شناسایی کودکان آسیب‌دیده نباید به مددکاران اجتماعی محدود شود/ضرورت همکاری بهزیستی، قوه قضائیه و وزارت بهداشت

نادر توکلی
متخصصین حوزه سلامت در مراسم افتتاحیه پویش حمایت از حقوق کودکان در نظام سلامت، با تأکید بر اینکه شناسایی و حمایت از کودکان آسیب‌دیده تنها بر عهده مددکاران اجتماعی نیست، خواستار مشارکت همه اعضای تیم درمان و تقویت همکاری میان وزارت بهداشت، سازمان بهزیستی، قوه قضائیه و سایر دستگاه‌های مسئول برای شناسایی زودهنگام موارد کودک‌آزاری و تداوم حمایت از کودکان پس از ترخیص از بیمارستان شدند.

به گزارش خبرنگار آنا؛ مراسم افتتاحیه پویش حمایت از حقوق کودکان در نظام سلامت، صبح روز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ در بیمارستان شهدای هفتم تیر برگزار شد و مسئولان دانشگاه علوم پزشکی ایران و وزارت بهداشت در این مراسم بر ضرورت شناسایی موارد کودک‌آزاری، تقویت مداخلات روانی‌اجتماعی و همکاری میان دستگاه‌های مسئول برای حمایت از کودکان تأکید کردند.

توکلی: مددکاری اجتماعی نقطه عطفی در ارائه خدمات سلامت است

نادر توکلی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران، با اشاره به نقش مددکاری اجتماعی در تکمیل زنجیره ارائه خدمات سلامت گفت: در سال‌های گذشته، نگاه محدودی به مددکاری اجتماعی وجود داشت و گاهی تصور می‌شد وظیفه مددکار صرفاً فراهم کردن تخفیف مالی یا رایگان کردن خدمات درمانی برای بیمار است؛ اما تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که مددکاران اجتماعی نقش مهمی در ارائه خدمات سلامت دارند.

وی افزود: در هر مرکزی که مددکاری با رویکرد علمی و مؤثر فعالیت می‌کند، آرامش در حوزه درمان بیشتر است، روند ارائه خدمات بهتر پیش می‌رود و رضایتمندی بیماران نیز افزایش پیدا می‌کند.

توکلی با اشاره به تجربه نظام سلامت در دوره‌های مختلف از جمله اجرای طرح تحول سلامت در سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳، دوران کرونا و شرایط جنگی ادامه داد: حوزه مددکاری در این مقاطع نشان داد که می‌تواند به تکمیل پازل ارائه خدمات در نظام سلامت کمک کند.

کودک‌آزاری؛ مسئله‌ای فراتر از موارد شناسایی‌شده در بیمارستان‌ها

رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران با تأکید بر ضرورت حمایت ویژه از کودکان به‌عنوان یکی از گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه اظهار کرد: مواردی که در بیمارستان‌ها و اورژانس‌ها با شک به کودک‌آزاری یا محرومیت کودک از حمایت اجتماعی شناسایی می‌شوند، تنها بخش قابل مشاهده این مسئله هستند؛ مانند قله یک کوه یخ که بخش بزرگی از آن زیر آب پنهان است.

وی ادامه داد: در منابع علمی طب اورژانس نیز فصل مشخصی به رویکرد علمی در مواجهه با کودک‌آزاری اختصاص دارد و درباره زمان مشکوک شدن به این موارد، شیوه ارزیابی و نشانه‌هایی که باید بررسی شوند، توضیح داده شده است. با این حال، بسیاری از موارد آسیب اجتماعی در سطح جامعه رخ می‌دهد که به دلیل مراجعه نکردن کودکان به بیمارستان، شناسایی نمی‌شوند.

توکلی با بیان اینکه شناسایی موارد آسیب باید از سطوح اولیه و در بستر جامعه نیز دنبال شود، بر ضرورت مشارکت بین‌بخشی، استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد و همکاری افرادی که به‌نوعی با مردم در ارتباط هستند تأکید کرد.

وی افزود: حمایت اجتماعی، عاطفی، روانی و اقتصادی از کودکان باید در سطح خانواده و محله نیز مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا ممکن است کودکی با آسیب‌های روحی و روانی جدی مواجه باشد، اما اطرافیان به دلیل مشغله‌های روزمره و محدودیت زمان، متوجه شرایط او نشوند.

