مدیرعامل متا:
تغییر پارادایم بنیاد ملی نخبگان؛ از شناسایی استعدادها تا ایجاد مسیرهای واقعی جذب و ماندگاری/ تحقق ۶۵ درصدی بودجه بنیاد در سال گذشته
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، سعید خدایگان، قائممقام بنیاد ملی نخبگان در نشست خبری این بنیاد، ضمن تبریک روز خبرنگار و گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگهای اخیر و رهبر شهید انقلاب، خبرنگاران را «راویان حقیقت» دانست و با اشاره به دشواریهای فعالیت رسانهای در شرایط کنونی اظهار کرد: خبرنگاران در این مدت با چالشهای بیشتری روبهرو بودهاند و تلاش آنان برای انعکاس سریع اخبار و رساندن اطلاعات به مخاطبان قابل تقدیر است.
وی با بیان اینکه این نشست با دو هدف برگزار شده است، افزود: هدف نخست، تبریک روز خبرنگار و هدف دوم ارائه گزارشی از عملکرد بنیاد ملی نخبگان در سال دوم دولت چهاردهم و همچنین ارائه توضیحات تکمیلی درباره موضوع «تغییر پارادایم» بود که به ابتکار معاون محترم فناوری رئیس بنیاد ملی نخبگان مطرح شده است.
شناسایی ۶۳ هزار برگزیده از ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی
خدایگان در ادامه با ارائه گزارشی از عملکرد بنیاد ملی نخبگان گفت: از زمان تأسیس بنیاد تاکنون، ۶۳ هزار برگزیده در طرحهای مختلف بنیاد ملی نخبگان داشتهایم.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: طرحهای بنیاد در دو بخش شناسایی و توانمندسازی و شبکهسازی و همچنین طرحهای ترویجی دنبال میشوند و اگر طرحهای اصلی که مبنای آنها شناسایی استعدادهای برتر و نخبگان است را در نظر بگیریم، تاکنون ۶۳ هزار نفر از ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی کشور به عنوان برگزیده شناسایی شدهاند.
وی با اشاره به تنوع رشتهای برگزیدگان عنوان کرد: این افراد در ۵۲۴ رشته مختلف تحصیل کرده و فارغالتحصیل شدهاند و ۷۷ درصد برگزیدگان نیز مربوط به دانشگاههای کشور بودهاند.
خدایگان درباره سابقه شکلگیری بنیاد ملی نخبگان توضیح داد: در سال ۱۳۸۳ دستور تأسیس بنیاد را داشتیم و پس از آن نیز یکی دو سال صرف شکلگیری اساسنامه شد. آماری که امروز ارائه میکنیم عمدتاً مربوط به سال ۱۳۸۸ به بعد است. در سالهای ابتدایی تعداد طرحهای فعال محدود بود، اما از سال ۱۳۹۳ به بعد شاهد جهش در فعالیتها بودیم.
وی افزود: نکته مهم این است که عموماً معدل برگزیدگان بنیاد بالای ۱۸ بوده است.
سه محور اصلی فعالیت بنیاد ملی نخبگان
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با تشریح محورهای فعالیت بنیاد گفت: اگر بخواهیم ساختار فعالیتهای بنیاد را به صورت کلی بیان کنیم، شناسایی، توانمندسازی و شبکهسازی یکی از محورهای اصلی است و در کنار آن، محور جذب و نگهداشت نیز دنبال میشود.
خدایگان اضافه کرد: همچنین یک هرم نخبگی داریم که در قاعده آن دانشآموزان مستعد قرار دارند، سپس دانشجویان مستعد، دانشآموختگان برتر و سرآمدان قرار میگیرند و متناسب با این لایهها، برنامههای مختلفی طراحی و اجرا میشود.
وی با اشاره به فعالیت بنیاد در حوزه دانشآموزی گفت: در لایه دانشآموزی، طرح «شهاب» را با همکاری وزارت آموزش و پرورش اجرا میکنیم که در سال گذشته ۴.۲ میلیون دانشآموز تحت پوشش شناسایی در این طرح قرار گرفتند.
حمایت از دانشجویان مستعد در مسیر نخبگی
خدایگان درباره برنامههای بنیاد در حوزه دانشجویی نیز گفت: در این لایه طرحهایی مانند طرح شهید وزوایی را داریم که در واقع حمایت از دانشجویان مستعد است. این طرح ناظر بر حمایت از دانشجویان برتر دانشگاهها، برگزیدگان المپیادهای علمی کشور، چه داخلی و چه بینالمللی، و نفرات برتر کنکور است.
وی افزود: در سال گذشته ۲ هزار و ۶۰۰ نفر در این طرح برگزیده شدند و ۶۰۰ نفر از دانشجویان نیز تحت حمایت قرار گرفتند. بستههای موجود در این طرح عمدتاً بستههای حمایتی و توانمندسازی است که به دانشجویان کمک میکند مسیر نخبگی خود را در دوران تحصیل طی کنند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان درباره طرح شهید احمدیروشن نیز اظهار کرد: طرح شهید احمدیروشن، طرح حلقههای حل مسئله است که هدف اصلی آن آشنا شدن دانشجویان برتر با فرآیند حل مسئله با محوریت استادان شاخص در رشتههای مختلف است.
