شوکِ مثبت محققان دانشگاه آزاد ایلام به شبکه برق؛ کاهش ۱۰ درصدی هدررفت انرژی با آلیاژ بومی/ دانش فنی کاتالیزورهای ضدآلاینده بومی‌سازی شد

خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان یک نهاد علمی پیشرو، در سال‌های اخیر با تغییر رویکرد از «آموزش‌محوری» به سمت «دانشگاه کارآفرین و حل‌مسئله»، در تلاش است تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های سرای نوآوری، مراکز رشد و هسته‌های فناور، باری از دوش توسعه اقتصادی استان‌ها بردارد.

در همین راستا، استان ایلام با تکیه بر توان تخصصی اعضای هیئت علمی و نخبگان دانشگاهی در پی شناسایی چالش‌های زیرساختی به‌‌خصوص در بخش کشاورزی و انرژی‌های تجدیدپذیر است.

با توجه به اینکه در عصر حاضر، نقش دانشگاه‌ها از آموزش صرف فراتر رفته و به سمت ایفای نقش به‌عنوان موتور محرک اقتصاد دانش‌بنیان و حل‌کننده چالش‌های زیست‌محیطی، صنعتی و کشاورزی تغییر جهت داده است.

با تأکید مستمر مراجع علمی کشور ازجمله شهید دکتر طهرانچی و دکتر رنجبر بر ضرورت گذار از رویکردهای سنتی به سمت «رویکرد مسئله‌محور» در مدیریت هاب‌های فناوری تأکید شده است.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام نیز با درک این ضرورت، گامی بلند درراستای پیوند میان دانش آکادمیک و نیازهای ملموس کشور برداشته و در این راستا، تلاش شده تا هاب‌های فناوری نه‌تنها به‌عنوان مراکز پژوهشی، بلکه به‌عنوان بازوان یاری‌گر دولت در حل معضلات استراتژیک استان و کشور عمل کنند.

یکی از ارکان مهم مدیریت نوین در دانشگاه‌های نسل سوم و چهارم، گذار از تکیه بر شهریه دانشجویی و حرکت به سمت درآمدهای پایدار غیرشهریه‌ای است و در همین راستا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام با بهره‌گیری از توان شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز رشد، توانسته ضمن عقد قراردادهای صنعتی راهبردی، به الگویی برای بهره‌وری در مناطق کمتر برخوردار تبدیل شود.

خبرنگار آنا درراستای پیشبرد پروژه‌های خبری و پژوهشی پیرامون نقش‌آفرینی مراکز علمی در توسعه پایدار، سلسله گفت‌و‌گو‌هایی  با عنوان «هاب‌های فناوری دانشگاه آزاد؛ از کانون‌های آموزش تا موتور‌های محرک اقتصاد منطقه‌ای» را در قالب پرونده خبری با مدیریت واحد‌های دانشگاهی در استان‌های مختلف پیش می‌برد و هدف از این بررسی، واکاوی نقش «هاب‌های فناوری» و مراکز نوآوری در حل مسائل اقتصادی و صنعتی شهرستان‌ها و همچنین میزان هم‌افزایی میان دانشگاه، صنعت و دولت است.

در این راستا، گفت‌و‌گویی را با دکتر بهروز ناصری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام انجام دادیم تا از چشم‌اندازها، دستاورد‌ها و چالش‌های موجود در حوزه فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام و سهم این دانشگاه در حل مسائل استان ایلام آگاه شویم.

دکتر ناصری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا راهکارهای دانشگاه برای محرومیت‌زدایی از طریق جذب سرمایه‌گذاری را تبیین می‌کند.

در گفت‌وگوی تفصیلی با دکتر ناصری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام ضمن تشریح فعالیت‌های صورت‌گرفته در مراکز رشد و استارت‌آپ‌ها، جزئیات پروژه‌های ملی کشاورزی و برنامه‌های این دانشگاه برای ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی تبیین می‌شود.