نبود آمار معتبر و نظام ثبت موارد کودک‌آزاری

رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به ضرورت ارتقای سیاست‌گذاری و مداخلات در این حوزه گفت: یکی از اهداف پویش، حساس‌سازی جامعه، افزایش آگاهی و در نهایت انجام مداخلات مؤثر است. این موضوع باید هم در سطح سیاست‌گذاری وزارت بهداشت و هم در بیمارستان‌ها و گروه‌های علمی از جمله روان‌شناسی، روان‌پزشکی و اطفال دنبال شود.

وی با تأکید بر ضرورت توجه مدیران بیمارستان‌ها و مددکاران اجتماعی به شناسایی و پیگیری موارد آسیب‌دیدگی کودکان افزود: حمایت‌های اجتماعی و اقتصادی پس از ترخیص نیز اهمیت ویژه‌ای دارد و نباید تصور کنیم که با پایان درمان پزشکی، مسئولیت حمایت از کودک به پایان می‌رسد.

توکلی یکی از چالش‌های اساسی این حوزه را کمبود اطلاعات معتبر دانست و گفت: در زمینه کودک‌آزاری، داده‌های معتبر و نظام ثبت موارد نداریم و این مسئله باید در برنامه‌ریزی‌ها مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به اقدامات دانشگاه در حوزه پیشگیری از خودکشی اظهار کرد: در این زمینه اقدامات خوبی انجام شده و قرارگاه مدیریت و مقابله با خودکشی در دانشگاه و سطح استان تهران شکل گرفته است؛ مداخلاتی نیز در حال انجام است. با این حال، موضوع حمایت همه‌جانبه از سلامت کودکان نیز نیازمند ارتقا و توجه جدی‌تر است.

ضرورت آموزش مراقبان سلامت مدارس

رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران با تأکید بر اینکه حساسیت نسبت به حقوق کودکان باید از بیمارستان‌ها فراتر برود، گفت: لازم است با همکاری آموزش‌وپرورش استان تهران، دوره یا همایشی ویژه مراقبان سلامت مدارس برگزار شود تا علائم هشداردهنده کودک‌آزاری، شیوه شناسایی و روند پیگیری موارد به آنان آموزش داده شود.

توکلی افزود: دانشگاه علوم پزشکی ایران برای برگزاری چنین برنامه‌ای آمادگی دارد و می‌تواند در این زمینه همکاری کند؛ زیرا آموزش نیرو‌های مدارس می‌تواند به شناسایی زودهنگام موارد آسیب‌دیدگی کودکان کمک کند.

فانی: مداخلات روانی‌اجتماعی برای کودکان ۶۸ درصد افزایش یافت

اعظم فانی، مدیر امور بیماری‌ها و مراکز تشخیصی درمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران، نیز با تأکید بر ضرورت استمرار برنامه‌های حمایت از حقوق کودکان گفت: این موضوع نباید به یک پویش، سخنرانی یا اقدام مقطعی محدود شود، بلکه باید در طول سال به‌صورت مستمر دنبال شود.

وی با اشاره به نتایج پویش سال گذشته اظهار کرد: در برنامه‌های آموزشی سال گذشته، نزدیک به ۳۰ درصد کارکنان دانشگاه، شامل کارکنان و اعضای تیم درمانی، در دوره‌های مرتبط با حساس‌سازی و شناسایی موارد آسیب کودکان شرکت کردند. همچنین حدود پنج درصد از مراجعان نیز تحت پوشش برنامه قرار گرفتند.

فانی ادامه داد: در چارچوب این برنامه، کارگروه‌های حقوق کودک در بیمارستان‌ها با حضور رئیس بیمارستان، مدیر بیمارستان، مدیر پرستاری و مددکار اجتماعی تشکیل شده‌اند تا موارد مرتبط با حقوق کودکان را رصد و درباره موارد خاص تصمیم‌گیری کنند.

وی با بیان اینکه از آبان سال گذشته تا امسال حدود ۵۵ کارگروه در سطح دانشگاه برگزار شده است، افزود: در نتیجه این اقدامات و افزایش حساسیت تیم درمانی و کارکنان، مداخلات روانی‌اجتماعی مددکاران اجتماعی برای کودکان آسیب‌دیده حدود ۶۸ درصد افزایش یافته و تعداد این مداخلات به بیش از ۱۳ هزار مورد رسیده است.

یک‌چهارم مراجعان بیمارستان‌های دانشگاه را کودکان تشکیل می‌دهند

مدیر امور بیماری‌ها و مراکز تشخیصی درمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به گستردگی گروه کودکان در مراکز درمانی گفت: بر اساس آمار و اطلاعات دانشگاه، نزدیک به یک‌چهارم مراجعه‌کنندگان به بیمارستان‌های این مجموعه را کودکان تشکیل می‌دهند. در تعریف مورد استفاده در این برنامه، افراد از بدو تولد تا ۱۸ سالگی در گروه کودکان قرار می‌گیرند.

