امروز راننده بدهکارِ ناشی از تصادف در زندان نداریم/ آزادی بیش از ۱۹۸ هزار زندانی جرایم غیرعمد از سال ۱۳۶۹

به گزارش خبرنگار آنا، سید اسدالله جولایی صبح امروز در نشست خبری با اصحاب رسانه، با اشاره به آیه ۱۱۲ سوره مبارکه بقره، اظهار کرد: مبنای فعالیت ستاد دیه، انجام وظیفه برای خدا، خدمت به بندگان خدا و عمل به آموزه‌های قرآن، عترت، ولایت و خدمت‌رسانی به مردم است.

وی با اشاره به آیات ۲۰ تا ۲۲ سوره مبارکه توبه افزود: کسانی که ایمان آورده، هجرت کرده و در راه خدا با مال و جان خود جهاد می‌کنند، نزد خداوند دارای مقامی بالاترند و پروردگار آنان را به رحمت، خشنودی و بهشت‌های جاودان بشارت داده است.

آغاز فعالیت ستاد دیه با مشاهده وضعیت زندانیان ناشی از تصادفات

رئیس ستاد دیه کشور با بیان اینکه شکل‌گیری این نهاد به سال ۱۳۶۹ بازمی‌گردد، گفت: در ماه مبارک رمضان سال ۱۳۶۹، شهید سید اسدالله لاجوردی که در آن زمان ریاست سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور را برعهده داشت، به موضوع زندانیانی اشاره کرد که مرتکب جرم عمدی نشده بودند، اما به دلیل ناتوانی در پرداخت دیه ناشی از تصادف در زندان به سر می‌بردند.

جولایی ادامه داد: در آن مقطع از شهید لاجوردی پرسیدم چرا افرادی که مرتکب گناه و جرم عمدی نشده‌اند در زندان هستند؟ پاسخ این بود که این افراد بر اثر تصادف بدهکار شده و توان پرداخت دیه را ندارند.

وی افزود: در آن زمان هنوز سازوکار فعلی تعیین دیه در جمهوری اسلامی شکل نگرفته بود و مبالغ دیه با امروز قابل مقایسه نبود. در همان مقطع، برای پرداخت دیه و آزادی این افراد، سازوکاری مردمی شکل گرفت و پس از رایزنی با بزرگان انقلاب و تشکیل هیأت مؤسس، هیأت امنا و هیأت مدیره، ستاد دیه فعالیت خود را آغاز کرد.

اصلاح قانون بیمه شخص ثالث؛ اقدامی ماندگار برای کاهش زندانیان

رئیس ستاد دیه کشور با اشاره به تشکیل کمیته حقوقی مردمی این ستاد گفت: جمعی از استادان و حقوقدانان از جمله دکتر محمدصادقی و دکتر رحیمی اصفهانی، قانون بیمه شخص ثالث را بررسی کردند و پیشنهاد اصلاح این قانون تهیه شد.

جولایی ادامه داد: این پیشنهاد پس از پیگیری‌های متعدد به مجلس شورای اسلامی رسید و در کمیسیون اقتصادی مجلس مورد بررسی قرار گرفت. این موضوع در ۶۰ جلسه کمیسیون اقتصادی پیگیری شد تا سرانجام در ۳۱ اردیبهشت سال ۱۳۸۷، قانون اصلاح قانون بیمه اجباری شخص ثالث به صورت آزمایشی تصویب شد.

وی گفت: در زمان تصویب این قانون، حدود ۵۰ هزار راننده در زندان‌های کشور حضور داشتند و روزانه حدود ۵۷ تا ۶۰ راننده به دلیل مسائل مرتبط با دیه و تصادفات وارد زندان می‌شدند.

جولایی افزود: ستاد دیه در دوره پنج‌ساله اجرای آزمایشی قانون، در زندان‌های سراسر کشور موضوع را آسیب‌شناسی کرد و مشخص شد بخش قابل توجهی از زندانیان ناشی از تصادفات، فاقد گواهینامه یا بیمه‌نامه بوده‌اند.

وی با اشاره به پیگیری برای دائمی شدن این قانون اظهار کرد: پس از پایان دوره آزمایشی، موضوع در مجلس هشتم و سپس مجلس نهم پیگیری شد و سرانجام در ۲۲ شهریور ۱۳۹۵ قانون بیمه شخص ثالث برای همیشه و به صورت دائمی تصویب شد.

رئیس ستاد دیه کشور تأکید کرد: نتیجه این اقدام آن است که امروز دیگر یک راننده به دلیل بدهی ناشی از تصادف و ناتوانی در پرداخت دیه در زندان‌های کشور نداریم.