گپ و گفت آنا با ناصری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام در پی می‌آید:

جهش بزرگ واحد ایلام با فعالیت ۵۷ شرکت دانش‌بنیان و هسته فناور

آنا: با توجه به اهمیت توسعه زیست‌بوم فناوری و نقش محوری هاب‌های فناوری متشکل از سراهای نوآوری و مراکز رشد در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، بفرمایید دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام در این حوزه تا چه اندازه موفق به ایفای نقش شده و وضعیت استقرار شرکت‌های فناور چگونه است؟

ناصری: بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم. دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام با هدف تحقق اهداف کلان پژوهشی و فناورانه، در شورا‌های استانی حضوری فعال دارد و به‌عنوان یک بازوی فکری و مشاوره‌ای به نهاد‌های دولتی کمک می‌کند. ما در حوزه فناوری بسیار فعال بوده‌ایم.

آنا: دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام درراستای کاهش تصدی‌گری دولت و حل چالش‌های بومی استان ایلام، تا چه اندازه توانسته با اقدامات علمی و پژوهشی، گرهی از مشکلات استان بگشاید و به دستاورد‌های عملیاتی دست یابد؟

ناصری: ما در حوزه‌های مختلف به‌خصوص شیلات، کشاورزی و نیروگاه‌های خورشیدی، پروژه‌های متعددی را تعریف کرده‌ایم و با کمک سازمان‌های مربوطه در حال پیشبرد آنها هستیم.

در بخش کشاورزی، سه پروژه ملی در هیئت امنای دانشگاه مصوب شده که با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان تحقیقات کشاورزی در حال اجراست.

تمرکز این طرح‌ها بر بهبود کیفیت محصولات کشاورزی و غنی‌سازی خاک است؛ چراکه استان ایلام با چالش‌های جدی در حوزه کیفیت خاک مواجه است.

یکی از این طرح‌های شاخص، تولید کود‌های پلیمری است و با توجه به پیش‌بینی‌های اقلیمی و خشکسالی‌های مستمر، این پروژه‌ها به صورت پایلوت در ایلام و در صورت موفقیت، در سطح کلان ملی اجرا خواهند شد تا مشکل کم‌آبی در مزارع کشور مرتفع شود.

قطعاً اجرای این پروژه‌ها با حمایت دولت و وزارت جهاد کشاورزی، دستاورد بزرگی برای دانشگاه و عاملی مؤثر در بهبود وضعیت اقتصادی استان و کشور خواهد بود.

آنا: درخصوص حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و رشد فناوری‌های نو، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام چه گام‌های اجرایی برداشته است؟

ناصری: در حوزه نیروگاه‌های خورشیدی، دانشگاه آزاد اسلامی در سطح ملی تکالیفی را برعهده دارد که ما در استان ایلام با جدیت آن را پیگیری می‌کنیم.

در همین راستا، زمین مورد نیاز مشخص و طراحی‌های فنی نیز انجام شده و به محض وصول نخستین اعتبارات، عملیات اجرایی آن آغاز خواهد شد.

علاوه بر این، در طول دو سال اخیر، شاهد رشد قابل‌توجهی در زیست‌بوم فناوری بوده‌ایم؛ به طوری که تعداد شرکت‌های فعال در مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام تقریباً سه برابر شده و فضای مناسبی برای استقرار این واحد‌ها فراهم شده است. 

همچنین تنها مرکز فعال هوش مصنوعی در استان ایلام، در دانشگاه آزاد اسلامی مستقر است که گامی مهم درراستای تحول دیجیتال استان ایلام محسوب می‌شود که در صورت به ثمر نشستن سه پروژه ملی کشاورزی کمک بسیار خوبی برای دولت و دانشگاه آزاد اسلامی خواهد بود.

