در گفت‌و‌گو با آناتک بررسی شد
ورود الگوی آموزشی STEAM به پیش‌دبستانی‌های سما/ کتاب‌های مرکز تاک مجوز تدریس در کودکستان‌های کشور را دریافت کردند
نسیم اصغری، معاون مرکز تربیت اسلامی کودک معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا از تدوین و عرضه مجموعه کتاب‌های آموزش پیش‌دبستانی ۲ با رویکرد STEAM خبر داد و گفت: این مجموعه با تلفیق علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضی و بهره‌گیری از روش‌های بازی‌محور و متناسب با بافت خانواده ایرانی طراحی شده و تأییدیه سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک را برای استفاده در کودکستان‌ها و مراکز تربیت کودک سراسر کشور دریافت کرده است.
تدوین مجموعه چهارجلدی پیش‌دبستانی ۲ با رویکرد STEAM
اصغری با اشاره به رونمایی از کتاب‌های آموزش پیش‌دبستانی ۲ با رویکرد STEAM اظهار کرد: امسال برای نخستین‌بار این افتخار را داریم که کتاب‌های آموزش پیش‌دبستانی ۲ با رویکرد STEAM را به کودکان ایران‌زمین تقدیم کنیم. این کتاب‌ها آثاری پیشرو و غنی هستند که بر چند موضوع اساسی تمرکز دارند.
وی افزود: این مجموعه در چهار جلد طراحی شده است که هر جلد به یکی از فصل‌های سال اختصاص دارد؛ جلد نخست ویژه پاییز، جلد دوم ویژه زمستان، جلد سوم ویژه بهار و جلد چهارم ویژه تابستان است. البته بودجه‌بندی محتوای آموزشی نیز با فشرده‌سازی مشخص و متناسب با برنامه آموزشی تدوین شده است.
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی درباره رویکرد حاکم بر این کتاب‌ها توضیح داد: STEAM رویکردی پیشرو و جدید در دنیاست که طی سال‌های اخیر رواج یافته و تحقیقات مختلفی درباره آن انجام شده است. ما نیز برای نخستین‌بار در ایران این رویکرد را در کتاب‌های پیش‌دبستانی پیاده‌سازی کرده‌ایم.
اصغری با اشاره به عوامل مؤثر در تدوین این مجموعه بیان کرد: این کار با همت مرکز تاک، حمایت لادن‌مقدم و همراهی تیمی قوی و خبره انجام شده است. بنده نیز یکی از مؤلفان این مجموعه بودم و به همراه سه نفر دیگر در تألیف این کتاب‌ها مشارکت داشتیم.
تلفیق پنج حوزه علمی در محتوای آموزشی کودکان
وی با تشریح مفهوم STEAM گفت: این واژه از حروف نخست پنج حوزه تشکیل شده است؛ S به معنای Science یا علوم، T به معنای Technology یا فناوری، E به معنای Engineering یا مهندسی، A به معنای Art یا هنر و M به معنای Mathematics یا ریاضی است؛ بنابراین این رویکرد پنج حوزه علمی و مهارتی را در بر می‌گیرد.
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: علاوه بر این پنج حوزه، موضوع آواشناسی و زبان فارسی نیز در بخش‌هایی از کتاب‌ها گنجانده شده است تا کودکان در کنار سایر مفاهیم، با این موضوعات نیز آشنا شوند.
اصغری با بیان اینکه آموزش در این مجموعه به‌صورت تلفیقی طراحی شده است، عنوان کرد: در این کتاب‌ها یک کتاب مستقل ریاضی، یک کتاب علوم یا یک کتاب فارسی نداریم؛ بلکه هر فصل با موضوعی مشخص آغاز می‌شود و همه این حوزه‌ها در قالب یک محور مشترک و به‌صورت تلفیقی آموزش داده می‌شوند. در واقع، از رویکرد چندرشته‌ای یا Multidisciplinary استفاده کرده‌ایم و به‌جای آموزش جداگانه هر رشته، مفاهیم را در کنار یکدیگر و در بستر طبیعی خود به کودکان ارائه می‌دهیم.
بومی‌سازی محتوای آموزشی براساس بافت خانواده ایرانی
وی دومین محور اساسی کتاب‌ها را یادگیری مبتنی بر بافت و زمینه (Context-Based Learning) دانست و گفت: این کتاب‌ها براساس بافت و زمینه ایرانی بومی‌سازی شده‌اند و خانواده محور اصلی اتفاقات و مسائل مطرح‌شده در آنهاست. شخصیت‌های واقعی و تخیلی در این مجموعه حضور دارند و مفاهیم آموزشی در بستر زندگی خانوادگی به کودکان منتقل می‌شوند.
