دانشگاهها باید پیشران تبیین اندیشههای رهبر شهید باشند
محمدرضا جلیلی، عضو هیئت علمی دانشگاه ملی مهارت و عضو میز سبک زندگی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در پاسخ به این پرسش که مهمترین ویژگی اندیشههای رهبر شهید را در چه میداند، اظهار کرد: به اعتقاد من، برای شناخت مهمترین ویژگیهای اندیشههای رهبر شهید باید به آثار و مبانی فکری ایشان، بهویژه از دهه ۵۰، توجه کرد. یکی از آثار ارزشمند ایشان، کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» است که با نگاهی نو و مبتنی بر آموزههای قرآنی، به تبیین پنج حوزه اعتقادی و زیربنایی شامل توحید، نبوت، امامت، عدالت، معاد و انسانشناسی میپردازد.
وی بیان کرد: این نگاه قرآنی و نوآورانه، اندیشههای ایشان را از بسیاری از متفکران و شخصیتهای سیاسی معاصر متمایز میکند؛ چراکه با رویکردی جریانشناسانه، اصول اعتقادی را مورد بررسی قرار داده و فلسفه بعثت انبیا را بر محور توحید، عدالتخواهی و مقابله با حاکمیت طاغوت تبیین میکند.
جلیلی ادامه داد: رهبر شهید از شاگردان مکتب حضرت امام خمینی (ره) بودند و بسیاری از اندیشههای متعالی ایشان، چه در سخنرانیها، چه در دیدار با کارگزاران و چه در آثار مکتوب، متأثر از اندیشههای بنیانگذار جمهوری اسلامی است. حضرت امام خمینی (ره) از برجستهترین متفکران جهان اسلام به شمار میروند و نگاه استکبارستیزانه و تأکید بر عزت اسلامی، از مهمترین شاخصههای مکتب ایشان است.
وی خاطرنشان کرد: سه اصل «حکمت، عزت و مصلحت» در عرصه سیاست خارجی نیز از مهمترین مؤلفههای اندیشه رهبر شهید به شمار میرود. همچنین بیانیه «گام دوم انقلاب» که از سوی مقام معظم رهبری صادر شد، بهعنوان سندی راهبردی و افتخارآمیز، بهزیبایی مبانی بزرگترین انقلاب معاصر را تبیین میکند و تقابل میان استکبار، استبداد و اسلام را به تصویر میکشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه ملی مهارت تصریح کرد: در این بیانیه، ایران بهعنوان قدرتی نوظهور معرفی میشود که توانسته است در برابر قدرتهای شرق و غرب بایستد و دستاوردهای ارزشمندی را برای جمهوری اسلامی به ارمغان آورد. همچنین نگاه آیندهنگر رهبر شهید در این سند، از طریق توصیههای راهبردی در حوزههایی همچون اخلاق و معنویت، علم و پژوهش، مبارزه با فساد، عزت، استقلال و سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی بهروشنی قابل مشاهده است.
وی افزود: اندیشههای رهبر شهیدمان تنها محدود به عرصه داخلی نبود، بلکه در حوزه جهان اسلام نیز نمود داشت. نامههای ایشان به جوانان اروپا، تأکید بر قرار گرفتن در سمت درست تاریخ و حمایت از ملت فلسطین بهعنوان محور نخست جهان اسلام، نشاندهنده نگاه فراملی و اصلاحگرایانه ایشان است. رهبر شهید همواره بر حمایت از مظلومان و وحدت امت اسلامی تأکید داشتند و این پیام را به بسیاری از کشورهای اسلامی منتقل کردند.
جلیلی اظهار کرد: اندیشههای رهبر شهید در عرصه بینالمللی نیز جایگاهی ممتاز داشت و نشاندهنده نگاهی پیامبرگونه، عدالتمحور و مبتنی بر خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی نوین اسلامی بود. نگاه تمدنی ایشان، چه در بیانیه گام دوم انقلاب و چه در سایر بیانات، بهخوبی قابل مشاهده است.
وی ادامه داد: رهبر شهید همواره پرچمدار علم و دانش بودند. از حمایت از تأسیس بنیاد ملی نخبگان گرفته تا تأکید بر نهضت نرمافزاری، مهندسی فرهنگی، نقشه جامع علمی کشور، الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت و تحول و همچنین تدوین برنامه جامع سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی، همگی بیانگر اهتمام ویژه ایشان به پیشرفت علمی کشور است.
