شکست محاصره اقتصادی و راهبرد ایران در دوئل تابآوری با غرب/ چرا دنیا نمیتواند از انرژی خلیج فارس بینیاز شود؟
به گزارش خبرگزاری آنا، در شرایطی که تنشهای ژئوپلیتیک و تحولات منطقهای، امنیت زنجیره تأمین انرژی در جهان را به نقطه حساسی رسانده است، نقش حیاتی تنگه هرمز به عنوان رگ حیاتی تجارت نفت و گاز دنیا بار دیگر معادلات قدرت را تغییر داده است. کارشناسان اقتصاد بینالملل بر این باورند که با وجود تلاشهای دهههای اخیر غرب برای کاهش وابستگی از طریق توسعه فناوریهای نوظهور و ذخایر استراتژیک، اقتصاد جهانی همچنان یارای بینیازی از انرژی خلیج فارس را ندارد.
در این میان، اعمال کنترل و مدیریت جریان انرژی از این گذرگاه راهبردی، به ابزاری قدرتمند برای ایران تبدیل شده است تا با خلق قیمتهای بالاتر در بازار نفت و طولانی کردن زنجیره بحران، تابآوری ائتلاف غربی را به چالش بکشد؛ رویکردی که کارشناسان تأکید میکنند تکمیل پیروزی در آن، نیازمند شکستن محاصره اقتصادی و اتخاذ ابتکار عمل در عرصه میدانی است.
محمدصادق امانی، پژوهشگر اقتصاد بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا با اشاره به اهمیت ژئوپلیتیکی منطقه خلیج فارس در تأمین انرژی جهان، گفت: حدود ۲۵ درصد تجارت جهانی نفت خام و فرآوردههای نفتی و همچنین حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی گاز مایع از منطقه خلیج فارس خارج میشود و اقتصاد جهانی برای تأمین انرژی خود بهشدت به این منطقه وابسته است؛ با این حال، میزان اثرگذاری تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی به شیوه مدیریت و اداره این گذرگاه حیاتی بستگی دارد.
وی افزود: اقتصاد جهانی تاکنون با اتکا به ذخایر تجاری و استراتژیک ایجادشده پس از بحران نفتی دهه ۷۰ میلادی، تمرکززدایی از تولید نفت به دلیل فناوری نفت شیل از حدود ۱۰ سال پیش و همچنین نشتهای مق مقطعی نفت از تنگه هرمز توانسته است علیرغم افزایش حدود ۵۰ درصدی قیمت نفت، از ثبت رکوردهای قیمتی بالای ۱۵۰ دلار به ازای هر بشکه جلوگیری کند و قیمت را در بازه بین ۹۵ تا ۱۰۵ دلار کنترل نماید.
بازتاب فشارهای ژئوپلیتیک در اقتصاد و سیاست غرب
پژوهشگر اقتصاد بینالملل تصریح کرد: تاکنون اعمال محدودیت بر تنگه هرمز آثار سیاسی و اقتصادی خود را در قالب رویگردانی رأیدهندگان از حزب جمهوریخواه در آمریکا، افزایش تورم عمومی در آمریکا و اروپا و همچنین نارضایتیهای اجتماعی در برخی کشورها نشان داده است. همین امر موجب شده تا کشورهای غربی و بهویژه آمریکا در تشدید تنش و افزایش حمله به ایران با مانع مواجه شده و جانب احتیاط را رعایت کنند.
امانی ادامه داد: اما اگر انتظار بر این بود که این فشارها موجب بحران در بازارهای مالی، ناتوانی دولتها در تأمین مالی، وقوع ابرتورم یا ورشکستگی شرکتهای متعدد شود، میزان فشار در این حد نبوده که کار به این مراحل برسد و به نظر هم نمیرسد با قیمتهای حدود ۱۰۰ دلار نفت به این وضعیت برسیم؛ بنابراین اگر پرسیده شود که آیا اقتصاد جهانی میتواند از انرژی منطقه خلیج فارس بینیاز شود، پاسخ روشن است که خیر.