وی ادامه داد: در سال گذشته ۲۴۰ هسته حل مسئله در سراسر کشور داشتیم که در این حلقهها یک هزار و ۲۰۰ دانشجوی فعال حضور داشتند. این دانشجویان در دورههای توانمندسازی و حل مسائل واقعی شرکت کردند؛ یعنی توانمندسازی آنها در حین انجام مسئله اتفاق میافتد و با یک مسئله واقعی مواجه میشوند و آن را در قالب تیمهای مربوطه حل میکنند.
خدایگان افزود: این دانشجویان توسط استادان راهبر هدایت و راهنمایی میشوند و عملاً یاد میگیرند که چگونه یک مسئله را حل کنند. این شبکه در واقع یک شبکه ملی است و شبکهسازی در لایه دانشجویی از این طریق اتفاق میافتد.
توجه ویژه به دانشجویان دکتری برای کاهش انگیزه مهاجرت
وی در ادامه به برنامههای بنیاد برای دانشجویان دکتری اشاره کرد و گفت: در لایه دانشجویی، دانشجویان دکتری را به دلیل مختلف، مقداری ویژهتر دیدیم. افرادی که دوره دکتری را میگذرانند، هم از نظر تخصص در لایه بالاتری قرار دارند و هم در فضای مهاجرت، معمولاً بالاترین نرخ مهاجرت را در دوره دکتری شاهد هستیم.
خدایگان افزود: دانشگاههای خارج از کشور از نظر آزمایشگاهی و تجهیزات، امکانات قابل توجهی دارند و کشورهایی که مهاجر بیشتری میپذیرند، دانشگاههای مجهزی در این حوزهها دارند. از طرف دیگر، در خارج از کشور معمولاً به دانشجویان دکتری به نوعی حقوق پرداخت میشود؛ یعنی فرد در حین تحصیل و انجام پژوهش، دریافتی دارد و میتواند بخشی از زندگی خود را از این طریق تأمین کند. این موضوع در ایجاد انگیزه برای مهاجرت تأثیرگذار است.
وی تصریح کرد: بنیاد ملی نخبگان با توجه به مأموریت و البته محدودیتهای مختلفی که دارد، برنامهای را دنبال میکند که حداقل در لایه نخبگانی دانشجویان دکتری، حمایتهایی از دانشجویان شایسته و برتر داشته باشد تا برای ادامه تحصیل آنها انگیزه ایجاد شود.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان گفت: بسیاری از این دانشجویان در سنین حدود ۲۵ تا ۳۲ سال قرار دارند و لازم است تمرکز اصلی آنها روی پژوهش باشد، نه اینکه مشکلات اقتصادی موجب شود از مسیر اصلی خود فاصله بگیرند.
وی افزود: در همین راستا، طرح آموزشیار و پژوهشیار در دولت چهاردهم برگزار شد و در سال گذشته، کمکهزینه تحصیلی ماهانه ۲۰ میلیون تومان پرداخت شد. طرح آموزشیار دو سال نخست دوره آموزشی دکتری را پوشش میدهد و طرح پژوهشیار پس از امتحان جامع، سال دوم دوره را پوشش میدهد.
حمایت از دورههای پسادکتری با طرح شهید چمران
خدایگان درباره حمایت از دانشآموختگان نیز گفت: برای دانشآموختگان طرحهای مختلفی داریم که یکی از آنها طرح شهید چمران است که برای دورههای پسادکتری اجرا میشود.
وی ادامه داد: تا سال گذشته، ۴۰۳ نفر از طریق طرح شهید چمران تحت پوشش قرار گرفتهاند. این افراد به دانشگاههای مختلف و نزد استادان میزبان میروند و به عنوان محقق پسادکتری، تحت راهنمایی یک استاد فعالیت میکنند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان افزود: حقوقی معادل استادیار پایه یک دانشگاه تهران به این افراد تعلق میگیرد.
حمایت از نخبگان در قالب طرح شهید صیاد شیرازی
وی با اشاره به طرح شهید صیاد شیرازی در حوزه نظام وظیفه اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴، ۵ هزار و ۷۱۱ نفر را تحت حمایت این طرح قرار دادیم و در سال ۱۴۰۵ نیز ۲ هزار و ۷۲۰ نفر ثبتنام کردهاند که انشاءالله در دهه نخست شهریور نتایج را اعلام خواهیم کرد.
خدایگان افزود: امسال طرح نظام وظیفه هم از نظر شیوهنامه و هم از نظر نحوه اجرا تغییراتی داشته تا بتوانیم بهترین افراد را انتخاب و به سازمان مربوطه معرفی کنیم.