عضو میز سبک زندگی شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: در سفر مقام معظم رهبری به خراسان شمالی در سال ۱۳۹۱ نیز ایشان با طرح موضوعاتی همچون فرهنگ مطالعه، حقوق شهروندی، فرهنگ آپارتماننشینی، معماری اسلامی ـ ایرانی، اوقات فراغت و مسائل جوانان، ابعاد مختلف سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی را تبیین کردند.
وی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین محورهای اندیشه رهبر شهید، اعتماد به جوانان بود. ایشان بارها بر سپردن مسئولیتها به نسل جوان و باور داشتن توانمندی آنان تأکید کردند و همانگونه که جوانان در دوران دفاع مقدس منشأ تحول شدند، معتقد بودند امروز نیز میتوانند در عرصههای مختلف کشور نقشآفرین باشند.
جلیلی تصریح کرد: رهبر شهید همواره بر ظرفیتهای بسیج در حوزههای علم، فناوری، اقتصاد و جهاد تأکید داشتند. همچنین نامگذاری سالها با محوریت اقتصاد، تولید، رونق تولید، حمایت از کالای ایرانی، اقتصاد مردمپایه و اقتصاد مقاومتی، بیانگر شناخت دقیق ایشان از جنگ اقتصادی و راهکارهای مقابله با آن بود.
وی افزود: نگاه ویژه رهبر شهید به بانوان نیز از دیگر ابعاد برجسته اندیشههای ایشان به شمار میرود. همچنین ایشان با تأکید بر اینکه ملت ایران ملتی مبعوثشده است، همواره بر ایستادگی در برابر استکبار جهانی و رژیم صهیونیستی تأکید داشتند و این رژیم را غدهای سرطانی میدانستند. این رویکرد، نشاندهنده نگاهی آرمانگرایانه، واقعبینانه و مبتنی بر عزت اسلامی بود و ایشان خود نیز پرچمدار این مسیر به شمار میرفتند.
جلیلی در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهد یکی از ابعاد اندیشههای رهبر شهید را برجسته کند، کدام مؤلفه را انتخاب میکند، اظهار کرد: اگر به مکتب اهلبیت (ع) نگاه کنیم، یکی از ابعاد مهم آن، حیات سیاسی و اجتماعی است. فلسفه بعثت انبیای الهی نیز تحقق حکمرانی اسلامی و حرکت در مسیر استقلال جوامع انسانی بوده است.
وی بیان کرد: در مقاطعی که موضوع توسعه توان موشکی کشور مطرح بود، برخی تلاش داشتند این مسیر متوقف شود، اما رهبر شهید با ایستادگی بر این موضوع، زمینه خودباوری و اتکا به توان داخلی را فراهم کردند. ایشان همواره بر این باور بودند که باید مشکلات کشور با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، نخبگان و توان بومی حل شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه ملی مهارت ادامه داد: رهبر شهیدمان بارها به مسئولان تأکید میکردند که در عرصه سازندگی، تقویت بنیه دفاعی و توسعه توان نظامی کشور باید با قدرت حرکت کنند؛ زیرا جمهوری اسلامی در برابر دشمنان قرار دارد و اقتدار دفاعی، یکی از پایههای استقلال کشور است.
وی خاطرنشان کرد: بعد سیاسی و اجتماعی اندیشههای رهبر شهید بسیار برجسته بود و به اعتقاد من، این نگاه حاصل مطالعات عمیق ایشان درباره سیره تاریخی ائمه اطهار (ع) و بهویژه کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» است. ایشان با نگاهی نوین معتقد بودند که در مواجهه با دشمن باید مقتدر بود و مفهوم «ایران قوی» نیز از همین اندیشه سرچشمه میگیرد.
جلیلی تصریح کرد: تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی بر «انتقام سخت» پس از شهادت سردار سلیمانی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. مقصود ایشان از خروج آمریکا از منطقه غرب آسیا، صرفاً خروج نظامی و فیزیکی نبود، بلکه خروج از عرصههای فرهنگی، اقتصادی و سایر حوزههای نفوذ را نیز دربرمیگرفت.
وی افزود: رهبر شهید بهعنوان رهبر جهان اسلام، در عرصه سیاست نیز بر پایه مکتب امام حسین (ع) حرکت میکردند و همواره تأکید داشتند که مکتب عاشورا بر سه عنصر اساسی «منطق و عقلانیت»، «عزت و حماسه» و «عاطفه» استوار است.