خط تولید پنل‌های خورشیدی در ایلام در مرحله راه‌اندازی

آنا: با توجه به پروژه‌های انرژی خورشیدی، آیا برنامه‌ای برای بومی‌سازی تجهیزات در استان ایلام دارید؟

ناصری: بله، علاوه بر احداث نیروگاه، همکاران ما پروژه‌ای را برای راه‌اندازی خط تولید پنل‌های خورشیدی در ایلام تعریف کرده‌اند و طرح‌نامه این پروژه آماده و ارائه شده و امکانات زیرساختی نیز تا حد زیادی مهیاست.

در حال حاضر پیگیر تأمین نقدینگی مورد نیاز از طریق صندوق نوآوری دانشگاه هستیم تا بتوانیم این واحد تولیدی را برای تأمین پنل‌های خورشیدی در استان راه‌اندازی کنیم.

آنا: جناب دکتر، با توجه به تأکید شهید طهرانچی و دکتر رنجبر بر رویکرد «حل مسئله»، دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام تا چه میزان توانسته در حوزه هاب‌های فناوری به شکلی مثمرثمر و به‌عنوان یاری‌گر دولت در استان ایلام، درراستای رفع معضلات موجود گام بردارد و در این راستا، وضعیت فعلی شرکت‌های دانش‌بنیان و واحدهای فناور شما چگونه است؟

ناصری: در حال حاضر، ما دارای چهار شرکت دانش‌بنیان، ۲۴ واحد فناور و ۲۹ هسته فناور هستیم. با این حال، تمرکز و رویکرد اصلی ما بر همان نقطه‌ای است که شما به آن اشاره کردید؛ یعنی اتخاذ «رویکرد مسئله‌محور».

ما تلاش کرده‌ایم تا فعالیت‌های خود را به‌گونه‌ای پیش ببریم که مستقیماً به حل چالش‌های موجود بپردازد.

به عنوان نمونه ما با پالایشگاه گاز ایلام برای حل معضل پساب‌های «آمین» همکاری داشته‌ایم.

یکی از چالش‌های اساسی آن‌ها، وجود ترکیباتی در پساب‌ها بود که به شدت محیط زیست را تخریب می‌کرد و حذف آن‌ها بسیار دشوار بود.

ما موفق شدیم کاتالیزوری برای این منظور طراحی و بسازیم که این معضل را مرتفع کرده و این محصول تست‌های لازم را پشت سر گذاشته و ان‌شاءالله در فاز عملیاتی قرار خواهد گرفت.

آنا: در حوزه صنایع کشاورزی، دامپروری و طیور چطور، چون استان ایلام در این حوزه ها مستعد ئیشرفت است، جزئیات محصولات و قراردادهایی که در این زمینه امضا شده است، به چه صورت است؟

ناصری: در حوزه کشاورزی، دام و طیور در آخرین قراردادی که به امضای همکار سابق ما، جناب آقای دکتر قربانی، معاون وزیر کشاورزی رسید، سه محصول استراتژیک را به وزارت جهاد کشاورزی معرفی کردیم و این محصولات عبارتند از: نخست، انواع کودهای کودهای آهسته رهش با قابلیت آزادسازی آهسته (Slow-release)؛ دوم، ژل‌های فوق جاذبه برای ذخیره آب برای آبیاری باغ‌ها و سوم، فیلترهای آمینی و جذب آمونیاک در مرغداری‌ها. 

هدف ما از این اقدامات، افزایش تولیدات کشاورزی و در عین حال ارتقای سطح بهره‌وری و بالا بردن تولید طیور است. 

از آنجا که یکی از معضلات اساسی مرغداران صنعتی، تلفات بالای پرندگان به‌دلیل تجمع فضولات حیوان است، ما با ساخت این فیلترها، این مشکل را مرتفع کردیم.

همچنین در بخش باغداری با توجه به تنش‌های آبی موجود که منجر به خشک شدن درختان و کاهش ثمردهی می‌‌شود، ما با تزریق این پلیمرهای ویژه به خاک، امکان ذخیره آب در محدوده ریشه‌ها را برای مدت زمان طولانی فراهم کرده‌ایم که این امر مدیریت تنش آبی را میسر می‌سازد و واحدهای فناور ما در این زمینه بسیار فعال هستند.

