ارزیابی تنوع ژنتیکی اکوتیپ‌­های گیاه دارویی شنبلیله

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری آنا؛ ندا اسمعیلی‌نژاد دانشجوی دکتری رشته مهندسی علوم باغبانی (گرایش فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی، ادویه‌ای و عطری) دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد از رساله خود با عنوان «ارزیابی تنوع ژنتیکی اکوتیپ‌­های گیاه دارویی شنبلیله (Trigonella monantha C. A. Mey.) بانک ژن گیاهی ملی ایران براساس صفات مورفولوژیکی، فیتوشیمیایی و مولکولی» با موفقیت دفاع کرد.

فرنگیس قنواتی و فؤاد مرادی به‌عنوان استادان راهنما و جهانگیر عباسی کوهپالکانی و مجید رحیمی‌زاده به‌عنوان استادان مشاور به‌عنوان استادان راهنما در جلسه دفاع این رساله حضور داشتند.

اسمعیلی‌نژاد در تشریح چکیده پایان‌نامه دکتری خود با‌ عنوان «ارزیابی تنوع ژنتیکی اکوتیپ‌­های گیاه دارویی شنبلیله (Trigonella monantha C. A. Mey.) بانک ژن گیاهی ملی ایران براساس صفات مورفولوژیکی، فیتوشیمیایی و مولکولی» به خبرنگار خبرگزاری آنا گفت: گیاه دارویی شنبلیله با نام علمی Trigonella monantha C. A. Meyاز گیاهان گلدار، نهان­دانه، دولپه­ای و جداگلبرگ است شنبلیله در مزارع تولید سبزی و در بیشتر نقاط کشور کشت شده و گیاهی یکساله از تیره لگومینوزه است.

وی اضافه کرد: به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی براساس صفات مورفولوژیکی، فیتوشیمیایی و مولکولی و نیز تعیین ارتباط بین صفات، 40 اکوتیپ وحشی‌گونه Trigonella monantha C. A. Mey. جمع‌آوری شده از نقاط مختلف کشور ایران در قالب طرح بلوک‌­های کامل تصادفی با 3 تکرار ارزیابی شد.

دانش‌آموخته دکتری تخصصی رشته مهندسی علوم باغبانی عنوان کرد: نتایج پژوهش حاکی از اختلاف معنی‌­دار اکوتیپ­‌ها از نظر تمامی صفات کمی در سطح یک درصد بود. تجزیه واریانس داده­‌ها اختلاف بسیار معنی‌داری در سطح یک درصد را بین اکوتیپ‌­ها از نظر صفات کمی موفولوژیکی و فیتوشیمیایی مورد مطالعه نشان داد که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی بین اکوتیپ‌­های مورد مطالعه است.

اسمعیلی‌نژاد یادآور شد: نتایج پارامترهای تنوع از جمله میانگین، حداقل، حداکثر، وراثت­‌پذیری عمومی، پیشرفت ژنتیکی (GA)،GAM، ضریب تنوع فنوتیپی (PCV) و ضریب تنوع ژنوتیپی (GCV) برای صفات کمّی و شاخص تنوع شانون برای صفات کیفی مورفولوژیکی و صفات فیتوشیمایی تفاوت­های قابل توجهی را برای تمام صفات نشان دادند.

وی ادامه داد: با استفاده از نتایج، ضرایب همبستگی بین تمامی صفات مورد بررسی قرار گرفت و تجزیه خوشه‌­ای به روش حداقل واریانس وارد برای صفات مورفولوژیکی، فیتوشیمایی و مولکولی اکوتیپ‌­های مورد مطالعه را در گروه‌­های متفاوت  قرار دادند.

دانش‌آموخته دکتری تخصصی رشته مهندسی علوم باغبانی تبیین کرد: بعد از بررسی اکوتیپ­‌ها با استفاده از 20 آغازگر ISSR، این آغازگرها در مجموع توانستند 39 باند تولید کنند که از این تعداد 16 باند یک شکل مشاهده شد.

اسمعیلی‌نژاد تشریح کرد: آغازگرهای UBC845  و UBC850 با 6 باند بیشترین تعداد و آغازگرهای UBC835 ، UBC851  و UBC857 با 4 باند کمترین تعداد باند را نشان دادند. شاخص‌­های محتوای اطلاعات چندشکلی (PIC)، شاخص نشانگری (MI) و نسبت چند شکلی مؤثر (EMR) برای کلیه نشانگرها محاسبه شد.

وی در ادامه چنین توضیح داد: با توجه به شاخص‌های محاسبه شده آغازگر UBC842 به‌عنوان بهترین آغازگر برای  بررسی تنوع ژنتیکی شنبلیله مونانتا معرفی  و در این تحقیق مشخص شد که بین گروه­‌های مختلف ایجاد شده در بین این اکوتیپ‌­ها بر مبنای صفات مورفولوژیک، فیتوشیمایی و مولکولی تنوع ژنتیکی وجود دارد.

دانش‌آموخته دکتری تخصصی رشته مهندسی علوم باغبانی گفت: با توجه به نتایج این تحقیق، می‌­توان با انجام تلاقی بین افراد این گروه‌­ها حداکثر تنوع ژنتیکی در صفات را به منظور تهیه لاین‌­ها و ارقام جهت منبع ژنتیکی با ارزش برای تحقیقات به‌­نژادی، معرفی گونه‌­ای مهم از شنبلیله با میزان بالای مواد مؤثره برای تولید داروهای ضد دیابت و جایگزینی مناسب برای گیاهان علوفه‌­ای مهم از جمله یونجه استفاده کرد.

انتهای پیام/4078/