معاون امور تحول و تعالی سمای دانشگاه آزاد در یادداشتی مطرح کرد
برنده جایزه مغز و استاد علوم اعصاب دانشگاه نیویورک در گفتوگو با آناتک:
نبرد ارادهها در تنگه هرمز سرنوشتساز است/ حمله احتمالی به کوه کلنگ و آغاز سناریوی پایان یکجانبه جنگ
«رضا صارمیراد» کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، در پاسخ به این سوال که با توجه به تحولات اخیر در تنگه هرمز، هدف آمریکا از تشدید تنش با ایران چیست؟، اظهار کرد: در شرایط کنونی، صحنه بیش از هر چیز به «نبرد ارادهها» شباهت دارد؛ اینکه کدام طرف توان بیشتری برای مقاومت در برابر فشارها داشته باشد.
وی با اشاره به تأثیر مدیریت تنگه هرمز بر بازار انرژی ادامه داد: ایران از طریق مدیریت تنگه هرمز، قیمت نفت را تحت فشار قرار داده است و در مقابل، آمریکا نیز با مسائل و فشارهای داخلی متعددی مواجه است؛ از جمله انتخابات میاندورهای مجلس نمایندگان و سنای آمریکا و همچنین نارضایتی بخشی از مردم این کشور از جنگ.
کارشناس مسائل بینالملل افزود: در مقابل، ایران نیز با محاصره دریایی، فشارهای اقتصادی و تنشهای نظامی در منطقه و تنگه هرمز مواجه است. بنابراین، باید دید کدام طرف توان بیشتری برای مقاومت در برابر این فشارها و اراده قویتری برای ادامه مسیر دارد. چشمانداز تحولات نیز تا حد زیادی به همین مسئله وابسته است.
احتمال جنگ گسترده؛ بعید، اما منتفی نیست
صارمیراد احتمال اینکه تشدید تنش در مقطع فعلی به معنای آمادگی طرفین برای ورود به جنگی گستردهتر باشد را بعید ارزیابی کرد و گفت: برخی معتقدند ممکن است ترامپ پس از انتخابات میاندورهای آمریکا به سمت اقدام نظامی حرکت کند. این احتمال وجود دارد، اما ترامپ اگر تصمیم به انجام اقدامی داشته باشد، به هر حال آن را انجام میدهد.
وی ادامه داد: این تحلیل که در صورت شکست در انتخابات، ممکن است ترامپ دست به اقدام نظامی بزند نیز مطرح است، اما در حالت عادی چنین اقدامی نباید رخ دهد. با این حال، رفتار ترامپ قابل پیشبینی نیست و تصمیمگیریهای او نیز تا حد زیادی فردی است و از سازوکار مشورت جمعی تبعیت نمیکند؛ بنابراین، نمیتوان احتمال اقدام نظامی پس از انتخابات میاندورهای را به طور کامل منتفی دانست.
پایان یکجانبه جنگ بدون رفع محاصره، برای ایران مطلوب نیست
کارشناس مسائل بینالملل در واکنش به انتشار اخباری مبنی بر تمایل ترامپ برای اعلام یکجانبه پایان جنگ، با وجود تداوم محاصره دریایی و فشار اقتصادی علیه ایران، بیان کرد: اگر استناد صرفاً به مطالب منتشرشده در رسانهها باشد، چنین احتمالی بعید نیست و حتی والاستریت ژورنال نیز به موضوعی مشابه اشاره کرده بود.
وی با بیان اینکه خاتمه جنگ از نگاه آمریکا الزاماً به معنای خاتمه جنگ از نگاه ایران نیست، ادامه داد: این مسئله بسیار مهم است؛ زیرا ممکن است آمریکا پایان جنگ را اعلام کند، اما تا زمانی که محاصره برداشته نشود، عملاً وضعیت جنگی ادامه خواهد داشت.
صارمیراد با اشاره به تلاشهای منطقهای برای بازگشت طرفها به میز مذاکره افزود: اظهارات بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، درباره تلاشها برای احیای میز مذاکره میتواند با خوشبینی مورد توجه قرار گیرد. تلاشهای قطر و عمان نیز همچنان ادامه دارد.