همان‌طور که ذکر شد، ما در حال حاضر در مرحله عقد قرارداد با وزارت کشاورزی هستیم تا این محصولات را در مقیاس انبوه تولید و به بهره‌برداری برسانیم. این طرح‌ها مستقیماً بر مدیریت منابع آب و بهبود سلامت تولیدات کشاورزی و دامی تمرکز دارند.

کاهش ۱۰ درصدی اتلاف انرژی با محصولی دانش‌بنیان

آنا: در حوزه انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام در کدام بخش و با چه دستاوردی وارد عرصه شده است؟

ناصری: ما در حوزه انرژی، تمرکز خود را بر بخش‌های مختلف معطوف کرده‌ایم.

در بخش انتقال الکتریسیته، یکی از واحدهای فناور دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام ما موفق به تولید آلیاژهای جدیدی شده‌ که از مس ارزان‌تر است، درحالی که بهره‌وری آن در انتقال از مس بیشتر است که تحولی در انتقال الکتریکی ایجاد می‌کنند.

در جلسه اخیرم با معاونت علمی ریاست جمهوری، به نماینده وزیر نیرو نیز در این باره اشاره و ابراز امیدواری کردم که این محصول به مرحله تجاری‌سازی برسد.

اهمیت این موضوع از آن جهت است که از نظر اقتصادی، استفاده از این آلیاژها نسبت به مس در کابل‌ها بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر است و از نظر فنی نیز می‌تواند اتلاف انرژی را تا ۱۰ درصد کاهش دهد.

در شرایط فعلی کشور، کاهش ۱۰ درصدی اتلاف انرژی، عددی بسیار بزرگ و حیاتی محسوب می‌شود.

آنا: با توجه به اینکه در فرآیند انتقال برق از محل تولید تا مصرف، بیش از ۳۰ درصد از الکتریسیته هدر می‌رود، نقش این دستاورد جدید در مدیریت بحران انرژی کشور چگونه خواهد بود؟

ناصری: انرژی الکتریسیته به سه بخش تولید، انتقال و مصرف تبدیل می‌شوند و در بخش انتقال یکی از بزرگ‌ترین معضلات در حوزه مصرف انرژی الکتریسیته، همین اتلاف بالای ۳۰ درصدی در کابل‌های انتقال قدرت است. 

آلیاژی که ما ابداع کرده‌ایم، این میزان هدررفت را به شدت کاهش می‌دهد و به این ترتیب، بخشی از معضل بزرگ انرژی کشور را مرتفع می‌سازد.

آنا: درخصوص مراکز رشد، می‌خواستیم بدانیم این مراکز تا چه حد در تربیت و معرفی دانشجویان به عرصه صنعت موفق بوده‌اند؟ عملکرد مصداقی این مراکز را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ناصری: مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام در این زمینه بسیار موفق بوده و موفق شدیم ۲۴ واحد فناور ایجاد کنیم که تمامی آن‌ها از دل دانشجویان دانشگاه بیرون آمده‌اند.

این دانشجویان در رشته‌های مختلف ازجمله معماری، کشاورزی و سایر حوزه‌ها، با رویکرد مسئله‌محور، مسائل را از دل جامعه استخراج کرده و بر روی آن‌ها کار می‌کنند تا راه‌حل‌های عملی و تولید محصول ارائه دهند.

اگر بخواهیم نگاهی به خروجی‌های این روند داشته باشیم، باید بگوییم بالغ بر ۵۰ نفر از دانشجویانی که در این مسیر فعالیت داشتند، اکنون با موفقیت وارد بازار صنعتی شده و در حال فعالیت هستند.