وی گفت: این فرآیند به صورت فصلی انجام میشود؛ یعنی در ابتدای هر فصل یک فراخوان نظام وظیفه داریم و افراد ثبتنام میکنند و بر اساس امتیازی که کسب کردهاند به نظام وظیفه معرفی میشوند تا بتوانند پروژه جایگزین خدمت داشته باشند یا اگر سرباز فناور هستند، خدمت خود را در شرکت مربوطه بگذرانند.
معرفی ۱۰۲۱ نخبه به دستگاههای اجرایی
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در ادامه درباره مسیر جذب نخبگان در دستگاههای اجرایی اظهار کرد: در حوزه جذب، طرح ما در سه دسته دنبال میشود که یکی از آنها دستگاههای اجرایی است.
وی گفت: فراخوان سوم این طرح خوشبختانه بسته شد و ۳۸ هزار ثبتنامی داشتیم که از این تعداد، یک هزار و ۲۱ نفر به دستگاههای مربوطه معرفی شدند. از میان این افراد، ۳۷۲ نفر کارشان قطعی شده و فعالیت خود را در سازمان و دستگاه مربوطه آغاز کردهاند.
خدایگان با اشاره به برنامهریزی برای برگزاری فراخوان چهارم ادامه داد: برنامهریزی ما این بود که فراخوان چهارم را سال گذشته برگزار کنیم. پیگیریهای متعددی از سازمان اداری و استخدامی داشتیم، چراکه با مجوز این سازمان است که میتوان ظرفیت جذب ایجاد کرد و برای برگزاری فراخوان، باید مجوزهای استخدامی مربوطه اخذ شده باشد.
وی افزود: سازمان اداری و استخدامی همکاری خوبی داشت و از دستگاههای مختلف، ظرفیتهای مختلف را احصا کرد. طبق اعلام سازمان اداری و استخدامی، یک هزار و ۴۰۰ ظرفیت استخدامی از دستگاههای مختلف شناسایی شده و این موضوع در جلسات مربوطه نیز تأیید شده است.
خدایگان تصریح کرد: اکنون این موضوع در مرحله برنامه و بودجه قرار دارد و به محض اینکه سازمان اداری و استخدامی این یک هزار و ۴۰۰ نفر را به صورت رسمی اعلام کند، فراخوان چهارم را نیز برگزار خواهیم کرد.
نخستین تجربه جذب نخبگان در مراکز خصوصی
وی از اجرای طرح جذب نخبگان در مراکز خصوصی به عنوان یکی دیگر از مسیرهای جدید بنیاد نام برد و گفت: برای نخستین بار طرح جذب در مراکز خصوصی را داشتیم و تاکنون دو فراخوان برگزار شده و در حال تمدید دوره دوم این فراخوان هستیم.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: مقصد این متقاضیان شرکتها و مراکز خصوصی، اعم از دانشبنیان و غیردانشبنیان است. بنیاد ملی نخبگان آمادگی دارد برای تمام شرکتهای غیردولتی، افراد را از طریق بنیاد شناسایی و معرفی کند.
وی خاطرنشان کرد: نکته بسیار مهم این است که افرادی که از این طریق در مراکز خصوصی و غیردولتی جذب میشوند، میتوانند از اعتبار مالیاتی مربوطه استفاده کنند. دستورالعمل این موضوع نیز وجود دارد و شرکتهایی که این افراد را به کار میگیرند، از نظر پرداخت و حمایت، به صورت ویژه دیده شدهاند و پرداختهایی که در این زمینه اتفاق میافتد، میتواند از طریق اعتبار مالیاتی مورد استفاده قرار گیرد.
جذب ۳۱۰ نفر در دانشگاهها از طریق طرح «جهت»
خدایگان درباره سومین مسیر جذب نخبگان گفت: مسیر دیگری برای جذب داریم که «طرح جهت» نام دارد و برای جذب افراد به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاههاست.
وی ادامه داد: خبر بسیار خوبی که در این حوزه اتفاق افتاده، این است که برای نخستین بار تمام افرادی که از طریق طرح جهت جذب شدهاند، ردیفهای استخدامی خود را دریافت کردهاند و موردی نداریم که فردی از طریق طرح جهت جذب شده باشد و ردیف استخدامی نگرفته باشد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان افزود: در دولت چهاردهم، ۳۱۰ نفر به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاههای کشور ردیف استخدامی گرفتهاند و از سازمان اداری و استخدامی بابت همراهی در این زمینه تشکر میکنم.
وی تصریح کرد: در طرح جهت، ۳۱۰ کد استخدامی گرفتیم و ۳۱۰ نفری که تأیید شده بودند، در دانشگاهها جذب شدند.
خدایگان درباره میزان استقبال از این طرح گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۴ هزار پرونده را در طرح جهت بررسی کردیم. در سال ۱۴۰۴ نیز ۵ هزار و ۵۲۰ پرونده داشتیم و در فراخوان اخیر نیز تاکنون یک هزار و ۵۰۰ نفر ثبتنام کردهاند. در مجموع، حدود ۱۱ هزار و ۲۰ نفر در دولت چهاردهم متقاضی این طرح بودهاند.