وی ادامه داد: در عین حال، برخی اظهارات ترامپ مانند تمایل برای حمله به تاسیسات هستهای کوه کلنگ نیز میتواند به عنوان علامتی از سناریوی اعلام یکجانبه پایان عملیات نظامی تلقی شود؛ به این معنا که ممکن است پس از انجام یک اقدام نظامی، اعلام کند که عملیات برای ممانعت از دستیابی ایران به سلاح هستهای با موفقیت به پایان رسیده است. با این حال، این سناریو مطلوب تهران نخواهد بود؛ زیرا ممکن است ایران در شرایطی رها شود که محاصره همچنان برقرار است.
کارشناس مسائل بینالملل با تأکید بر اینکه محاصره از نگاه ایران خود اقدامی جنگی تلقی میشود، افزود: ایران خواهان پایان همه اقدامات تجاوزکارانه است، اما صرف پایان یک عملیات نظامی نمیتواند به معنای پایان کامل وضعیت جنگی باشد. محاصره، تحریمها و سایر فشارها نیز بخشی از اقدامات خصمانه محسوب میشوند.
وی خاطرنشان کرد: گزینه مطلوب برای ایران، پایان جنگ همراه با برداشته شدن محاصره، کاهش تحریمها و فراهم شدن امکان فروش آزاد نفت است.
اعلام پایان جنگ، ضرورت حفظ آمادگی ایران را از بین نمیبرد
صارمیراد در پاسخ به این سوال که واکنش ایران به اعلام احتمالی پایان یکجانبه جنگ از سوی آمریکا چه خواهد بود، تاکید کرد: در صورت وقوع چنین اتفاقی، ایران همچنان میتواند در یک موقعیت جنگی قرار داشته باشد؛ زیرا آمریکا ممکن است پایان جنگ را اعلام کند، اما در موقعیت مناسب بار دیگر دست به اقدام نظامی بزند.
وی ادامه داد: بنابراین، باید به دنبال راهکاری بود که به مسئله جنگ و تجاوز نظامی به صورت پایدار پایان دهد. در عین حال، میتوان از اهرمهای موجود برای بازگرداندن دیپلماسی نیز استفاده کرد.
کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به جایگاه تنگه هرمز در اعمال فشار بر آمریکا افزود: ادامه وضعیت کنونی تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت میتواند به عنوان یک اهرم فشار عمل کند. افزایش قیمت انرژی در آمریکا و پیامدهای آن برای افکار عمومی، در آستانه انتخابات میاندورهای نیز میتواند ترامپ را بیش از پیش درگیر مسائل داخلی کند و توجه او را از جنگ و سیاست خارجی منحرف سازد.
تنگه هرمز، اهرم اصلی فشار ایران در کنار دیپلماسی
صارمیراد در پاسخ به سوالی درباره راهکارهای پیش روی ایران گفت: در شرایط کنونی، یکی از مهمترین اهرمهای در اختیار ایران، ادامه فشار از طریق تنگه هرمز است تا قیمتها به سطحی برسد که آمریکا ناچار به تغییر رویکرد شود.
وی با اشاره به احتمال انجام اقدامات نظامی در صورت ضرورت ادامه داد: در صورت لزوم، اقدامات نظامی علیه پایگاهها، کشتیها یا اقدامات متخاصمانه آمریکا نیز میتواند در چارچوب گزینههای موجود قرار گیرد.
کارشناس مسائل بینالملل در عین حال بیان کرد: ایران دیپلماسی را رد نمیکند و کشورهایی مانند عمان، قطر و پاکستان که با تهران در حال گفتوگو هستند، میتوانند در این زمینه نقش ایفا کنند. بازگشت به تفاهم اسلامآباد نیز برای ایران میتواند یک گزینه مطلوب باشد.
تفاهم اسلامآباد باید مبنای مذاکرات قرار گیرد
صارمیراد در پاسخ به سوالی درباره تلاش آمریکا برای اعمال تغییر در تفاهمنامه و پیشبرد همزمان پرونده هستهای و مسئله هرمز، گفت: بازگشت به تفاهم اسلامآباد الزاماً به این معنا نیست که همه بندهای آن باید به صورت مرحلهبهمرحله و دقیقاً بر اساس ترتیب اولیه اجرا شود؛ زیرا قرار بود ابتدا مسئله بازگشایی تنگه هرمز و سپس موضوع هستهای دنبال شود.
وی با بیان اینکه نکته اصلی، پذیرفتن تفاهم اسلامآباد به عنوان مبنای مذاکرات است، ادامه داد: چنانچه طرف مقابل محاصره را لغو و تحریمها را نیز کاهش دهد، میتوان همزمان درباره مسئله هستهای نیز گفتوگو کرد.