آنا: با توجه به این موفقیت‌ها، بزرگ‌ترین چالش پیش روی شما برای گسترش این روند چیست؟

ناصری: همان‌طور که در جلسه با دوستان در وزارت علوم نیز مطرح کردم، مشکل ما امروز نه در زمینه ایده‌پردازی است و نه در توانمندی جوانان ما؛ بلکه چالش اصلی، مسئله «سرمایه‌گذاری» است.

امیدواریم با حمایت دانشگاه آزاد و ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری مناسب، بتوانیم ایده‌ها و محصولات ارزشمندی را که در اختیار داریم، به شکلی اصولی به جامعه و بازار تزریق کنیم.

نقش‌آفرینی دانشگاه آزاد اسلامی ایلام در تحقق درآمدهای پایدار و توسعه منطقه‌ای

آنا: درراستای سیاست‌های کلان دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام مبنی بر تنوع‌بخشی به منابع درآمدی، این دانشگاه تا چه اندازه توانسته از طریق ظرفیت مراکز رشد و شرکت‌های دانش‌بنیان و انعقاد قرارداد با صنایع مختلف، درآمدهای غیرشهریه‌ای ایجاد کند؟

ناصری: ما در مسیر حرکت به سمت درآمدهای پایدار، گام‌های مؤثری برداشته‌ایم. در سال جاری از طریق عقد قرارداد با واحدهای صنعتی متعدد، سازمان ملی استاندارد، پالایشگاه گاز، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان نظام مهندسی و سایر نهادهای مرتبط، توانسته‌ایم رقمی در حدود دو میلیارد تومان درآمد کسب کنیم.

این حجم از فعالیت‌های پژوهشی و صنعتی که از ابتدای سال جاری تاکنون به ثمر نشسته، نشان‌دهنده توانمندی عملیاتی واحدهای فناور ما در پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه و صنعت است.

آنا: پیش‌بینی می‌کنید که این روند همکاری‌های صنعتی و درآمدزایی در نیمه دوم سال نیز با همین شتاب تداوم یابد؟

ناصری: قطعاً همین‌طور است. با توجه به بسترهای ایجاد شده و ماهیت پروژه‌هایی که در دست اجرا داریم، انتظار می‌رود این روند در نیمه دوم سال نیز با قدرت تداوم داشته باشد و نتایج ملموس‌تری را شاهد باشیم.

آنا: استان ایلام، مشابه برخی دیگر از مناطق کشور در زمره استان‌های نیازمند توجه بیشتر قرار دارد و شاید از نظر برخی زیرساخت‌ها محدودیت‌هایی داشته باشد. دانشگاه آزاد اسلامی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی خود به‌منظور کاهش محرومیت‌های استان و تقویت توانمندی‌های منطقه‌ای چه برنامه‌ای دارد؟

ناصری: ما به‌خوبی به شرایط استان ایلام واقف هستیم و استراتژی ما در این زمینه، بهره‌گیری از ظرفیت «صندوق فناوری» برای جذب سرمایه‌گذاران به پروژه‌های دانش‌بنیان است.

واقعیت این است که استان‌های ما، با وجود برخورداری از منابع و ظرفیت‌های سرشار، در تبدیل این پتانسیل‌ها به محصولات نهایی و تجاری‌سازی دچار خلأ هستند.

درتلاشیم تا با جذب سرمایه‌گذاری از طریق کمک سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، این ظرفیت‌های نهفته را فعال کرده و به چرخه اقتصادی استان ایلام تزریق کنیم.

آنا: و سخن پایانی...

ناصری: در یک سال اخیر به عینه مشاهده کردیم که با تکیه بر فناوری و دانش بومی، توانسته‌ایم دنیا را به تحسین واداریم.

باور ما این است که در ادامه راه، باید این خودباوری را دوچندان کنیم و ان‌شاءالله با تداوم این مسیر و تقویت هم‌افزایی میان دانشگاه و صنعت، شاهد نتایج روزافزون و موفقیت‌های بزرگ‌تری برای کشور عزیزمان خواهیم بود.