وی ادامه داد: پروندهها در کمترین زمان بررسی میشوند و در حال حاضر فردی نداریم که جذب شده باشد، اما ردیف استخدامی نداشته باشد. این موضوع نشان میدهد تلاش دستگاهها در این زمینه به خوبی اتفاق افتاده است.
اعزام ۱۰۰ استاد جوان به دانشگاههای چین
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به برنامههای بنیاد برای اعضای هیئت علمی گفت: یک طرح فرصت مطالعاتی در دانشگاههای چین را نیز دنبال میکنیم که ظرفیت آن ۱۰۰ نفر است و برای اعزام استادیاران جوان به دانشگاههای چین، بهویژه در رشتههای نوظهور و اقتدارآفرین طراحی شده است.
وی افزود: این فرآیند با همکاری بنیاد ملی نخبگان، سازمان تعاملات بینالمللی و مرکز پیشرفت در حال انجام است. فراخوان انجام شده، غربالگری و بررسی پروندهها نیز صورت گرفته و اکنون در مرحله هماهنگی با دانشگاههای میزبان هستیم تا این فرآیند نهایی شود.
پرداخت گرنت ۴۰۰ میلیون تومانی به برگزیدگان طرح شهید کاظمی آشتیانی
خدایگان در ادامه به طرح شهید کاظمی آشتیانی اشاره کرد و گفت: در این طرح ۱۳۱ نفر برگزیده داریم که استادان جوان هستند و پس از برگزیده شدن، گرنت بدو استخدام دریافت میکنند.
وی افزود: عددی که تاکنون به برگزیدگان این طرح پرداخت کردهایم، ۴۰۰ میلیون تومان است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان خاطرنشان کرد: این حمایت به برگزیدگان سطح یک تعلق میگیرد و عدد ۱۳۱ نفر که اشاره کردم، مربوط به طرح دکتر کاظمی آشتیانی است. برگزیدگان طرح جهت در سطح یک نیز از این جایزه ۴۰۰ میلیون تومانی استخدام برخوردار میشوند و البته یکسری جوایز فرهنگی نیز در نظر گرفته شده است.
واگذاری بیش از ۳ هزار زمین و واحد مسکونی به نخبگان
خدایگان با اشاره به یکی از چالشهای جامعه نخبگانی گفت: یکی از چالشهای بزرگ جامعه به صورت عمومی، موضوع مسکن است و این مسئله در جامعه نخبگانی و به صورت خاصتر برای اعضای هیئت علمی نیز وجود دارد.
وی ادامه داد: از ابتدای دولت، با تأکیدات رئیس محترم بنیاد، کمیته مسکن را در بنیاد ملی نخبگان تشکیل دادیم. خوشبختانه تخصیص زمین و واحد مسکونی در سراسر کشور در حال انجام است و این موضوع را به صورت استانی جلو میبریم.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان گفت: استانداریها همکاری بسیار خوبی دارند و وزارت راه و شهرسازی نیز در این زمینه کمک میکند. با تمام این اقداماتی که انجام شده، تاکنون ۳ هزار و ۲۸۴ زمین و واحد در استانهای مختلف کشور واگذار شده است.
وی افزود: همچنین در مرحله تخصیص، ۳ هزار و ۷۷۸ زمین و واحد داریم که ۲ هزار مورد از آنها مربوط به مسکن نخبگان استان تهران است. مجموع این موارد، در صورت تحقق تخصیصهای در حال انجام، به ۷ هزار و ۶۲۲ نفر خواهد رسید.
اجرای ۲۳ برنامه تکریم از سرآمدان و نخبگان
خدایگان در پایان با اشاره به برنامههای بنیاد در حوزه الگوسازی اظهار کرد: برنامههای دیگری نیز در حوزه الگوسازی داریم و با کمک دوستان، در سراسر کشور از سرآمدان و نخبگان طی ۲۳ برنامه، برنامههای تکریم برگزار کردیم.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴ نیز جایزه علامه را داشتیم که به ۲۰ نفر از نخبگان و مفاخر کشور با حضور رئیسجمهور محترم اعطا شد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان خاطرنشان کرد: در برنامههای الگوسازی از نخبگان در جامعه نیز ۵۴ برنامه برگزار شده است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان، درباره آخرین وضعیت رصد مهاجرت نخبگان و همچنین تغییر پارادایم در سیاستهای بنیاد ملی نخبگان اظهار کرد: یکی از مسائلی که بنیاد ملی نخبگان در سالهای گذشته با آن مواجه بوده، خلأ آمار دقیق و یکپارچه در حوزه مهاجرت نخبگان بوده است؛ چراکه هر سازمان و نهاد، متناسب با دادههایی که در اختیار داشته، درباره نرخ مهاجرت صحبت میکرد و همین مسئله موجب ارائه آمارهای مختلف و متنوع میشد.