دیپلماسی گزینهای نیست که از دستور کار خارج شود
کارشناس مسائل بینالملل در پاسخ به این سوال که چه چشماندازی برای دیپلماسی متصور است و آیا آمریکا به دنبال تعلیق آن تا پس از انتخابات کنگره است، گفت: آمریکا در صورتی که به ناکافی بودن اهرم فشارهای اقتصادی پی ببرد، بار دیگر تلاش بیشتری برای توسل به دیپلماسی خواهد کرد.
وی ادامه داد: آمریکا در کنار فشارهای اقتصادی و عدم تمایل به ورود به جنگ گسترده، دیپلماسی را نیز به عنوان یکی از گزینههای خود در نظر دارد. مذاکره گزینهای نیست که به طور کامل تعطیل شود و همواره امکان فعال شدن آن وجود دارد. در شرایط کنونی نیز گفتوگوها و مباحث مربوط به این حوزه همچنان جریان دارد.
صارمیراد با اشاره به همعرض بودن دیپلماسی و میدان در نگاه ایران افزود: ایران نیز بر این باور است که برای فعال شدن مسیر دیپلماسی میتوان فشارهای نظامی و فشار ناشی از وضعیت تنگه هرمز را افزایش داد و همزمان تحولات داخلی آمریکا، از جمله انتخابات، را نیز در نظر گرفت.
وی با اشاره به استفاده دو طرف از مجموعه ابزارها و اهرمهای موجود برای حفظ مسیر دیپلماسی ادامه داد: به نظر نمیرسد هیچ یک از دو طرف، چه در شرایط فعلی و چه پس از انتخابات، آمادگی ورود به نبردی گسترده مشابه آنچه در جنگ ۴۰ روزه شاهد بودیم، داشته باشند؛ مگر اینکه ترامپ با رفتارهای غیرقابل پیشبینی خود معادله را تغییر دهد.
تردید درباره ادعای رژیم صهیونیستی در بلندیهای علیالطاهر
صارمیراد در پاسخ به سوالی درباره نقش رژیم صهیونیستی به عنوان یکی از عوامل بازدارنده در روند هرگونه مذاکره برای خاتمه جنگ و همچنین ادعای این رژیم درباره اشراف و تسلط ارتش اسرائیل بر بلندیهای استراتژیک علیالطاهر لبنان، اظهار کرد: ابتدا باید مشخص شود که ادعاهای مطرحشده از سوی اسرائیلیها تا چه اندازه صحت دارد.
وی با بیان اینکه نمیتوان وقوع تحولات میدانی را به طور کامل انکار کرد، ادامه داد: با این حال، آنچه در میدان رخ داده الزاماً همان چیزی نیست که رژیم صهیونیستی تلاش میکند به نمایش بگذارد و به نظر میرسد این رژیم همچنان تا اعلام موفقیت واقعی در این منطقه فاصله زیادی دارد.
کارشناس مسائل بینالملل افزود: در شرایط فعلی، این مسئله تأثیرگذاری تعیینکنندهای بر صحنه ندارد و به نظر میرسد رژیم صهیونیستی بیش از هر چیز به دنبال استفاده از این موضوع برای اهداف انتخاباتی و دستاوردسازی سیاسی است.
وی با اشاره به تلاش نتانیاهو برای ارائه دستاورد در آستانه انتخابات کنست گفت: یکی از وعدههای مطرحشده، تأمین امنیت مناطق شمالی سرزمینهای اشغالی و فراهم کردن شرایط بازگشت شهرکنشینانی است که به دلیل حملات حزبالله از این مناطق خارج شدهاند. شمار این افراد قابل توجه است و میتواند در فضای انتخاباتی نیز اثرگذار باشد؛ از این رو، نتانیاهو به دنبال ایجاد این تصور است که شرایط برای بازگشت آنها فراهم شده است.
صارمیراد در پایان خاطرنشان کرد: با وجود ادعاهای مطرحشده درباره تسلط اسرائیل بر این مناطق، تاکنون هیچ تأیید مستقلی درباره تحقق کامل چنین ادعایی منتشر نشده است. نه حزبالله و نه منابع خبری بیطرف، تاکنون تأییدی بر تسلط کامل رژیم صهیونیستی بر این منطقه ارائه نکردهاند.
انتهای پیام/