وی افزود: همه کودکانی که به بیمارستان مراجعه می‌کنند، باید از حقوق خود برخوردار باشند و در میان آنان، کودکانی نیز وجود دارند که به دلیل کودک‌آزاری یا سایر آسیب‌ها به مراقبت و توجه ویژه نیاز دارند.

فانی با تأکید بر اهمیت ترخیص ایمن کودکان گفت: ارائه خدمات پزشکی و پرستاری به این کودکان کافی نیست و باید به ابعاد روانی و اجتماعی وضعیت آنان نیز توجه شود تا پس از پایان درمان، کودک با شرایط مناسب‌تری به جامعه بازگردد.

اجرای پویش در مراکز درمانی و برگزاری آموزش‌های تخصصی

وی درباره برنامه‌های اجرایی پویش امسال توضیح داد: آموزش‌های روزانه، ارائه محتوای الکترونیکی، انتشار پیام‌های آموزشی از طریق اتوماسیون دانشگاه، برگزاری آزمون الکترونیکی برای سنجش میزان اثربخشی آموزش‌ها و برگزاری وبینار‌های علمی و تخصصی به‌صورت هم‌زمان در مراکز درمانی، از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده است.

فانی افزود: پویش امسال در مراکز درمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران اجرا می‌شود و یکی از اهداف اصلی آن، افزایش آگاهی کارکنان و اعضای تیم درمانی، تقویت همکاری‌های درون‌بخشی و میان‌بخشی، شناسایی و مداخله در موارد کودک‌آزاری و ارتقای همکاری تیمی در بیمارستان‌هاست.

وی با اشاره به شش محور این پویش گفت: این محور‌ها شامل تعامل و همکاری بین‌بخشی، حق دریافت خدمات ضروری به‌موقع و بدون تبعیض، حق حفظ کرامت و حریم خصوصی و محرمانگی اطلاعات، حق مشارکت در تصمیم‌گیری درمانی و تسکین درد، حق دریافت مراقبت و پیشگیری از آسیب و در نهایت ترخیص ایمن با مشارکت خانواده و سازمان‌های مسئول حمایت از کودکان است.

ضرورت همکاری بهزیستی، قوه قضائیه و سایر دستگاه‌ها

مدیر امور بیماری‌ها و مراکز تشخیصی درمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران با بیان اینکه حمایت از کودک پس از ترخیص از بیمارستان نیز باید ادامه داشته باشد، گفت: سازمان بهزیستی، قوه قضائیه، استانداری و شهرداری‌ها از جمله نهاد‌هایی هستند که در حمایت از کودکان نقش دارند و باید تعامل بیشتری با مراکز درمانی داشته باشند.

وی افزود: اگرچه بیمارستان می‌تواند خدمات روانی‌اجتماعی مناسبی به کودک ارائه دهد، اما در صورت نبود حمایت‌های لازم پس از بازگشت کودک به جامعه، مشکلات او همچنان باقی می‌ماند و حتی ممکن است تشدید شود.

فانی با اشاره به دعوت از دستگاه‌های مسئول برای حضور در این پویش اظهار کرد: انتظار داریم با تقویت همکاری میان این نهادها، کارگروه‌های تخصصی مشترکی تشکیل شود تا مشکلات مربوط به حمایت از کودکان و به‌ویژه ترخیص ایمن آنان کاهش پیدا کند.

فروغی قمی: غفلت از کودکان از شایع‌ترین و پنهان‌ترین اشکال کودک‌آزاری است

سید یاسر فروغی قمی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران، نیز کودک‌آزاری را یکی از معضلات بهداشتی و اجتماعی دانست که به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است و گفت: اگر بپذیریم کودکان آینده کشور را می‌سازند، باید توجه ویژه‌ای به شرایط آنان داشته باشیم؛ زیرا بسیاری از کودکان پیرامون ما با انواع کودک‌آزاری مواجه هستند، اما متأسفانه آمار دقیقی از این مسئله نداریم و اقدامات انجام‌شده نیز متناسب با اهمیت آن نبوده است.

وی با اشاره به غفلت و نادیده گرفتن نیاز‌های کودکان در محیط‌های خانوادگی و اجتماعی افزود: غفلت از کودکان یکی از شایع‌ترین و در عین حال پنهان‌ترین موارد کودک‌آزاری است که توجه کافی به آن نمی‌شود.