وی تأکید کرد: حتی اگر مشکل نفت فیزیکی هم در دنیا حل شود، باز هم نبود نفت خلیج فارس موجب افزایش قابلتوجه قیمت نفت و انرژی خواهد شد؛ بهگونهای که صرفاً محدود شدن عرضه نفت خلیج فارس، کف قیمت نفت را حدود ۵۰ درصد افزایش میدهد و قطع کامل عرضه آن، قیمتهای بهمراتب بالاتری را رقم خواهد زد.
تحلیل تفکیکی تابآوری کشورها در بحران تنگه هرمز
امانی با اشاره به تفاوت میزان تابآوری کشورهای مختلف در نتیجه بحران تنگه هرمز گفت: میزان تابآوری متغیر است و نمیتوان حکم کلی صادر کرد؛ کشورهایی که صادرکننده و تأمینکننده نفت خود هستند، با مشکل کمبود فیزیکی مواجه نمیشوند و فقط با آثار قیمتی نفت دستبهگریبان خواهند بود، اما کشورهای واردکننده انرژی محتمل است با مشکل کمبود فیزیکی نفت و انرژی نیز مواجه شوند، کما اینکه هماکنون نیز برخی کشورهای آسیای شرقی و شبهقاره هند با مشکل کمبود فیزیکی انرژی روبهرو هستند. علاوه بر این، کشورهای وابسته به درآمدهای نفتی چالشهایی را تجربه میکنند که اقتصادهای متنوعتر با آن مواجه نیستند؛ لذا تحلیل تابآوری باید مورد به مورد انجام شود.
دوئل تابآوری و ابزارهای راهبردی ایران
وی در تشریح ابزارهای در اختیار ایران خاطرنشان کرد: در این میان، ابزاری که ایران برای اثرگذاری بر تابآوری دشمن در اختیار دارد، مدیریت و تسلط بر جریان انرژی از تنگه هرمز است که این موضوع در قیمت و تعداد روزهای تداوم بحران بازتاب مییابد. برای مثال، تابآوری کشورها با نفت ۱۰۰ دلاری با نفت ۱۴۰ دلاری متفاوت است؛ بنابراین ایران برای شکستن تابآوری دشمن باید قیمتهای بالاتری را در بازار نفت خلق کند و در صورت نیاز، بحران را طولانیتر سازد تا ابزارهایی نظیر ذخایر نفتی، یکدستی سیاسی داخلی در کشورهای مقابل و بازارسازیهای مالی کماثر شوند.
پژوهشگر اقتصاد بینالملل با تأکید بر اینکه تابآوری یک مسابقه دوطرفه است، افزود: تابآوری داخل کشور نیز بسیار حائز اهمیت است. تابآوری ملت ایران در صورت رفع محاصره اقتصادی و آزادی کشور در صادرات و واردات، بهمراتب بیشتر از دشمن است، چرا که ایران در موضع دفاعی قرار دارد و معنا و مشروعیت کافی برای تداوم دفاع از منافع ملی خود را حتی با وجود تحمل فشار داراست.
ضرورت شکستن محاصره اقتصادی و ابتکار عمل در عرصه میدان
امانی در پایان تصریح کرد: برای رسیدن به این نقطه و پیروزی در دوئل تابآوری با دشمن، باید محاصره اقتصادی یا به صورت مستقیم یا به واسطه موازنه کردن شکسته شود تا همانند ایام جنگ، صادرات و واردات نفتی و غیرنفتی کشور با سهولت انجام گیرد، منابع بودجه تأمین شود، قیمت ارز کنترل گردد و کالاهای اساسی به آسانی وارد کشور شوند. در حال حاضر، رویگردانی شرکتکنندگان در انتخابات آمریکا نشاندهنده مؤثر بودن ابزار فشار ایران است که توانسته شکاف سیاسی بر سر هزینههای حمله به ایران را تشدید کند؛ لذا نباید صرفاً منتظر اتمام تابآوری طرف مقابل ماند، بلکه باید با محکمتر کردن محدودیتهای تنگه هرمز، اصلیترین ابزار قدرت باقیمانده آمریکا یعنی اعمال محاصره دریایی در آبهای بینالمللی را تضعیف کرد یا به صورت کامل شکست داد.
انتهای پیام/