نتیجه یک نظرسنجی در آمریکا:
امنیت غذایی زیر سایه قیمتگذاری دستوری/ توسعه فناوری انگیزه کشت استراتژیک گندم را تقویت می کند
به گزارش خبرگزاری آنا؛ با توجه به نقش پر رنگ گندم در تولید طیف گسترده ای از نیاز های غذایی عموم مردم در کشور می توان این کالای استراتژیک را یکی از پایه های اساسی امنیت غذایی عمومی دانست و با توجه به آن که دشمنان ایران هیچ عبایی از هر نوع جنایت در حق مردم شریف و مقاوم ایران زمین ندارند بدهی است که باید هر گونه وابستگی به خارج در این موضوع رفع شود . اما مهمترنی بحث در این مورد ظرفیت محدود کشت با توجه به محدودیت ها در تامین منابع آبی و زمین های زراعی است.
دراین رابطه مهدی سروی، کارشناس کشاورزی، در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی آنا با اشاره به ظرفیتهای کشور در تولید گندم اظهار کرد: میزان تولید این محصول در ایران تحت تأثیر متغیرهای مختلفی از جمله شرایط اقلیمی و اقتصادی قرار دارد، اما بر اساس آمارهای موجود، حدود ۶ میلیون هکتار از اراضی کشور زیر کشت گندم قرار دارد که بهطور میانگین ۴ میلیون هکتار آن دیم و حدود ۲ میلیون هکتار آبی است.
وی با بیان اینکه آمار دقیق سطح زیر کشت نیازمند پایشهای مستمر و استفاده از ابزارهایی مانند دادههای ماهوارهای است، افزود: با وجود این، عدد حدود ۶ میلیون هکتار طی سالهای گذشته بهعنوان سطح زیر کشت گندم کشور مطرح بوده و این ظرفیت، در صورت مدیریت صحیح و افزایش بهرهوری، امکان تأمین کامل نیاز مصرفی کشور را فراهم میکند.
سروی تأکید کرد: ایران از نظر سطح زیر کشت و ظرفیتهای تولیدی، توان دستیابی به خودکفایی در گندم را دارد و حتی در صورت افزایش بهرهوری میتوان به صادرات این محصول نیز فکر کرد، اما مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاستی و اقلیمی موجب شده است که کشور در برخی سالها از مسیر خودکفایی فاصله گرفته و به واردات نیاز پیدا کند.
قیمتگذاری حلقه اصلی زنجیره تولید گندم
این کارشناس کشاورزی، سیاست خرید تضمینی را یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر تصمیم کشاورزان برای تولید گندم دانست و گفت: سالهاست که دولت سیاست خرید تضمینی را دنبال میکند، اما شیوه اجرای این سیاست نیازمند اصلاح است.
وی افزود: زمانی که قیمت خرید گندم بهصورت حداقلی تعیین شود و تفاوت محسوسی میان محصول باکیفیت و کمکیفیت یا میان تولیدکننده بهرهور و غیربهرهور وجود نداشته باشد، انگیزه لازم برای سرمایهگذاری در افزایش عملکرد و ارتقای کیفیت محصول کاهش پیدا میکند.
سروی ادامه داد: کشاورز زمانی برای افزایش بهرهوری در واحد سطح، استفاده از فناوریهای جدید و بهبود کیفیت تولید سرمایهگذاری میکند که نتیجه این اقدامات در درآمد او منعکس شود؛ در غیر این صورت، انگیزه اقتصادی لازم برای توسعه تولید از بین میرود.
وی تأخیر در اعلام قیمت خرید تضمینی را یکی دیگر از مشکلات مهم این بخش عنوان کرد و گفت: بر اساس قانون، قیمت خرید تضمینی گندم باید تا پایان شهریورماه اعلام شود تا کشاورز بتواند پیش از آغاز سال زراعی درباره انتخاب محصول خود تصمیمگیری کند، اما در بسیاری از سالها این قیمت با تأخیر اعلام شده است.
به گفته این کارشناس کشاورزی، از آنجا که فصل زراعی از مهرماه آغاز میشود، کشاورزی که از قیمت خرید محصول خود اطلاع ندارد، ناچار است در شرایطی همراه با ابهام و ریسک تصمیمگیری کند که آیا زمین خود را به گندم اختصاص دهد یا محصول دیگری بکارد.
تأخیر در اعلام قیمت، کشاورز را از گندم دور میکند
سروی با اشاره به اینکه دولت ریسک بازار گندم را از طریق خرید تضمینی تا حد زیادی پوشش میدهد، گفت: کشاورز در تولید بسیاری از محصولات دیگر با ریسک بازار مواجه است، اما در گندم، اصل خرید محصول از سوی دولت تضمین شده است.
وی افزود: با این حال، زمانی که کشاورز نسبت به قیمت خرید تضمینی و زمان اعلام آن اطمینان نداشته باشد، ممکن است تولید گندم را کنار گذاشته و به سمت کشت محصولات دیگر حرکت کند؛ بهویژه در اراضی مرغوب که انتخاب محصول برای کشاورز اهمیت اقتصادی بیشتری دارد.
این کارشناس کشاورزی خاطرنشان کرد: قیمت خرید تضمینی باید بهگونهای تعیین شود که هزینههای واقعی تولید را پوشش دهد و انگیزه اقتصادی لازم برای ادامه تولید گندم را ایجاد کند؛ چراکه در برخی سالها قیمت تعیینشده با شرایط اقتصادی تولیدکنندگان تناسب کافی نداشته است.