وی افزود: در دولت چهاردهم تصمیم گرفته شد تجمیعی از دادهها در این حوزه انجام شود و برای اعلام دقیقتر آمار، رصدخانهای ایجاد کنیم. بر همین اساس، تمام دادههای مربوط به افرادی که در فرآیندهای مختلف شناسایی شدهاند، از جمله نفرات برتر کنکور و سایر گروههای نخبگانی، در یک بازه ۱۰ ساله تا سال ۱۴۰۳ بررسی و تجمیع شده است.
ماندگاری ۸۲ درصدی بانوان نخبه
خدایگان درباره نتایج این رصد گفت: بر اساس آمار بهدستآمده، نرخ ماندگاری بانوان نخبه ۸۲ درصد و نرخ ماندگاری آقایان ۸۱ درصد بوده است. همچنین اگر نفرات برتر کنکور سراسری را در نظر بگیریم، نرخ ماندگاری در این گروه نیز حدود ۸۳ درصد است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: این آمارها به تفکیک سالهای مختلف نیز مشخص شده و در بازههای سنی متفاوت، نرخ ماندگاری و مهاجرت تغییر میکند. برای مثال، در گروه سنی ۱۸ تا ۲۰ سال، نرخ ماندگاری بالاتر است و در این گروه، نرخ ماندگاری آقایان حدود ۹۲ درصد و بانوان حدود ۹۶ درصد گزارش شده است.
وی تصریح کرد: با افزایش سن، این اعداد تغییر میکند و بیشترین میزان مهاجرت معمولاً در بازه سنی ۲۷ تا ۳۳ سال مشاهده میشود.
کاهش ۱۸ درصدی آزادسازی مدارک تحصیلی برای مقاصد مهاجرت
خدایگان درباره یکی دیگر از شاخصهای بررسیشده در رصد مهاجرت نخبگان گفت: در بررسی روند آزادسازی مدارک تحصیلی برای مقاصد مهاجرت، با همکاری دستگاههای مختلف، اطلاعات مربوط به این موضوع نیز مورد بررسی قرار گرفت.
وی افزود: روند آزادسازی مدارک تحصیلی برای دانشگاههای برتر غیرپزشکی، برای مقاصد مهاجرت، ۱۸ درصد کاهش داشته است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان درباره مقاصد مهاجرت نخبگان غیرپزشکی کشور نیز گفت: بر اساس دادههای موجود، آمریکا با ۳۶ درصد، کانادا با ۲۴ درصد، آلمان با ۷ درصد، انگلستان با ۵ درصد و سوئیس با ۴ درصد در رتبههای نخست مقاصد مهاجرت نخبگان غیرپزشکی قرار دارند.
وی ادامه داد: در جامعه پزشکی نیز امارات با ۲۲ درصد، کانادا با ۲۰ درصد، آلمان با ۱۳ درصد، استرالیا با ۱۱ درصد و انگلستان با ۱۱ درصد از مقاصد اصلی مهاجرت هستند.
مهاجرت نخبگان یک پدیده چندعاملی است
خدایگان با تأکید بر اینکه نباید آمار مهاجرت را بهصورت تکعاملی تفسیر کرد، گفت: ممکن است از این آمار برداشتهای مختلفی صورت بگیرد، اما باید توجه داشت که آمار مهاجرت صرفاً یک دماسنج است. ما بر اساس دادهها تلاش کردهایم اطلاعاتی را آماده کنیم و با استفاده از روشهای استاندارد، این آمار را استخراج و یکسان کنیم.
وی ادامه داد: اینکه این وضعیت خوب یا بد است و چه تحلیلی باید از آن ارائه شود، موضوع دیگری است که ما وارد آن نشدهایم. مهاجرت یک عامل واحد نیست؛ بلکه یک پارامتر پیچیده و چندلایه است که عوامل اقتصادی، اجتماعی، امنیتی، سیاسی و عوامل مختلف دیگر در آن دخیل هستند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان خاطرنشان کرد: تحلیل این موضوع خود یک پروژه آماری و پژوهشی مستقل است و بنیاد در این مرحله تلاش کرده است جامعه آماری را مشخص و دادهها را با روشهای استاندارد یکسان کند تا به جای اینکه هر دستگاه متناسب با اطلاعات خود آمار متفاوتی ارائه کند، یک مبنای آماری مشخص در اختیار داشته باشیم.
خدایگان در ادامه درباره تغییر پارادایم بنیاد ملی نخبگان که به ابتکار معاون فناوری رئیس بنیاد مطرح شده است، گفت: این طرح ابتکار دکتر افشین بوده و به نظر من ابتکار بهجا و مهمی است و آثار آن را در آینده خواهیم دید.
وی با بیان اینکه بنیاد در سیاستهای جدید خود به دنبال تغییر رویکرد است، اظهار کرد: ما تا امروز در حمایت از نخبگان، بیشتر بر فرد متمرکز بودیم، اما اکنون میخواهیم از این رویکرد عبور کنیم و حمایت خود را به سمت شبکه نخبگان ببریم.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان توضیح داد: ما میگوییم نخبه کسی است که در حوزه تخصصی خود اثرگذاری بارز اجتماعی داشته باشد. این تعریف به این معناست که فردی در یک حوزه استعداد و توانایی دارد و برای حل یک مسئله تخصصی از تبحر و توانایی برخوردار است.
