استقرار الگوی حکمرانی هوشمند و امنیت سایبری در شبکه آب تهران/ عبور از وابستگی‌های انحصاری با ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان
به گزارش خبرگزاری آنا، مدیریت منابع آب در کلان‌شهری همچون تهران، همواره با پارادوکسی پیچیده روبروست؛ از یک سو فشارِ ناشی از جمعیت‌زدگی و فرسودگی تدریجی زیرساخت‌ها، و از سوی دیگر، ضرورتِ انطباق با استاندارد‌های نوین تکنولوژیک برای جلوگیری از هدررفت منابع حیاتی. در این میان، نقش شرکت آب و فاضلاب استان تهران نه صرفاً به عنوان یک نهاد توزیع‌کننده، بلکه به عنوان متولی اصلی امنیت زیرساختی پایتخت، برجستگی خاصی یافته است. ترازِ ۲۲ درصدی هدررفت آب در تهران که علیرغم چالش‌های فنی، به معیار‌های جهانی نزدیک شده است گویای تلاش‌هایی است که طی سال‌های اخیر برای عبور از روش‌های سنتیِ مدیریتِ انفعالی به سمت مدیریتِ هوشمند و داده‌محور صورت گرفته است.
اما این تحول دیجیتال در صنعت آب، تنها محدود به کاهش نرخ هدررفت نیست؛ بلکه ابعادِ وسیع‌تری از پایداری را در بر می‌گیرد. امروز، تهران در لبه‌ی یک گذار تکنولوژیک قرار دارد؛ جایی که توانمندی‌های بومیِ شرکت‌های دانش‌بنیان، گره‌های کورِ وابستگی به فناوری‌های انحصاری خارجی را گشوده است. بومی‌سازیِ تجهیزات پیچیده‌ای نظیرشیرآلات ایمنی زلزله که تا پیش از این تنها در انحصار غول‌های صنعتی همچون ژاپن بود نشان‌دهنده آن است که راهبرد اقتصاد دانش‌بنیان در صنعت آب از حد شعار فراتر رفته و به لایه‌های عملیاتی و حیاتیِ پایتخت رسوخ کرده است.
هوشمندسازی شبکه، با چالش‌های امنیتیِ نوظهوری نیز همراه است
با این حال، هوشمندسازی شبکه، با چالش‌های امنیتیِ نوظهوری نیز همراه است. در عصرِ جنگ‌های ترکیبی و تهدیدات سایبری، زیرساخت‌های آب و فاضلاب به دلیل حساسیت بالا، بیش از هر بخش دیگری در معرضِ آسیب‌پذیری قرار دارند. رویکرد آبفای تهران در این حوزه، نه مبتنی بر باز بودنِ در‌های دیجیتال، بلکه بر پایه اصلِ ایزوله‌سازیِ حداکثری و تبعیت از دکترین پدافند غیرعامل استوار شده است؛ راهبردی که شبکه‌ی توزیع آب را نه تنها به ابزارهای هوشمند مجهز کرده، بلکه آن را در برابر نفوذ‌های سایبری، نفوذناپذیر ساخته است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، ابعاد این تحول بنیادین را بررسی و به تبیین دقیق‌ترِ استراتژی‌های این شرکت در استفاده از هوش مصنوعی و فناوری‌های ماهواره‌ای برای نشت‌یابی، اهمیتِ فشارسنجیِ دیجیتال برای بهینه‌سازیِ شبکه و همچنین الزاماتِ امنیتیِ حاکم بر مدیریتِ تأسیسات حساس پایتخت می‌پردازد. پرسش اصلی اینجاست؛چگونه می‌توان در کلان‌شهری با ابعادِ تهران، ترکیبی متوازن از دانشِ بومی، تکنولوژیِ نوین و امنیتِ سایبری ایجاد کرد تا پایداریِ عرضه آب در برابر بحران‌های احتمالی از زلزله تا حملات سایبری تضمین شود؟ پاسخ به این پرسش، مسیرِ گذارِ صنعت آبِ ایران به عصرِ حکمرانی نوین را ترسیم خواهد کرد.
علیرضا جزقاسمی، در گفتوگو با خبرنگاراقتصادی آنا، ضمن تشریح وضعیت شبکه توزیع آب و نرخ هدررفت در پایتخت، برنامه‌های راهبردی این شرکت را برای بهره‌گیری حداکثری از توان شرکت‌های دانش‌بنیان در مدیریت هوشمند شبکه و بومی‌سازی تجهیزات تشریح و با تأکید بر حساسیت بالای تأسیسات آب‌وفاضلاب، از رعایت استاندارد‌های پدافند غیرعامل و ایزوله‌سازی زیرساخت‌های سایبری این مجموعه برای پیشگیری از هرگونه نفوذ خبر داد.