فروغی قمی با تأکید بر ضرورت گسترش پویش‌های حمایت از حقوق کودکان در سطح جامعه گفت: این برنامه‌ها باید با مشارکت نهاد‌های مختلف اجتماعی و سیاسی و همراه با حمایت‌های قانونی تقویت شوند تا توجه سیاست‌گذاران حوزه سلامت و سایر بخش‌ها به این مسئله جلب شود.

فروغی قمی: آموزش فرزندپروری باید جدی گرفته شود

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به ضرورت آموزش خانواده‌ها اظهار کرد: زوج‌هایی که ازدواج می‌کنند، معمولاً آموزش‌هایی درباره ازدواج و روابط زناشویی دریافت می‌کنند، اما آموزش مشخص و کافی درباره نحوه تربیت فرزندان وجود ندارد.

وی افزود: به نظر می‌رسد یکی از خلأ‌های مهم، نبود سازوکار‌های مناسب برای بررسی و آموزش صلاحیت‌های لازم برای فرزندپروری است. در تجربه بالینی خود، تقریباً هر هفته با موارد متعددی از کودک‌آزاری مواجه می‌شوم و در گفت‌و‌گو با برخی والدین مشخص می‌شود که آنان حتی آموزش‌های ابتدایی درباره فرزندپروری را دریافت نکرده‌اند.

فروغی قمی با تأکید بر ضرورت تدوین قوانین مشخص و مدون در این زمینه گفت: حمایت از حقوق کودکان نیازمند پشتیبانی و تصمیم‌گیری در سطوح بالادستی است و باید قوانین مربوط به این حوزه تدوین، ابلاغ و به اجرای آنها پایبندی شود.

نشانه‌های کودک‌آزاری باید در مراکز درمانی جدی گرفته شود

وی با تأکید بر نقش اعضای تیم درمان در شناسایی موارد کودک‌آزاری اظهار کرد: گاهی کودکانی با سوختگی‌های متعدد، شکستگی‌های مکرر یا زخم‌های طولانی‌مدت به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند. این نشانه‌ها باید ذهن کادر درمان را نسبت به احتمال کودک‌آزاری حساس کند.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران ادامه داد: در برخی موارد، اقدامات درمانی برای کودک انجام و او از بیمارستان ترخیص می‌شود، بدون آنکه احتمال کودک‌آزاری مورد توجه قرار گیرد. نخستین گام این است که همه اعضای تیم درمان، از پزشک و پرستار تا سایر کارکنان، در شناسایی این موارد حساس باشند.

وی افزود: مددکار اجتماعی به‌تنهایی نمی‌تواند همه موارد را شناسایی و پیگیری کند؛ بلکه تمام افرادی که در نظام سلامت فعالیت دارند، باید نسبت به این مسئله احساس مسئولیت کنند.

نصیری ماهینی: خلأ میان مسئولیت دستگاه‌ها، کودکان را از دریافت خدمات محروم می‌کند

زینب نصیری ماهینی، مشاور امور اجتماعی وزیر بهداشت، نیز با اشاره به ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول در حوزه حقوق کودک گفت: بهزیستی، قوه قضائیه، وزارت بهداشت و آموزش‌وپرورش هرکدام مسئولیت‌هایی در این زمینه دارند، اما گاهی میان وظایف و مسئولیت‌های این دستگاه‌ها خلأ‌هایی ایجاد می‌شود که کودک در میان آنها از دریافت خدمات لازم بازمی‌ماند.

وی افزود: گاهی هر دستگاه صرفاً به محدوده مسئولیت خود توجه می‌کند و مسئولیتی را که از نقطه‌ای به دستگاه دیگر منتقل می‌شود، پیگیری نمی‌کند؛ در نتیجه، مراجعه‌کنندگان در اختلاف‌ها و ناهماهنگی‌های میان سازمانی سردرگم می‌شوند و خدمات به‌صورت یکپارچه به آنان ارائه نمی‌شود.

نصیری ماهینی تأکید کرد: در کنار مسائل مربوط به منابع مالی و نیروی انسانی، لازم است دستگاه‌ها با رویکردی مسئولانه و فراتر از مرزبندی‌های سازمانی عمل کنند تا مسئولیت‌ها به یکدیگر متصل شود و کودکان در فاصله‌ها و خلأ‌های موجود میان دستگاه‌ها با مشکل مواجه نشوند.

انتهای پیام/

ارسال نظر