در گفتوگو با آنا تاکید شد
شکست در بازی، نخستین درس تابآوری برای نسل آینده است
سیدجواد شیخالاسلامی، آیندهپژوه و کارشناس فضای مجازی، در گفتوگو با خبرنگار فناوری آناتک با تشریح ظرفیتهای آموزشی، درمانی و اقتصادی بازیهای رایانهای، تأکید کرد که فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی تطبیقی، بازیهای جدی و بازیهای مبتنی بر بلاکچین، میتوانند نقش مؤثری در تقویت مهارتهای فردی، ارتقای عملکرد شناختی، آموزش سواد مالی و آمادهسازی نسل آینده برای اقتصاد دیجیتال ایفا کنند.
شکست، سکوی پرتاب موفقیت؛ هوش مصنوعی و تربیت نسل تابآور
شیخالاسلامی با اشاره به نقش هوش مصنوعی تطبیقی در آموزش تابآوری به کودکان گفت: برخلاف تصور عمومی که شکست در بازی را امری منفی میداند، هوش مصنوعی تطبیقی با تنظیم پویای سطح دشواری، شکست را به بخشی طبیعی و سازنده از چرخه یادگیری تبدیل میکند. هنگامی که بازی بهصورت هوشمندانه خود را با توانایی بازیکن وفق میدهد، کودک همواره در منطقه «نزدیک به رشد» قرار میگیرد؛ جایی که چالش نه آنقدر آسان است که موجب ملال شود و نه آنقدر دشوار که ناامیدی ایجاد کند. در چنین شرایطی، کودک بارها برای عبور از موانع تلاش میکند و همین فرآیند، تمرینی عملی برای تقویت تابآوری و استقامت محسوب میشود.
وی افزود: تجربه مکرر مواجهه با مانع و غلبه بر آن، در ضمیر ناخودآگاه کودک نهادینه میشود و این پیام ارزشمند را منتقل میکند که شکست پایان مسیر نیست، بلکه نشانهای برای تغییر راهبرد و تلاش دوباره است؛ درسی که در زندگی واقعی نیز کاربردی اساسی دارد.
داروی دیجیتال؛ وقتی بازیها جایگزین کلینیکهای توانبخشی میشوند
این آیندهپژوه با بیان اینکه بازیهای جدی از یک ابزار سرگرمی صرف فراتر رفتهاند، اظهار کرد: این بازیها امروز بهعنوان «داروی دیجیتال» در کلینیکهای توانبخشی شناختی مورد استفاده قرار میگیرند و حتی پروتکلهای درمانی مشخصی برای بهبود دامنه توجه، حافظه فعال و کنترل تکانه در کودکان مبتلا به اختلال کمتوجهی و بیشفعالی (ADHD) برای آنها طراحی شده است.
شیخالاسلامی ادامه داد: بازیهای جدی با ارائه تمرینهای هدفمند و بازخوردهای بیدرنگ، مسیرهای عصبی مرتبط با تمرکز را تحریک میکنند و بهتدریج عملکردهای اجرایی مغز را همانند یک باشگاه ورزشی ذهنی تقویت میکنند. به گفته وی، پژوهشهای بالینی معتبر نیز نشان دادهاند که ترکیب این بازیها با درمانهای سنتی میتواند به کاهش چشمگیر علائم بیشفعالی، بهبود عملکرد تحصیلی کودکان و فراهم شدن ابزاری مؤثر برای مدیریت این اختلالات در محیط خانه و خارج از فضای کلینیکی کمک کند.
معماری ذهنی بازیها؛ رمزگشایی از غرقگی در یادگیری
وی با اشاره به ظرفیت گیمیفیکیشن در آموزش اظهار داشت: خانوادهها میتوانند با الهام گرفتن از معماری ذهنی بازیها، یعنی تعریف هدفهای کوچک و شفاف، ارائه پاداشهای فوری و استفاده از نوار پیشرفت بصری، محیط مطالعه و یادگیری فرزندان خود را به فضایی جذاب و انگیزهبخش تبدیل کنند و از تمرکز عمیق آنها در مسیر آموزش بهره ببرند.