خدایگان افزود: تا امروز برای شناسایی افراد، مجموعهای از شاخصهای عمومی و تخصصی داشتیم؛ برای مثال، شاخصهایی که بر اساس آنها میخواستیم فردی را برای عضویت هیئت علمی استخدام کنیم یا دانشجویی را برای حمایت و توانمندسازی شناسایی کنیم. اما با رویکرد جدید، موضوع مهم این است که بتوانیم تشخیص دهیم این فرد برای حل چه مسئلهای آمادگی دارد و چگونه میتوان توانمندسازی او را در مسیر حل آن مسئله دنبال کرد.
تشکیل کانونهای حل مسئله در سطح ملی
وی ادامه داد: وقتی این فرآیند شکل بگیرد، به تدریج برای یک مسئله خاص، یک کانون حل مسئله به وجود میآید. این کانون میتواند از سطح محلی و استانی آغاز شود و در سطح ملی توسعه پیدا کند.
خدایگان گفت: افرادی که در این کانونها قرار میگیرند، در یک موضوع و تخصص مشترک هستند و همین مسئله موجب ایجاد همافزایی میان آنها میشود. در واقع، ما به سمت ایجاد یک شبکه حل مسئله حرکت میکنیم.
وی با ارائه مثالی از کارکرد این شبکهها اظهار کرد: فرض کنید یک دستگاه حاکمیتی با مسئلهای در حوزه آب مواجه است یا یک شرکت و کارخانه با یک مسئله صنعتی مواجه شده است. این مجموعهها میتوانند به این شبکه مراجعه کنند و افرادی را که در حوزه مربوطه توانایی حل مسئله دارند، شناسایی کنند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان تأکید کرد: این شبکه به تدریج تقویت میشود و مجموعههایی از افراد توانمند برای حل مسائل مختلف شکل میگیرد. در نهایت، هدف این است که توانایی حل مسئله در جامعه نخبگانی تقویت شود و آن چیزی که از نخبه انتظار داریم، یعنی «اثرگذاری بارز در جامعه برای حل مسئله»، به شکل عملیاتی محقق شود.
طرحهای قبلی بنیاد متوقف نمیشوند
خدایگان درباره سرنوشت طرحهای قبلی بنیاد ملی نخبگان نیز گفت: این تغییر پارادایم به این معنا نیست که برنامههای قبلی بنیاد متوقف یا حذف شوند. قطار در حال حرکت است و قرار نیست برنامههای قبلی ما متوقف شوند.
وی افزود: ما به طرحهای قبلی، طرحهای تکمیلی اضافه میکنیم و به تدریج طرحهای موجود نیز اصلاح خواهند شد. ورودی و خروجی هر طرح باید با سایر طرحها یکپارچه شود تا در نهایت مجموعه اقدامات بنیاد، یک مسیر منسجم را برای اتصال نخبه به نظام مسائل کشور ایجاد کند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان خاطرنشان کرد: از همان ابتدا، سامانه یکپارچه را نیز با همین هدف تدوین کردیم؛ بنابراین این تغییر پارادایم به معنای برهم زدن برنامههای قبلی نیست؛ بلکه در واقع حرکت تدریجی برای اصلاح و تکمیل آنهاست.
وی گفت: هر طرح باید در اتصال نخبه به نظام مسائل کشور یک نقش مشخص داشته باشد و مجموعه بازیگران مختلف نیز باید در این فرآیند در کنار یکدیگر قرار گیرند تا بتوانیم این مسیر را به صورت یکپارچه دنبال کنیم.
تحقق ۶۵ درصدی بودجه بنیاد در سال گذشته
خدایگان درباره میزان تخصیص بودجه بنیاد ملی نخبگان اظهار کرد: تخصیص بودجه ما در سال گذشته ۶۵ درصد تحقق پیدا کرد. ما میدانیم و قبول داریم که سال گذشته و امسال سالهای سختی بوده است، اما به هر حال باید حمایتها از جامعه نخبگان افزایش پیدا کند و نمایندگان محترم مجلس نیز در فصل بودجه حمایت ویژهای از جامعه نخبگان داشته باشند.
وی افزود: این تغییر پارادایم واقعاً حمایت دستگاههای دیگر را میطلبد و کار بزرگی است که امیدواریم دستگاهها و مسئولان برای انجام آن همراهی لازم را داشته باشند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان درباره میزان منابع مورد نیاز برای اجرای کامل مأموریتهای بنیاد گفت: در آذرماه سال ۱۴۰۳ تحلیلی انجام دادیم و تمام وظایف و مأموریتهایی را که سند برای بنیاد اختصاص داده است، با قیمت و هزینههای همان زمان بررسی کردیم. بر اساس آن تحلیل، برای انجام تمام این مأموریتها حدود ۶ همت منابع نیاز بود.
