در گفتوگو با آناتک بررسی شد
انسان فلسطینی خود را در آینه آثار سلیمان منصور بازمییابد/ گزیدهای از آثار «نقاش سرزمین زخمی» در تهران
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» با ۱۷ اثر از زندهیاد سلیمان منصور و به کیوریتوری محمدرضا وحیدزاده در گالری عالی حوزه هنری افتتاح شد؛ نمایشگاهی که تلاش دارد بخشی از کارنامه هنری یکی از مهمترین نقاشان فلسطینی را در معرض دید مخاطب ایرانی قرار دهد؛ هنرمندی که بخش قابل توجهی از عمر هنری خود را در شرایط دشوار ناشی از اشغال، جنگ و درگیری گذراند و در آثارش، زندگی، رنج، امید، هویت و مقاومت مردم فلسطین را به تصویر کشید.
محمدرضا وحیدزاده، کیوریتور نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» و دبیر شصتمین محفل «دیدار»، در گفتوگو با خبرنگار آنا درباره روند شکلگیری این نمایشگاه، انتخاب آثار و اهمیت کارنامه هنری سلیمان منصور توضیح داد.
شکلگیری نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی»
وحیدزاده درباره شکلگیری این نمایشگاه گفت: این نمایشگاه به همت و تلاش دوستان خوب من در واحد تجسمی حوزه هنری، به ویژه آقای شهاب شکیبا و همکاران ایشان برگزار شده است و برگزارکننده اصلی نمایشگاه نیز همین دوستان در حوزه هنری هستند.
وی افزود: ما در پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی نیز پیش از این، کتابهایی با موضوع فلسطین منتشر کرده بودیم و در برخی از این آثار به زندگینامه، آثار، کارنامه هنری و تحلیل آثار سلیمان منصور پرداخته بودیم. به همین دلیل علاقهمند بودیم برنامهای مجزا درباره این هنرمند داشته باشیم.
وحیدزاده ادامه داد: بعد از اینکه مطلع شدیم واحد تجسمی حوزه هنری در حال برگزاری چنین نمایشگاهی است، تصمیم گرفتیم این فعالیتها را به صورت مشترک دنبال کنیم. در کنار نمایشگاه، نشستی نیز به دبیری من در همین گالری برگزار شد و به مناسبت درگذشت سلیمان منصور، هنرمند فقید و بسیار بزرگ و ماندگار تاریخ هنر منطقه، تلاش کردیم مجموعهای از فعالیتها را برای بزرگداشت نام و یاد او ترتیب دهیم.
وی با اشاره به اینکه سلیمان منصور هفته گذشته از دنیا رفته است، گفت: این برنامهها شامل برپایی نمایشگاه، برگزاری نشست تخصصی و همچنین اجرای اثری از این هنرمند روی یکی از دیوارهای اصلی شهر تهران در اتوبان مدرس خواهد بود.
بسیاری از آثار اصلی منصور دیگر وجود ندارند
کیوریتور نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» درباره آثاری که در این نمایشگاه به نمایش درآمدهاند، توضیح داد: آثاری که در این نمایشگاه ارائه شدهاند، نسخههای باکیفیتی هستند که به صورت بسیار خوب و فنی چاپ شدهاند و نسخه اصل آثار نیستند. البته حتی در مورد برخی از این آثار، نسخه اصلی نیز در دسترس نیست و خود هنرمند هم نسخه اصلی آنها را نداشته است.
وحیدزاده ادامه داد: زندگی پرفرازونشیب و نوع زیست هنری متفاوت سلیمان منصور باعث شده است بسیاری از آثار او در طول سالها از بین بروند. عمر هنری منصور تقریباً به اندازه عمر هنر مقاومت در سرزمینهای اشغالی است. او در تمام این سالها درگیر مبارزات و شرایط دشوار ناشی از اشغال بوده و بسیاری از آثارش را زیر بمباران، در سایه تهدید نیروهای صهیونیستی و در شرایط سخت، چه در داخل و چه خارج از سرزمینهای اشغالی، خلق و ارائه کرده است.
وی افزود: بسیاری از این آثار در طول زمان از بین رفتهاند. آثار منصور در لندن، پاریس، مکزیک و نقاط مختلف جهان به نمایش درآمدهاند و من در کتاب «نقاشی و اعتراض»، در فصل مربوط به سلیمان منصور، شرح کاملی از این فعالیتها، نمایشگاهها و حضورهای هنری او ارائه کردهام.
وحیدزاده با اشاره به سرنوشت برخی از آثار این هنرمند گفت: بعضی از آثار او به سرقت رفتهاند، برخی هنگام ورود به سرزمینهای اشغالی توسط صهیونیستها ربوده شدهاند و برخی دیگر در جریان درگیریها از بین رفته یا زیر آوار ماندهاند؛ بنابراین بسیاری از آثار اصل منصور امروز دیگر موجود نیستند.