عضو میز سبک زندگی شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: ویژگی برجسته رهبر شهید این بود که خود نیز در همین مسیر حرکت میکردند. همانگونه که امام حسین (ع) شخصاً برای تحقق حق، عدالت و اصلاح جامعه قیام کردند، رهبر شهید نیز در مسیر تحقق آرمانهای اسلام، خود در میدان حضور داشتند و تا پایان عمر بر این مسیر استوار ماندند.
وی اظهار کرد: عشق به شهادت در وجود رهبر شهید موج میزد و همواره آرزوی پیوستن به کاروان شهدا را داشتند. این روحیه، در کنار مقاومت و ایستادگی، موجب شد نسلی تربیت شود که فرهنگ مقاومت را باور داشته باشد.
جیلی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین دستاوردهای رهبر شهید، ایجاد پیوند میان امت و امامت بود. محبوبیت ایشان بهعنوان ولیفقیه، موجب شد بتوانند جامعه را در مسیر آرمانهای انقلاب اسلامی هدایت و انسانهای بسیاری را تربیت کنند.
وی افزود: از جلوههای مهم اندیشههای رهبر شهید، نگاه ایشان به جایگاه بانوان بود. ایشان همواره تأکید داشتند که نقش زن، خانهنشینی نیست، بلکه زنان باید در عرصههای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی حضوری فعال و اثرگذار داشته باشند. این نگاه، ادامه همان مسیر انبیای الهی و سیره پیامبر اکرم (ص) است.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: رهبر شهید در جایگاه ولایت فقیه، همان پرچمی را برافراشتند که پیامبران الهی در مسیر هدایت جامعه در دست داشتند و با همین رویکرد، زمینه حرکت ایران به سوی تمدن نوین اسلامی را دنبال کردند.
وی ادامه داد: به اعتقاد رهبر شهید، ظرفیتهای عظیمی در کشور، اعم از حوزههای علمی، پژوهشی، اخلاقی، معنوی، نظامی و امنیتی وجود دارد و ایشان با تأکید بر شعار «ما میتوانیم»، این خودباوری را به جامعه تزریق کردند.
جلیلی اظهار کرد: هر زمان که مسئولان با تکیه بر توان داخلی وارد میدان شدند، نتایج ارزشمندی حاصل شد و این موضوع، نشاندهنده درستی نگاه رهبر شهید به ظرفیتهای داخلی کشور است.
وی در پایان این بخش تأکید کرد: رهبر شهید همواره امام وحدتآفرینی بودند و در جریانهای مختلف سیاسی، نقش پدرانه و وحدتبخش ایفا میکردند. در حوادث سالهای ۱۳۷۸، ۱۳۸۸، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و همچنین در جنگ ۱۲ روزه، هوشیاری، بصیرت و قدرت راهبری ایشان در مدیریت جامعه بهخوبی آشکار شد و امروز نیز به اذعان بسیاری از کارشناسان، اندیشههای متعالی و مترقی ایشان همچنان راهگشای جامعه اسلامی است.
جلیلی در پاسخ به این پرسش که دانشگاهها و مراکز علمی چه نقشی در تبیین و بازخوانی اندیشههای رهبر شهید دارند، اظهار کرد: آموزش عالی باید در این زمینه نقش پیشران ایفا کند. اندیشههای امامین انقلاب باید در محتوای درسی دانشگاهها گنجانده شود و نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری نیز در سالهای اخیر تحولاتی را در دروس معارف ایجاد کرده است، اما لازم است وصایا، اندیشهها و مبانی فکری حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری بیش از پیش در متون آموزشی مورد توجه قرار گیرد.
وی بیان کرد: برگزاری نشستهای علمی و تخصصی و آشنا کردن نسل جوان با اندیشههای امامین انقلاب، بهویژه با توجه به نگاه ویژه رهبر شهید به علم، عالِم و دانشگاه، از مهمترین رسالتهای مراکز علمی است. همچنین دانشگاه در تربیت قوه عاقله جامعه، تربیت عالِم و تولید علم نقش اساسی دارد و رهبر شهید همواره بر تقویت این جایگاه تأکید داشتند.
عضو هیئت علمی دانشگاه ملی مهارت ادامه داد: همانگونه که حضرت امام خمینی (ره) دانشگاه را مبدأ همه تحولات میدانستند، رهبر شهید نیز با نگاهی عمیقتر، دانشگاه را پیشران اندیشههای نوین علمی میدانستند و بر تحول در علوم، بهویژه علوم اسلامی، تأکید داشتند تا زمینه تربیت نسلی نواندیش، آگاه و روشنفکر فراهم شود؛ نسلی که بتواند با آرمانهای امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی آشنا شده و در مسیر تحقق آنها گام بردارد.