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی با معرفی شخصیت‌های این مجموعه افزود: چهار شخصیت واقعی شامل دانا، مانا، بابا و مامان و سه شخصیت تخیلی شامل خرچنگ، وروجک و گل در کتاب‌ها حضور دارند که هرکدام نماد و کارکرد مشخصی دارند.
اصغری توضیح داد: وروجک نماد پرسشگری، تفکر خلاق و تفکر نقاد است و چالش‌ها و پرسش‌ها با حضور این شخصیت آغاز می‌شوند. خرچنگ نماد موانع و دشواری‌هاست و با طرح موضوعاتی مانند «نمی‌شود» و «نمی‌توانیم» سختی انجام کار‌ها را مطرح می‌کند. شخصیت گل نیز به ظریف‌تر و لطیف‌تر شدن فرایند آموزش کمک می‌کند و موضوع را به سمت پدر و مادر و نشست‌های خانوادگی هدایت می‌کند.
وی با اشاره به نشست‌های خانوادگی شبانه به‌عنوان یکی از بستر‌های آموزش در این کتاب‌ها گفت: یکی از جلوه‌های یادگیری مبتنی بر بافت و زمینه، نشست‌های خانوادگی شبانه است. تلاش کرده‌ایم این فرهنگ را در خانواده‌ها تقویت کنیم که اعضای خانواده حدود ساعت هشت شب دور هم جمع شوند و درباره مسئله یا مشکلی که در طول روز پیش آمده است، گفت‌و‌گو کنند.
اصغری ادامه داد: در این نشست‌ها پدر و مادر گفت‌و‌گو را با کودکان آغاز می‌کنند، موضوع را برای آنها توضیح می‌دهند و پیشنهاد‌هایی در حوزه فناوری ارائه می‌کنند. سپس کودکان با ساخت دست‌سازه‌ها و انجام فعالیت‌های عملی، به مفهوم موردنظر دست پیدا می‌کنند.
بازی‌وارسازی؛ زبان طبیعی آموزش به کودکان
وی سومین محور اساسی این مجموعه را بازی‌وارسازی (Gamification) عنوان کرد و گفت: بازی یکی از زبان‌های طبیعی و به‌نوعی زبان مادری کودکان است و آنها بسیاری از مفاهیم را از طریق بازی بهتر درک می‌کنند. به همین دلیل، بازی‌وارسازی را در طراحی کتاب‌ها پیاده‌سازی کرده‌ایم و مفاهیم هر فصل را در قالب یک بازی به کودکان آموزش می‌دهیم.
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به نمونه‌هایی از فعالیت‌های آموزشی این کتاب‌ها اظهار کرد: جدول‌های سودوکو و الگو‌ها ازجمله فعالیت‌هایی هستند که در این مجموعه گنجانده شده‌اند. الگو‌ها در مقاطع متوسطه اول و دوم نیز آموزش داده می‌شوند، اما در آن مقاطع پیچیدگی بیشتری دارند. ما همان مفاهیم را متناسب با زبان و توانایی درک کودکان پیش‌دبستانی طراحی کرده‌ایم.
اصغری افزود: در این کتاب‌ها الگو‌ها با استفاده از رنگ‌ها و شکل‌هایی مانند دایره، مثلث و مربع آموزش داده می‌شوند و کودکان از همین مقطع با مفاهیم اولیه الگو‌ها و جدول‌های سودوکو آشنا می‌شوند.
وی با تأکید بر اینکه STEAM، یادگیری مبتنی بر بافت و زمینه و بازی‌وارسازی سه محور اساسی این مجموعه هستند، بیان کرد: این سه رویکرد در کنار یکدیگر ساختار آموزشی کتاب‌ها را شکل داده‌اند.
تلاش دوساله برای تولید محتوای آموزشی پیش‌دبستانی
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به روند تدوین این مجموعه گفت: امروز که کتاب‌ها به دست مخاطبان خود می‌رسند، احساس می‌کنم نتیجه زحمات دوساله ما و حتی تلاش‌های طولانی‌تر در مرحله تحقیق و پژوهش به ثمر نشسته است. طی دو سال گذشته تلاش کردیم این مطالعات را به محتوا و محصول آموزشی تبدیل کنیم و اکنون خوشحالیم که حاصل این تلاش‌ها به دست دانش‌آموزان رسیده است.
اصغری ادامه داد: از این بابت، بنده و تیم تألیف، مرکز تاک و معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی بسیار خرسندیم که توانسته‌ایم چنین هدیه‌ای را به کودکان تقدیم کنیم.