شیخالاسلامی توضیح داد: به جای آنکه به کودک گفته شود یک فصل کامل از کتاب را مطالعه کند، میتوان مسیر یادگیری را به ایستگاههای کوچک تقسیم کرد و برای هر مرحله، نشان یا امتیازی در نظر گرفت تا احساس پیشرفت و موفقیت بهصورت مستمر در او تقویت شود. به گفته وی، این رویکرد علاوه بر کاهش خستگی ناشی از تکالیف یکنواخت، با فعالسازی سیستم پاداش مغز، کودک را در وضعیت «جریان» یا غرقگی قرار میدهد؛ وضعیتی که در آن، گذر زمان کمتر احساس میشود و یادگیری از یک تکلیف اجباری به تجربهای لذتبخش و مبتنی بر کنجکاوی تبدیل خواهد شد.
شبیهساز مدیریت منابع؛ وقتی خریدهای درونبازی به کلاس درس اقتصاد تبدیل میشود
این کارشناس فضای مجازی با تأکید بر نقش والدین در آموزش سواد مالی از طریق بازیها گفت: اگر والدین به جای ممنوعیت کامل خریدهای درونبازی، خود در این فرآیند نقشآفرینی کنند، میتوانند از این فضا بهعنوان شبیهسازی قدرتمند برای آموزش ارزش پول و مدیریت منابع استفاده کنند.
وی افزود: والدین میتوانند بودجه ماهانه مشخصی، چه واقعی و چه اعتباری، در اختیار فرزند خود قرار دهند و او را در انتخاب میان آیتمهای مختلف دیجیتال آزاد بگذارند تا با مفهوم «هزینه فرصت» آشنا شود. شیخالاسلامی تصریح کرد: چنین فرآیندی به کودک میآموزد که منابع محدود هستند و هر انتخاب پیامدهای خاص خود را دارد. در نتیجه، او یاد میگیرد برای خریدهای بزرگتر پسانداز کند و میان نیاز و هوس تفاوت قائل شود. به گفته وی، این اقتصاد شبهواقعی، محیطی امن برای آزمون و خطا در تصمیمهای مالی فراهم میکند و بدون آنکه خطر زیان واقعی وجود داشته باشد، مهارتهای برنامهریزی بودجه و تفکر بلندمدت را در کودکان تقویت میکند.
تمرین اقتصاد غیرمتمرکز؛ بلاکچین و داراییهای دیجیتال در دنیای بازی
شیخالاسلامی در ادامه با اشاره به نقش بازیهای مبتنی بر بلاکچین در آموزش مفاهیم اقتصاد آینده اظهار کرد: این بازیها با معرفی مفاهیمی مانند مالکیت دیجیتال و کمیابی، میتوانند نخستین درسهای اقتصاد غیرمتمرکز را به زبانی ساده و ملموس در اختیار نوجوانان قرار دهند.
وی توضیح داد: نوجوان با دریافت یک آیتم منحصربهفرد در بازی، بهتدریج با مفاهیمی مانند کلید خصوصی، کیف پول دیجیتال و ثبت تراکنش در دفترکل توزیعشده آشنا میشود. به گفته این آیندهپژوه، خانوادهها میتوانند با همراهی فرزندان خود، ابتدا مفاهیم پایه را فرا بگیرند و سپس با ایجاد یک کیف پول آزمایشی و اختصاص مبلغی اندک، نوجوان را در انجام یک خرید یا مبادله ساده دارایی دیجیتال همراهی کنند تا او در عمل با مفهوم خطرپذیری محاسبهشده و اهمیت امنیت سایبری آشنا شود.
وی در خاتمه تأکید کرد: این تجربه عملی، علاوه بر آمادهسازی نوجوانان برای ورود به مشاغل نوین و اقتصاد مبتنی بر رمزارزها، با نظارت و همراهی والدین، میتواند آنان را در برابر کلاهبرداریها و پروژههای غیرشفاف در فضای مجازی نیز ایمنتر سازد.
انتهای پیام/