آزادی بیش از ۱۹۸ هزار زندانی جرایم غیرعمد

جولایی با بیان اینکه ستاد دیه از ابتدای فعالیت خود تاکنون بیش از ۱۹۸ هزار نفر از زندانیان جرایم غیرعمد را آزاد کرده است، گفت: این افراد قاتل، سارق یا مجرم مواد مخدر نیستند، بلکه افرادی هستند که به دلیل بدهی و حوادث غیرعمد گرفتار شده‌اند.

وی افزود: از ابتدای تأسیس ستاد دیه، اصل اساسی این بوده که کمک‌های مردمی فقط در اختیار افراد مستحق قرار گیرد و پیش از پرداخت، پرونده‌ها به‌طور دقیق بررسی و وضعیت مالی افراد و استحقاق آنان احراز شود.

رئیس ستاد دیه کشور اظهار کرد: از همان ابتدای فعالیت، شهید لاجوردی بر دو موضوع «تحقیق» و «شناسایی مستحقان» تأکید داشت و همین رویکرد همچنان در ستاد دیه دنبال می‌شود.

آزادی ۵۵۹ زندانی در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵

جولایی با ارائه گزارشی از عملکرد ستاد دیه در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ گفت: در این مدت ۵۵۹ زندانی جرایم غیرعمد با مجموع بدهی حدود ۳۷ همت از زندان آزاد شدند.

وی افزود: از این تعداد، ۲۶۱ نفر زن و ۴۹۸ نفر مرد بودند.

رئیس ستاد دیه کشور مهم‌ترین شیوه آزادی این افراد را صلح و سازش عنوان کرد و گفت: بخش قابل توجهی از آزادی‌ها بدون پرداخت مستقیم وجه از سوی ستاد و از طریق مذاکره با شکات و جلب رضایت آنان انجام شده است.

وی با اشاره به روایتی از امام موسی کاظم (ع) درباره اصلاح ذات‌البین گفت: یاوران ستاد دیه با حضور در کنار شاکیان و طلبکاران تلاش می‌کنند از آنان رضایت بگیرند و بخش قابل توجهی از بدهی‌ها از طریق گذشت شاکیان کاهش پیدا می‌کند.

طلبکاران و قضات؛ در خط مقدم آزادی زندانیان

جولایی با تقدیر از شاکیان، طلبکاران و قضات گفت: طلبکاران و قضات در خط مقدم آزادی زندانیان جرایم غیرعمد قرار دارند و بدون همکاری آنان امکان آزادی بسیاری از این افراد وجود ندارد.

وی با اشاره به آیه ۲۸۰ سوره مبارکه بقره اظهار کرد: قرآن کریم درباره بدهکار تنگدست می‌فرماید اگر بدهکار در تنگنا باشد، باید تا زمان گشایش به او مهلت داد و اگر بخشیدن بدهی برای شما بهتر است، آن را ببخشید.

رئیس ستاد دیه کشور افزود: از مجموع بدهی حدود ۳۷ همت زندانیان آزادشده در شش ماه نخست سال، بخش عمده‌ای از طریق گذشت و مصالحه شاکیان، همکاری قضات و فرآیند‌های قانونی تأمین شده است.

جولایی درباره نوع محکومیت زندانیان آزادشده در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ گفت: سه هزار و ۵۷۷ نفر از این افراد بدهکار مالی، هزار و ۱۸۶ نفر بدهکار مهریه و نفقه بودند و سایر افراد نیز در ارتباط با حوادث و محکومیت‌های شبه‌عمد و غیرعمد در زندان قرار داشتند.

وی افزود: بخشی از زندانیان نیز مربوط به پرونده‌های دیه ناشی از حوادث و سوانح بودند که پس از طی مراحل قانونی و کمک‌های انجام‌شده آزاد شدند.

رئیس ستاد دیه کشور در ادامه با اشاره به استان‌هایی که بیشترین آزادی زندانیان جرایم غیرعمد را داشته‌اند، گفت: اصفهان با ۳۸۲ نفر، تهران با ۳۶۹ نفر و خراسان رضوی با ۳۵۲ نفر در شمار استان‌های دارای بیشترین آزادی قرار دارند.

۲۰ هزار و ۶۴۰ زندانی در انتظار حمایت

جولایی از وجود ۲۰ هزار و ۶۴۰ زندانی جرایم غیرعمد در نوبت حمایت خبر داد و گفت: این افراد درخواست کمک دارند و پرونده آنان در فرآیند بررسی ستاد دیه قرار دارد.

وی افزود: از این تعداد، ۱۶ هزار و ۴۲۸ نفر محکومیت‌های مالی دارند که بخش قابل توجهی از بدهی آنان به مشکلات معیشتی، درمان، مسکن، ودیعه و اجاره‌بها و موارد مشابه مربوط است.