تدوین راهنمای والدین و کتاب ۳۰۰ صفحه‌ای مربیان
وی با اشاره به منابع تکمیلی این مجموعه گفت: در کنار کتاب‌های اصلی، یک کتاب راهنمای والدین نیز طراحی شده است. هدف از تدوین این کتاب آن نیست که والدین مسئولیت آموزش رسمی مفاهیم را برعهده بگیرند، بلکه می‌خواهیم آنها با رویکرد STEAM آشنا شوند و بدانند چگونه می‌توانند فرایند یادگیری را در محیط خانه ادامه دهند.
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی افزود: والدین می‌توانند مفاهیم آموزشی را در قالب بازی‌ها و حتی در جریان فعالیت‌های روزمره به کودکان منتقل کنند؛ برای مثال، مادر هنگام آشپزی نیز می‌تواند از همان مفاهیم استفاده کند و نکته‌ای آموزشی را با کودک در میان بگذارد؛ بنابراین هدف، آشنایی والدین با این رویکرد و تداوم یادگیری در فضای خانواده است، نه ورود آنها به فرایند تدریس کتاب‌های درسی.
اصغری از تدوین کتاب راهنمای مربیان نیز خبر داد و بیان کرد: در کنار این مجموعه، یک کتاب مفصل حدود ۳۰۰ صفحه‌ای با جزئیات کامل و توضیحات صفحه‌به‌صفحه برای مربیان تهیه و چاپ شده است. این کتاب به مربیان ارائه خواهد شد و در آن، توضیحات فصل‌به‌فصل و آموزش‌های لازم برای هر صفحه درج شده است تا مربی بداند در هر بخش چه فعالیتی باید انجام دهد.
وی ابراز امیدواری کرد که این مجموعه بتواند در تحقق تحول موردنظر مرکز تاک و معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی مؤثر باشد و این رویکرد آموزشی در آینده به پایه‌های تحصیلی بالاتر نیز گسترش یابد تا نتایج آن در موفقیت و یادگیری کودکان نمایان شود.
تأیید کتاب‌های مرکز تاک از سوی سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به ارزیابی کتاب‌های پیش‌دبستانی از سوی وزارت آموزش‌وپرورش اظهار کرد: امسال سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک که مسئولیت ساماندهی و نظارت بر آموزش پیش‌دبستانی و گروه سنی بدو تولد تا ۶ سال را برعهده دارد، کتاب‌های مورد استفاده در دوره پیش‌دبستانی را ساماندهی و ارزیابی کرد.
اصغری افزود: در این فرایند حدود ۱۵۷ بسته آموزشی که از سوی ناشران مختلف منتشر شده بودند، مورد ارزیابی قرار گرفتند و تعدادی از آنها تأیید شدند. خوشبختانه کتاب‌های دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تاک نیز در میان آثار مورد تأیید سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک قرار گرفتند و موفق به دریافت تأییدیه شدند.
وی ادامه داد: با توجه به الزامی که وزارت آموزش‌وپرورش تعیین کرده بود، موظف شدیم تأییدیه دریافت‌شده را در ابتدای کتاب‌ها درج کنیم. همچنین برای همه جلد‌های این مجموعه کد QR تعریف شده است و تأییدیه مربوطه نیز باید در صفحه نخست هر جلد چاپ می‌شد.
امکان استفاده از کتاب‌های مرکز تاک در کودکستان‌های سراسر کشور
اصغری با اشاره به استقبال از این مجموعه آموزشی گفت: کتاب‌های مرکز تاک از آثار مورد توجه و تقدیر وزارت آموزش‌وپرورش قرار گرفته‌اند و دریافت تأییدیه سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک، امکان استفاده از آنها را در مدارس سما و مراکز تاک فراهم کرده است.
معاون مرکز تربیت اسلامی کودک دانشگاه آزاد اسلامی تأکید کرد: استفاده از این کتاب‌ها به مدارس سما و مراکز تاک محدود نیست و تمام کودکستان‌ها و مراکز تربیت کودک در کشور نیز می‌توانند از این مجموعه استفاده کنند.
وی در پایان با اشاره به درخواست مراکز آموزشی برای تهیه این کتاب‌ها بیان کرد: از این مجموعه استقبال خوبی صورت گرفته و تعداد زیادی از کودکستان‌ها با ما تماس گرفته و درخواست کرده‌اند کتاب‌ها در اختیارشان قرار گیرد. دانشگاه آزاد اسلامی نیز تا جایی که امکان پشتیبانی وجود داشته باشد، این همکاری را انجام خواهد داد و فرایند ارائه کتاب‌ها به مراکز متقاضی را آغاز کرده‌ایم.
انتهای پیام/