وی ادامه داد: علاوه بر پیاده‌سازی آزمایشی نشت‌یابی ماهواره‌ای برای مدیریت شبکه، تکنولوژی شیرآلات اتوماتیکِ ایمنی زلزله که پیش‌تر در انحصار ژاپن بود، با تکیه بر توان شرکت‌های دانش‌بنیان بومی‌سازی شده و وارد چرخه تأمین زیرساخت‌های پایتخت شده است.
نرخ هدررفت آب در تهران؛ در تراز استاندارد‌های جهانی
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، با اشاره به وضعیت شبکه توزیع آب استان تهران اظهار کرد: در حال حاضر نرخ هدررفت آب در تهران حدود ۲۲ درصد است که این میزان در مقایسه با سایر نقاط کشور، جزو کمترین نرخ‌های ثبت‌شده بوده و به استاندارد‌های کشور‌های پیشرفته نزدیک است.
وی در تشریح جزئیات این عدد افزود: هدررفت آب در دو بخش تقسیم‌بندی می‌شود؛ حدود ۱۱ درصد مربوط به هدررفت ظاهری شامل انشعابات غیرمجاز و خطای ابزارهای اندازه‌گیری است و حدود ۹.۶۷ درصد نیز ناشی از فرسودگی شبکه توزیع است.
استفاده از فناوری‌های دانش‌بنیان در نشت‌یابی و پایش شبکه
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت استفاده از توان شرکت‌های دانش‌بنیان برای نوسازی و هوشمندسازی شبکه اشاره کرد و گفت: ما برای مدیریت ۲۰ هزار کیلومتر شبکه خطوط انتقال و توزیع آب در نقاط شهری و روستایی تهران، به‌کارگیری فناوری‌های نوین را در دستور کار قرار داده‌ایم. در حوزه نشت‌یابی نیز با وجود محدودیت‌های موجود در استفاده از ماهواره، شرکت‌های دانش‌بنیان روش‌های نوینی را به صورت آزمایشی برای ما پیاده‌سازی کرده‌اند که نتایج آن در حال ارزیابی است.
وی افزود: یکی از اولویت‌های اصلی ما، هوشمندسازی شبکه از طریق فشارسنجی دقیق است. با نصب سنسورهای فشار در جای‌جای شبکه، اطلاعات دقیقی از وضعیت توزیع آب کسب می‌کنیم که امکان مدیریت بهینه فشار و کاهش تلفات را فراهم می‌سازد. ما از تمامی شرکت‌های دانش‌بنیانی که تکنولوژی‌های خارجی را در زمینه فشارسنجی و تعدیل فشار بومی‌سازی کرده‌اند، استقبال می‌کنیم.
بومی‌سازی شیرآلات ضدزلزله؛ گامی برای پایداری در بحران
جزقاسمی به یکی از موفقیت‌های اخیر در بومی‌سازی تجهیزات اشاره کرد و گفت: در پروژه نصب مخازن اضطراری آب در سطح شهر تهران که با همکاری شهرداری انجام می‌شود، به شیرآلات ویژه‌ای نیاز داشتیم که در مواقع بحرانی نظیر زلزله، به صورت اتوماتیک عمل کرده و آب را ذخیره کنند. این تکنولوژی پیش از این تنها در اختیار کشور ژاپن بود، اما اخیراً یک شرکت دانش‌بنیان داخلی موفق به تولید آن شده است.
وی افزود: در همین راستا، سفارش تهیه بیش از ۱۳۰ دستگاه از این شیرآلات خاص را به این شرکت دانش‌بنیان داده‌ایم که فرآیند تأمین آن در حال انجام است.
امنیت سایبری؛ خط قرمز شبکه آب تهران
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت امنیت سایبری زیرساخت‌ها، تصریح کرد: موضوع امنیت سایبری با توجه به تعدد تأسیسات و حساسیت صنعت آب‌وفاضلاب، برای ما بسیار حیاتی است. اقدامات ما در این حوزه کاملاً منطبق بر استاندارد‌های افتا (امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات) و با نظارت دقیق سازمان پدافند غیرعامل انجام می‌شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: سیستم‌های سایبری مجموعه ما به شکلی طراحی شده‌اند که کاملاً از شبکه اینترنت جهانی مجزا هستند. برای ارتباطات داخلی از بستر‌های اختصاصی استفاده می‌شود و امکان دسترسی از بیرون به بخش‌های حساس شبکه وجود ندارد. خوشبختانه تاکنون هیچ مورد موفقیت‌آمیزی از حمله سایبری به تأسیسات ما رخ نداده و تمامی موارد با حساسیت ویژه در حال کنترل و پایش است.
انتهای پیام/