رئیس ستاد دیه کشور ادامه داد: ۴۴۳ نفر بدهکار مهریه یا نفقه هستند و ۱۶۹ نفر نیز در سایر گروه‌های محکومیت‌های غیرعمد قرار دارند.

وی گفت: استان تهران با دو هزار و ۸۴۵ زندانی جرایم غیرعمد، بیشترین تعداد افراد در انتظار حمایت را دارد و پس از آن استان‌های اصفهان، خراسان رضوی، فارس و آذربایجان شرقی در شمار استان‌هایی هستند که بیش از هزار زندانی جرایم غیرعمد دارند.

تأکید بر نقش گذشت شاکیان

جولایی با بیان اینکه گذشت شاکیان مهم‌ترین محور در آزادی زندانیان جرایم غیرعمد است، گفت: در فرآیند آزادی زندانیان، حدود ۷۶ درصد از بدهی‌ها از طریق پذیرش اعسار و همکاری قضات و بخش دیگری از طریق گذشت شکات تأمین شده و ستاد دیه در ادامه فرآیند برای تأمین باقی‌مانده بدهی‌ها کمک کرده است.

وی از رئیس قوه قضاییه و قضات کشور به دلیل همکاری در این زمینه قدردانی کرد و افزود: همکاری دستگاه قضایی و پذیرش اعسار نقش مهمی در جلوگیری از استمرار حبس بدهکاران غیرعمد دارد.

مشارکت مردم؛ پشتوانه اصلی ستاد دیه

رئیس ستاد دیه کشور با تأکید بر نقش مردم در فعالیت‌های این نهاد گفت: ستاد دیه از روز نخست فعالیت خود با کمک‌های مردمی اداره شده و این مشارکت همچنان ادامه دارد.

جولایی با اشاره به نمونه‌ای از کمک‌های اخیر اظهار کرد: اخیراً بانویی در سنندج بدون درخواست یا تکلیف قبلی، مبلغ دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان به ستاد دیه کمک کرده است.

وی افزود: از سال ۱۳۶۹ تاکنون بیش از ۱۹۸ هزار نفر از هموطنان با کمک‌های مردمی، خیران، نهاد‌ها و دستگاه‌های مختلف آزاد شده‌اند.

رئیس ستاد دیه کشور همچنین گفت: همه اقشار جامعه و پیروان ادیان الهی، از جمله هموطنان مسیحی، کلیمی و زرتشتی، در این امر خیر مشارکت داشته و ستاد دیه در حمایت از زندانیان جرایم غیرعمد میان اقشار مختلف جامعه تفاوتی قائل نیست.

توسعه پویش‌های مردمی برای آزادی زندانیان

جولایی از گسترش طرح‌هایی همچون «هر مسجد، هر هیأت و هر مدرسه، یک زندانی غیرعمد» خبر داد و گفت: در استان اردبیل، در قالب پویش «هر مسجد و هر هیأت، یک زندانی»، تاکنون ۴۸۹ زندانی غیرعمد با مشارکت مردم آزاد شده‌اند.

وی از مساجد، هیأت‌ها، مدارس و نهاد‌های مردمی خواست در این طرح‌ها مشارکت بیشتری داشته باشند.

رئیس ستاد دیه کشور همچنین از اختصاص بخشی از درآمد شرکت‌ها و نهاد‌های عمومی و خصوصی برای آزادی زندانیان خبر داد و گفت: بانک ملی نیز به مناسبت ۹۸ سالگی خود، زمینه آزادی ۹۸ زندانی را فراهم کرده است.

جولایی از ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) و بنیاد مستضعفان نیز به عنوان دیگر یاوران ستاد دیه نام برد و از حمایت‌های آنان قدردانی کرد.

کمک‌های مناسبتی و فرهنگی برای آزادی زندانیان

وی با اشاره به تبدیل کمک در مناسبت‌های شخصی به یک سنت حسنه گفت: اختصاص هزینه جشن تولد، سالگرد‌ها و دیگر مناسبت‌های خانوادگی برای آزادی زندانیان بدهکار مالی، در برخی نقاط کشور به یک سنت حسنه تبدیل شده است.

جولایی افزود: خانواده‌ها به جای صرف هزینه‌های مراسم، این مبالغ را به آزادی زندانیان اختصاص می‌دهند و این اقدام علاوه بر کمک به آزادی یک انسان، می‌تواند به عنوان یک فرهنگ عمومی در جامعه توسعه پیدا کند.

رئیس ستاد دیه همچنین از مشارکت هنرمندان و فعالان عرصه فرهنگ و هنر خبر داد و گفت: بخشی از عواید نمایش آثار سینمایی و اجرای تئاتر نیز به آزادی زندانیان غیرعمد اختصاص یافته است.