خودکفایی گندم بدون مدیریت ریسکهای اقلیمی پایدار نیست
سروی شرایط اقلیمی را یکی دیگر از عوامل تعیینکننده در سرنوشت تولید گندم دانست و اظهار کرد: پیشبینیهای دقیق آبوهوایی در کشورهای مختلف نقش مهمی در برنامهریزی کشاورزی، انتخاب محصول و مدیریت ریسک دارد.
وی افزود: خشکسالی، کاهش بارندگی یا بارشهای غیرمتعارف میتواند تولید محصولات کشاورزی را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد و به همین دلیل، در بسیاری از کشورها اطلاعات اقلیمی و دادههای ماهوارهای بهصورت مستقیم در تصمیمگیریهای بخش کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرد.
سروی با انتقاد از نبود ارتباط مؤثر میان پیشبینیهای اقلیمی و برنامهریزی کشاورزی در کشور گفت: باید میان دستگاههای مسئول پیشبینی وضعیت آبوهوا و بخش کشاورزی ارتباط عملیاتی و مؤثری برقرار شود تا در صورت پیشبینی خشکسالی یا ترسالی، اقدامات لازم پیش از وقوع خسارت انجام شود.
وی تصریح کرد: در سالهایی نیز کشاورزان با وجود وجود انگیزه اقتصادی برای تولید، به دلیل شرایط نامساعد اقلیمی با کاهش محصول مواجه شدهاند و همین مسئله کشور را به سمت واردات گندم سوق داده است.
بهرهوری فاصله ایران با ظرفیت واقعی تولید
این کارشناس کشاورزی با اشاره به فاصله عملکرد گندم ایران با میانگین برخی کشورهای منطقه و استانداردهای جهانی گفت: یکی از مهمترین ظرفیتهای مغفولمانده کشور، افزایش برداشت گندم در واحد سطح است.
وی افزود: در بسیاری از کشورهای منطقه، عملکرد گندم در اراضی آبی بین ۵ تا ۸ تن در هر هکتار است، در حالی که میانگین عملکرد گندم در ایران حدود ۳ تن در هکتار است و این اختلاف نشان میدهد که ظرفیت قابل توجهی برای افزایش تولید بدون توسعه سطح زیر کشت وجود دارد.
سروی ادامه داد: افزایش بهرهوری نیازمند تأمین بهموقع و باکیفیت نهادههای تولید است. بذر، کود، سموم، ماشینآلات و تجهیزات مورد استفاده در مراحل کاشت، داشت و برداشت، همگی در میزان تولید نقش مستقیم دارند و هرگونه اختلال در تأمین این نهادهها میتواند عملکرد محصول را کاهش دهد.
وی گفت: کشور بخش عمدهای از کود مورد نیاز خود را تولید میکند، اما اگر همین نهاده بهموقع و به شکل مناسب در اختیار کشاورز قرار نگیرد، بهرهوری مورد انتظار محقق نخواهد شد.
قیمت خرید تضمینی باید فوری اعلام شود
این کارشناس کشاورزی با تأکید بر ضرورت تعیین هرچه سریعتر قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی آینده گفت: کشاورزان باید پیش از آغاز فصل کشت از قیمت محصول خود اطلاع داشته باشند و تأخیر در اعلام نرخ خرید تضمینی میتواند مستقیماً بر تصمیم آنها برای کشت گندم اثر بگذارد.
وی با اشاره به وضعیت سال گذشته افزود: بر اساس پیشبینیهای وزارت جهاد کشاورزی، انتظار میرفت کشور به خودکفایی در تولید گندم برسد، اما در نهایت حدود ۸ میلیون تن گندم خریداری شد و میان میزان خرید و پیشبینیهای انجامشده، اختلاف قابل توجهی وجود داشت.
سروی اعلام دیرهنگام قیمت، نبود جذابیت اقتصادی کافی و تأخیر در پرداخت مطالبات کشاورزان را از جمله عوامل مؤثر در این وضعیت دانست و گفت: دولت باید برای سال زراعی آینده تدابیر ویژهای اتخاذ کند.
وی افزود: قیمت خرید تضمینی باید در زمان مقرر اعلام شود، متناسب با هزینههای واقعی تولید باشد و منابع مالی لازم نیز بهموقع تأمین شود تا مطالبات کشاورزان بدون تأخیر پرداخت شود.
این کارشناس کشاورزی با بیان اینکه قیمت پیشنهادی خرید تضمینی باید در محدودهای باشد که انگیزه اقتصادی تولید را حفظ کند، اظهار کرد: به نظر میرسد حداقل قیمت گندم باید در محدوده ۷۵ تا ۸۰ هزار تومان تعیین شود.
سروی تأکید کرد: اگر دولت در کنار اعلام بهموقع قیمت و پرداخت سریع مطالبات، اصلاحات لازم را در حوزه بهرهوری، تأمین نهادهها، توسعه فناوری، مدیریت ریسکهای اقلیمی و جلوگیری از خرد شدن اراضی دنبال کند، میتوان به تحقق خودکفایی پایدار در تولید گندم و کاهش نیاز کشور به واردات امیدوار بود.
انتهای پیام/