خدایگان ادامه داد: در سال گذشته حدود ۱۰ درصد این رقم برای بنیاد در نظر گرفته شد. امسال نیز باید برنامه خود را ارائه کنیم و تلاش خواهیم کرد منابع لازم را مطالبه کنیم. البته تمام محدودیتهای منابع کشور را درک میکنیم، اما این کار، کار بسیار ارزشمند و مهمی است.
وی تأکید کرد: در فصل بودجه، برنامهها، اعداد و هزینههای پیشبینیشده را به صورت دقیق اعلام خواهیم کرد و در جلسات بعدی میتوان درباره میزان منابع مورد نیاز با جزئیات بیشتری صحبت کرد.
ظرفیت ۵۰۰ نفری طرحهای جایگزین خدمت در هر فصل
خدایگان در پاسخ به پرسشی درباره تعداد افرادی که از طرحهای مربوط به نظام وظیفه و سرباز فناور استفاده میکنند، گفت: در ابتدای امسال، به دلایل مختلف، از جمله ساماندهی شناسایی افراد شایسته برای پروژههای جایگزین خدمت و طرح شهید صیاد شیرازی، شیوهنامه را اصلاح کردیم.
وی افزود: آمارهایی که پس از ثبتنام دوستان به دست آمده، نشان میدهد این تغییر و اصلاح، اصلاح درستی بوده است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با تشریح ظرفیتهای موجود گفت: با توجه به ظرفیتهایی که به بنیاد اختصاص داده شده است، در هر فصل برای جذب دانشگاهیان غیرپزشک ۳۵۰ نفر، برای دانشگاهیان پزشکی ۲۵ نفر و برای سربازان فناور ۱۰۰ نفر ظرفیت داریم. در بخش حوزوی نیز ظرفیتهای مربوطه وجود دارد و در مجموع، ظرفیت ابلاغشده برای جذب و معرفی در هر فصل ۵۰۰ نفر است.
وی ادامه داد: اگر این ظرفیت در ابلاغهای بعدی تغییر کند، اعداد نیز تغییر خواهد کرد، اما بر اساس ابلاغی که امروز در اختیار داریم، چهار فصل پیشرو را داریم و در مجموع ظرفیت ۲ هزار نفر برای این چهار فصل وجود دارد.
توان حل مسئله در کنار رزومه پژوهشی قرار میگیرد
خدایگان در پاسخ به پرسشی درباره اینکه در پارادایم جدید، جایگاه پژوهشگری با رزومه قوی در مقایسه با فردی که توان حل مسئله دارد چگونه خواهد بود، اظهار کرد: ما یک نظام و مجموعهای از شاخصهای شناسایی داریم که قرار است حفظ شود، اما در کنار آن باید موارد جدیدی نیز اضافه شود.
وی افزود: توانایی حل مسئله متناسب با یک مسئله خاص، جایگاه ویژهای خواهد داشت. برای مثال، ممکن است خروجی یک طرح این باشد که فرد در دانشگاه استخدام شود و ما یک رویکرد برای آن داشته باشیم؛ اما در شرایطی دیگر، فردی برای یک مسئله خاص تخصص و توانایی ویژهای دارد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان تصریح کرد: ترکیب توانایی حل مسئله و شاخصهایی که از قبل داشتهایم، در نهایت برگزیده را مشخص خواهد کرد.
خدایگان ادامه داد: در طرحهایی که به تدریج در حال طراحی و اجرا هستند، اکنون یک کمیته برای این موضوع تشکیل دادهایم و از استانهای مختلف نیز ایدهها و برنامهها را دریافت کردهایم تا مشخص شود معیارها و شاخصها دقیقاً چه مواردی هستند.
وی گفت: این معیارها و شاخصها به صورت شفاف ابلاغ و منتشر خواهد شد، اما اگر بخواهم به صورت مشخص پاسخ بدهم، باید بگویم تخصص فرد و توان حل مسئله او بر اساس سوابقی که ارائه میکند، ارزش ویژهای خواهد داشت.
تقدیر ویژه از مدالآوران المپیادهای جهانی
خدایگان درباره برنامه بنیاد برای حمایت و تقدیر از مدالآوران المپیادهای جهانی نیز اظهار کرد: ما هر سال از برگزیدگان و مدالآوران المپیادهای جهانی تقدیر و تشکر خواهیم داشت و تسهیلات مربوط به این طرح را نیز به آنها ارائه میکنیم.
وی افزود: این افراد برای کشور افتخارآفرینی کردهاند و در سالهای گذشته نیز این برنامه را داشتهایم. امسال نیز این برنامه برگزار خواهد شد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: از آنجا که هنوز همه رشتهها برگزار نشدهاند و برندگان و مدالآوران برخی رشتهها مشخص نشدهاند، پس از نهایی شدن نتایج، یک برنامه ویژه خواهیم داشت و از تمام مدالآوران المپیادهای جهانی به صورت ویژه قدردانی خواهیم کرد.