وی افزود: نمایش «بی‌نام» در تهران نیز از جمله برنامه‌هایی است که عواید آن برای آزادی زندانیان غیرعمد اختصاص یافته است.

مشارکت باشگاه‌های ورزشی

جولایی با اشاره به ورود باشگاه‌های ورزشی به این عرصه گفت: طرح «هر مسجد، یک آزادی» و مشارکت باشگاه‌های ورزشی نیز در حال گسترش است و برخی باشگاه‌های پرطرفدار فوتبال بخشی از درآمد یا عواید برنامه‌های خود را به آزادی زندانیان غیرعمد اختصاص داده‌اند.

وی از باشگاه پرسپولیس به عنوان یکی از نمونه‌های این مشارکت یاد کرد که با کمک خود زمینه آزادی شش زندانی غیرعمد را فراهم کرده است.

رئیس ستاد دیه کشور با اشاره به سخنی از امام رضا (ع) درباره ضرورت قدردانی از بندگان نیکوکار خدا گفت: هر کس از مخلوقی که به او نعمت داده تشکر نکند، در حقیقت خداوند متعال را شکر نکرده است.

جولایی با تقدیر از خیران، مسئولان، دستگاه‌های اجرایی، مجلس، قوه قضاییه، دولت، رسانه‌ها و مردم گفت: اطلاع‌رسانی رسانه‌ها یکی از ارکان اصلی افزایش مشارکت‌های مردمی است و هرچه مردم بیشتر در جریان آثار کمک‌های خود قرار گیرند، زمینه مشارکت آنان نیز افزایش خواهد یافت.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به دیداری با رهبر انقلاب اشاره کرد و گفت: چند ماه پیش از شهادت ایشان، گزارشی از فعالیت‌های ستاد دیه و روند آزادی زندانیان جرایم غیرعمد ارائه کردم و از ایشان درخواست رهنمود کردم.

جولایی افزود: در آن دیدار، رهبر انقلاب پس از شنیدن گزارش، با اشاره به حدیثی از پیامبر اکرم (ص) درباره تلاش برای رفع نیاز برادر مؤمن، این عمل را دارای پاداش بسیار بزرگ دانستند و از تلاش‌های انجام‌شده تقدیر کردند.

رئیس ستاد دیه کشور همچنین از حمایت‌های مستمر رهبر انقلاب از این مجموعه طی سال‌های گذشته یاد کرد و گفت: ایشان طی سال‌های متوالی از آزادی زندانیان جرایم غیرعمد حمایت کرده‌اند.

ضرورت آموزش عمومی برای جلوگیری از گرفتار شدن مردم

جولایی در پایان بر ضرورت پیشگیری از گرفتار شدن مردم در بدهی‌ها تأکید کرد و گفت: نباید تنها پس از گرفتار شدن افراد به فکر آزادی آنان باشیم؛ بلکه باید درباره علت‌های ایجاد بدهی و محکومیت نیز فرهنگ‌سازی کنیم.

وی با اشاره به چک، سفته، ضمانت، مهریه، نفقه و تعهدات مالی اظهار کرد: بسیاری از افرادی که امروز گرفتار شده‌اند، می‌گویند نمی‌دانستیم با صدور چک، سفته یا ضمانت چه مسئولیتی متوجه ما می‌شود.

رئیس ستاد دیه کشور خواستار توجه بیشتر رسانه‌ها و نظام آموزشی به این موضوع شد و گفت: یکی از مهم‌ترین منابع قرآنی برای آموزش مردم درباره معاملات و تعهدات مالی، آیه ۲۸۲ سوره مبارکه بقره است که طولانی‌ترین آیه قرآن کریم به شمار می‌رود.

وی تأکید کرد: در این آیه، دستورالعمل‌های مهمی برای ثبت و تنظیم معاملات، تعهدات مالی و جلوگیری از اختلافات بیان شده است و اگر جامعه به این آموزه‌ها توجه بیشتری داشته باشد، می‌توان از بخش قابل توجهی از پرونده‌های مالی و زندانی شدن افراد جلوگیری کرد.

جولایی در پایان گفت: همان‌گونه که اصلاح قانون بیمه شخص ثالث موجب شد امروز راننده بدهکار ناشی از تصادف در زندان نداشته باشیم، با آموزش صحیح مردم و توجه به آموزه‌های قرآن درباره تعهدات مالی نیز می‌توان از شکل‌گیری بسیاری از پرونده‌های منجر به حبس جلوگیری کرد و این موضوع باید به یک مطالبه عمومی و فرهنگی تبدیل شود.