سلیمان منصور و شکلگیری هویت بصری فلسطینی
وی با تأکید بر اهمیت آثار این هنرمند در تاریخ هنر فلسطین گفت: با همه این شرایط، سلیمان منصور هنرمندی بوده که هویت بصری انسان معاصر فلسطینی را در آثار خود شکل داده است و ما برای شناخت این هویت باید آثار او را دنبال کنیم.
وحیدزاده ادامه داد: آثار منصور در جهان عرب بسیار مشهور و پرطرفدار هستند و انسان فلسطینی خودش را در آینه آثار سلیمان منصور بازمییابد. شاید جهان نیز برای روایت هنری انسان فلسطینی، با همه اندوهها، غمها، شادیها، امیدها و تجربه زندگی در اسارت و شرایط سختی که تحت اشغال دولت صهیونیستی پشت سر گذاشته است، منبعی بهتر از آثار این هنرمند نداشته باشد.
وی افزود: آنچه در آثار منصور اهمیت دارد این است که او صرفاً یک واقعه سیاسی یا جنگی را ثبت نکرده است؛ بلکه انسان فلسطینی را با تمام وجوه زندگیاش دیده و روایت کرده است. به همین دلیل آثار او را میتوان بخشی از حافظه بصری مردم فلسطین دانست؛ حافظهای که در آن رنج و مقاومت در کنار زندگی روزمره، امید و هویت قرار گرفته است.
گزیدهای از میان مجموعهای گسترده
کیوریتور نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» درباره تعداد آثار انتخابشده برای این نمایشگاه گفت: ما از میان مجموعه بسیار گسترده آثار سلیمان منصور، حدود ۱۹ تا ۲۰ اثر را برای این نمایشگاه انتخاب کردیم؛ هرچند در نهایت نمایشگاه با ۱۷ اثر شکل گرفت.
وی افزود: منصور هنرمندی بسیار پرکار بود و در مضمونهای مختلف و با سبکهای گوناگون آثار متعددی خلق کرده است؛ بنابراین انتخاب تعداد محدودی اثر از میان این مجموعه بسیار گسترده، کار سادهای نبود و تلاش کردیم آثاری را انتخاب کنیم که بتوانند تصویری قابلقبول از جهان هنری او و همچنین نسبت او با مسئله فلسطین به مخاطب ایرانی ارائه دهند.
وحیدزاده ادامه داد: هدف ما این بود که مخاطب ایرانی با آثار سلیمان منصور آشنایی بیشتری پیدا کند و بتواند بخشی از جهان تصویری این هنرمند را بشناسد. طبیعی است که ۱۷ اثر نمیتواند تمام ابعاد کارنامه هنری او را نمایندگی کند، اما میتواند دریچهای برای ورود مخاطب به جهان هنری این نقاش مهم فلسطینی باشد.
از «نقاشی و اعتراض» تا «نقشی بر سنگ»
وی با اشاره به پژوهشهای خود درباره آثار منصور گفت: من در کتاب «نقاشی و اعتراض» و همچنین کتاب «نقشی بر سنگ» به شکل مفصل به آثار سلیمان منصور پرداختهام و در این آثار، هم تحلیل آثار و هم نشانهشناسی و سبکشناسی آنها مورد بررسی قرار گرفته است.
وحیدزاده افزود: در این کتابها تلاش کردهام نشان دهم که چگونه نشانهها، عناصر بصری و انتخاب موضوعات در آثار منصور به یک زبان تصویری مشخص تبدیل شدهاند؛ زبانی که با تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و تجربه زیسته مردم فلسطین پیوند دارد.
وی ادامه داد: نمایشگاه حاضر نیز برآمده از همین نگاه است؛ یعنی تلاش برای اینکه مخاطب تنها با نام یک هنرمند فلسطینی مواجه نباشد، بلکه بتواند بخشی از جهان فکری و تصویری او را ببیند و درباره آن تأمل کند.
نمایشگاه در کنار یک برنامه پژوهشی و تخصصی
وحیدزاده با اشاره به برنامههای جانبی نمایشگاه گفت: در کنار نمایشگاه، نشستی نیز برگزار شد و در قالب برنامه «امتداد ۵» با کمک استادان و صاحبنظرانی که در جلسه حضور داشتند، درباره آثار سلیمان منصور و وجوه مختلف کارنامه هنری او صحبت شد.
وی خاطرنشان کرد: هدف از این مجموعه فعالیتها، تنها برگزاری یک نمایشگاه نیست؛ بلکه تلاش داریم فرصتی برای شناخت بیشتر هنرمندی فراهم کنیم که بخش مهمی از تاریخ هنر مقاومت و روایت بصری فلسطین را در آثار خود ثبت کرده است.
وحیدزاده در پایان گفت: امیدوارم این نمایشگاه و برنامههای مرتبط با آن بتواند زمینهای برای آشنایی بیشتر مخاطب ایرانی با سلیمان منصور و اهمیت آثار او فراهم کند؛ هنرمندی که آثارش امروز نه فقط برای مردم فلسطین، بلکه برای فهم بخشی از تاریخ معاصر منطقه و تجربه انسانی مردمی که سالها با اشغال و جنگ مواجه بودهاند، اهمیت دارد.
انتهای پیام/