وی خاطرنشان کرد: رهبر شهید نگاهی مترقی، پویا و تحولآفرین به دانشگاه داشتند. ایشان معتقد بودند نباید صرفاً مصرفکننده علوم تولیدشده در دیگر کشورها باشیم و تنها به اقتباس از آنها بسنده کنیم، بلکه باید در تولید علم، نظریهپردازی و بومیسازی دانش پیشگام باشیم.
جلیلی تصریح کرد: مقام معظم رهبری در دیدارهای متعدد با مسئولان وزارت علوم، شورای عالی انقلاب فرهنگی، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، اساتید، پژوهشگران و نخبگان، همواره بر ضرورت ایجاد تحول اساسی در نظام علمی کشور تأکید کردهاند و معتقد بودند در صورت تحقق این سیاستها، کشور به استقلال علمی، تربیت دانشمندان متعهد و ارتقای مرجعیت علمی دست خواهد یافت.
وی افزود: رهبر شهید در دیدارهای خود با دانشجویان، اساتید دانشگاهها و پژوهشگران، بهویژه در مناسبتهایی همچون روز استاد، ماه مبارک رمضان و نشستهای علمی، همواره بر ضرورت شکلگیری یک انقلاب علمی، رستاخیز علمی و نهضت علمی تأکید میکردند و معتقد بودند که شتاب علمی کشور نباید کاهش یابد.
عضو میز سبک زندگی شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: از نگاه رهبر شهید، تحقیقات و تولیدات علمی دانشگاهها باید با نیازهای واقعی مردم گره بخورد و دانشگاهها باید به سمت حل مسائل کشور حرکت کنند. این رویکرد مسئلهمحور، یکی از مهمترین تأکیدات ایشان در حوزه آموزش عالی بود.
وی اظهار کرد: رهبر شهید همواره بر این باور بودند که کشور از ظرفیت علمی بالایی برخوردار است و دشمن نیز بیش از هر چیز از همین اقتدار علمی جمهوری اسلامی نگران است. ایشان با استناد به این حقیقت که «العلم سلطان»، تأکید داشتند که قدرت علمی، منشأ اقتدار ملتهاست و نمونه آن را در کشورهای اروپایی میتوان مشاهده کرد که با وجود فاصله گرفتن از مبانی اخلاقی و اعتقادی، به واسطه دانش و فناوری توانستند برای مدت طولانی بر بخشهایی از جهان سلطه پیدا کنند.
جلیلی در پایان با تأکید بر ضرورت مطالعه آثار رهبر شهید توسط پژوهشگران، اساتید و دانشجویان گفت: امیدوارم پژوهشگران، اندیشمندان، استادان دانشگاه و دانشجویان، آثار و اندیشههای مقام معظم رهبری را بهصورت جدی مطالعه کنند. ایشان از دهه ۱۳۴۰، در کنار فعالیتهای انقلابی، همواره اهل قلم، اندیشه و تولید آثار علمی بودهاند و کتابهایی همچون «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» باید به بخشی از متون درسی دانشگاهها و حتی آموزش و پرورش تبدیل شود.
وی بیان کرد: همانگونه که نسبت به رهبر معظم انقلاب پیوند عاطفی و محبت وجود دارد، لازم است این ارتباط با پیوندی عقلانی، معرفتی و اندیشهای نیز همراه شود؛ زیرا ماندگاری این مکتب در گرو شناخت علمی و عمیق اندیشههای ایشان است.
عضو هیئت علمی دانشگاه ملی مهارت خاطرنشان کرد: رهبر شهید شاگردان برجستهای تربیت کردهاند که امروز ادامهدهنده این مسیر هستند و امید است نسل جوان نیز با بهرهگیری از این اندیشههای نوین و بصیرتبخش، آیندهای روشن برای کشور رقم بزند.
وی در پایان تأکید کرد: رسانه ملی، مطبوعات، روزنامهها، علما، خطیبان و همه کسانی که از تریبونهای عمومی برخوردارند، باید ابعاد مختلف اندیشههای امامین انقلاب و رهبر شهید را برای جامعه تبیین کنند تا این معارف در میان نسلهای آینده نیز استمرار یافته و زمینه تداوم این مکتب فراهم شود.
انتهای پیام/