ظرفیت طرح شهید صیاد شیرازی متناسب با شرایط کشور تعیین میشود
خدایگان در پاسخ به پرسشی درباره کاهش ظرفیت طرح شهید صیاد شیرازی و برنامه بنیاد برای جبران این کاهش گفت: مرحله شناسایی و ارائه تسهیلات در اختیار بنیاد است و ما معمولاً برنامهریزیهای خاص خودمان را داریم و همیشه نیز تلاش کردهایم ظرفیتها افزایشی باشد.
وی افزود:، اما برخی از طرحها، بخش شناساییشان با بنیاد است و بخش بهکارگیری یا جذب آنها در اختیار ما نیست و متناسب با شرایط جامعه و دستگاهی که قرار است فرد را به کار بگیرد، تعیین میشود.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان درباره چرایی برگزار نشدن فراخوان چهارم طرح جذب نیز توضیح داد: فراخوان چهارم را چرا تاکنون برگزار نکردهایم؟ چون هنوز ظرفیت لازم به ما اعلام نشده است. کار ما این است که متناسب با ظرفیت موجود، شناسایی را انجام دهیم.
خدایگان خاطرنشان کرد: در طرح نظام وظیفه نیز همین مسئله وجود دارد. کشور در شرایط جنگی قرار دارد و ظرفیتهایی که به ما اعلام شده، به همین شکل است. این موضوع منطقی است و به نظرم دستگاههای مربوطه نیز همراهی و همدلی خوبی با جامعه نخبگانی داشتهاند.
وی ادامه داد: در شرایطی که در برخی جاها امریهها حذف شده، ظرفیت مربوط به بنیاد حفظ و اعلام شده است. با توجه به شرایط امروز جامعه، این ظرفیت ۲ هزار نفر است. امیدواریم شرایط موجود پشت سر گذاشته شود و دستگاه مربوطه نیز به این جمعبندی برسد که ظرفیت متناسبتری برای دانشجویان و نخبگان اختصاص دهد.
کارت نخبگان در مرحله نخست؛ هویتبخشی و ایجاد تعلق
خدایگان درباره آخرین وضعیت کارت نخبگان نیز گفت: یکی از چالشهایی که در بنیاد ملی نخبگان داشتیم این بود که افراد میگفتند ما برگزیدگان طرحهای بنیاد هستیم، اما احساس میکنیم به رسمیت شناخته نمیشویم.
وی افزود: واقعیت این است که در ابتدای فعالیت بنیاد چنین اتفاقی افتاده بود و یکسری حواشی نیز شکل گرفت و همین حواشی باعث شد این موضوع منتفی شود و پس از آن نیز برای مدتی مسکوت باقی بماند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: در این دوره تصمیم گرفتیم این موضوع را با دستهبندی دقیقتری دنبال کنیم و متناسب با آن، از بالاترین لایه شروع کردیم. ابتدا از طرح علامه طباطبایی آغاز کردیم که مربوط به مفاخر و نخبگان برجسته کشور است و پس از آن نیز طرح مرحوم دکتر کاظمی و سایر گروهها را دنبال کردیم.
خدایگان اظهار کرد: این افراد شناسایی شدهاند و اکنون در مرحله صدور کارت برای آنها هستیم و تا پایان مردادماه کارتها در اختیارشان قرار خواهد گرفت.
وی گفت: هدف ما در گام اول، هویتبخشی و ایجاد تعلق بوده است، اما در ادامه، انشاءالله این کارتها بازطراحی خواهند شد تا بتوانیم خدمات مختلف را به صورت الکترونیکی و از طریق این کارتها ارائه کنیم.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان خاطرنشان کرد: برای این مرحله یکسری کارهای زیرساختی و هماهنگی با بخشهای مختلف مورد نیاز است و در حال انجام آن هستیم. پس از اجرای مرحله اول کارت، برای ارائه خدمات از طریق این کارتها نیز برنامهریزی خواهیم کرد.
حرکت بنیاد از حمایت فردی به سمت شبکه نخبگان
خدایگان پیشتر در همین نشست درباره تغییر پارادایم بنیاد ملی نخبگان گفته بود: ما تا امروز در حمایت از نخبه روی فرد متمرکز بودیم، اما اکنون میخواهیم از این رویکرد عبور کنیم و حمایت خود را به سمت شبکه نخبگان ببریم.
وی تأکید کرده بود: نخبه کسی است که اثرگذاری بارز اجتماعی در حوزه تخصصی خود داشته باشد و رویکرد جدید بنیاد این است که توانایی افراد در حل مسائل واقعی کشور را در کنار شاخصهای عمومی و تخصصی گذشته مورد توجه قرار دهد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با بیان اینکه این تغییر پارادایم به معنای توقف طرحهای قبلی نیست، تصریح کرده بود: «قطار در حال حرکت است» و طرحهای قبلی بنیاد ادامه خواهند داشت؛ اما طرحهای تکمیلی به آنها اضافه میشود و ورودی و خروجی طرحها به تدریج با یکدیگر یکپارچه خواهد شد تا در نهایت مسیر اتصال نخبه به نظام مسائل کشور تقویت شود.
انتهای پیام/
