ میکند که به نفع اثر باشد. اگر بدون اجازه و هماهنگی با میراث فرهنگی این سازه به بنا اضافه شده باشد رسما کار غیرقانونی است و میراث باید از متخلفان بخواهد که آثار تخلف را رفع کنند. ضمن اینکه حتی اگر بنا موقت باشد به این معنا که هر زمانی که اختیار کنند بتوانند آن را جمعآوری کنند، باز هم مستلزم اجازه فنی از کارشناسان میراث فرهنگی است. هرگونه اقدام و فعالیت در فضاها و آثار ملی ثبت شده مستلزم تایید فنی کارشناسان میراث فرهنگی است.»
اینها در حالی است که بندهای قانونی صریح برای مقابله با چنین برخوردهایی با آثار تاریخی وجود دارد، ماده ۵۵۸ فصل نهم قانون مجازات اسلامی به تمامیت و اصالت بنای تاریخی اشاره میکند و به صراحت عنوان میکند: چنانچه به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطهها و مجموعههای فرهنگی- تاریخی یا مذهبی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است یا تزیینات، ملحقات، تاسیسات، اشیا و لوازم و خطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذکور که مستقلا نیز واجد حیثیت فرهنگی- تاریخی یا مذهبی باشد، خرابی وارد شود، مشمول مجازات کیفری است.
انتهای پیام/
