گونهشناسی احزاب روزهای ملیشدن نفت ایران در قالب کتاب
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، کتاب «در میانه بحران؛ احزاب ایرانی و نهضت ملی نفت (۱۳۳۳-۱۳۲۸)» نوشته مشترک مجتبی سلطانی احمدی و محمدجعفر بگلو بهزودی توسط انتشارات امیرکبیر منتشر و راهی بازار میشود.
تحزب در تاریخ سیاسی ایران، موضوع مورد علاقه پژوهشگران و محققان بوده و تحقیقات مختلفی در اینزمینه انجام شده است. محققان، بازه زمانی ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ را دوره دوم تحزب در تاریخ معاصر ایران میشناسند؛ دورهای که در آن، احزاب و گروههای سیاسی زیادی متولد شدند.
تبیین فضای تاریخی و زمینههای شکلگیری احزاب سیاسی، نیازمند منابع اسنادی و آرشیوی و مرامنامه و گزارش فعالیتهای احزاب است. روی اینحساب، نویسندگان کتاب «در میانه بحران» میگویند احزاب ایرانی فعال در دوره ملیشدن صنعت نفت را میتوان به ۳ دسته تقسیم کرد: احزاب ملی، احزاب مذهبی و احزاب چپ. نکته مهم هم درباره آنها این است که تقریبا همه احزاب آندوره، بهطور مستمر در عرصه سیاست آنسالها فعال نبودند بلکه بهطور مقطعی ظهور کرده و پس از مدتی هم منحل شدند.
کتاب «در میانه بحران» به گفته نویسندگانش، تلاش دارد با گونهشناسی احزاب سیاسی شاخص دوره مورد اشاره، رفتار گروههای سیاسی را در جریان نهضت ملیشدن نفت مورد بررسی قرار دهد و چرایی و چگونگی اینرفتارها را در ارتباط با بحرانهای پیش روی نهضت ملیشدن نفت بررسی کند.
کتاب پیشرو بهجز مقدمه، دارای ۳ فصل است که به اینترتیباند: «رفتارشناسی احزاب سیاسی از آغاز نهضت تا اعلام ملیشدن نفت ایران»، «رفتارشناسی احزاب سیاسی از پیروزی نهضت نفت تا کودتای ۲۸ مرداد» و «مواضع احزاب سیاسی در مواجهه با قرارداد کنسرسیوم».
در قسمتی از اینکتاب آمده است:
در میان دیگر سران نامآشنای جبهه ملی نیز در اینرابطه اتفاق نظر وجود نداشت؛ در میتینگ ۲۵ مرداد ۳۲ و در حالی که فاطمی بر لغو سلطنت اصرار داشت، شایگان بر شعار مشروطهخواهانه «شاه باید سلطنت کند و نه حکومت» تاکید میکرد؛ زیرکزاده خواهان تشکیل شورای سلطنتی بود و سنجابی نیز در ملاقات روز بعد با مصدق از لحن و سخنان فاطمی در میتینگ بهارستان انتقاد کرد و گفت: «بهتر بود ایشان به عنوان وزیر امور خارجه که حرفشان حرف دوست است اینگونه سخن نمیگفتند.» خود مصدق هم در صدد تشکیل شورای سلطنت به ریاست علیاکبر دهخدا برآمد. اینموضوع نشانه اختلاف راهبردی بین رهبران جبهه ملی بود.
فاطمی یکماه پس از کودتا و هفتهها بعد از برچیدهشدن بساط نهضت ملی، بر همکاران و همکیشان سابق خود میتازد و آنها را بهخاطر فرصتنشناسی، جمعی «کوتهبین» میخواند. او ذیل یادداشتهای روز ۲۵ شهریور در انتقاد از برخی اعضای جبهه ملی که فرصت تغییر نظام سلطنتی را بهراحتی از دست دادند مینویسد: «خودخواهی و غرضورزی و کوتهبینی چندتن از همکاران اولیه جبهه ملی مصدق از بزرگترین عوامل اینخرابی و سقوط بود ... اینجبهه اگر از دسایس خودی و بیگانه توانسته بود خویشتن را برکنار نگه دارد و همان صفا و صمیمیت روزهای اول تا آخر ادامه پیدا میکرد، یکجماعت ده، بیستنفری با آن پشتیبانی عجیب و بیسابقه مردم میتوانست یکحکومت نمونه و یکمدل در شرق، شرق بدبخت و محکومی که صد و پنجاه سال اسیر اقویای اروپایی بوده و، چون غلام حلقه به گوش فرمانبرداری آنها را میکرده است به وجود بیاورند. افسوس که اینرویا تعبیر نشد ...»
اینکتاب بهزودی با ۳۶۱ صفحه و شمارگان ۵۰۰ نسخه وارد بازار نشر میشود.
انتهای پیام/
