رئیس واحد تهران جنوب خبر داد
از تولید علم تا مرجعیت جهانی؛ تقویت پژوهشهای بنیادی در سایه بومیسازی فناوریهای راهبردی
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ در سپهر اندیشههای معاصر جهان اسلام مفاهیمی همچون قدرت، حاکمیت و استقلال دیگر تنها در گروی توان نظامی و اقتصادی نیست، بلکه در گروی تسلط بر قلمرو «دانش» و دستیابی به «مرجعیت علمی» تعریف میشود.
در این میان، سیره و منویات رهبر شهید انقلاب اسلامی نهتنها یک نقشه راه برای پیشرفت تکنولوژیک، بلکه یک مسیر تمدنی برای بازیافتن هویت و استقلال ملتهاست.
امام شهید با نگاهی نافذ به ضرورتهای عصر حاضر، مرجعیت علمی را از یک مفهوم انتزاعی به یک ضرورت بقا و راهبرد استراتژیک بدل کردند؛ جایگاهی که در آن ایران نباید تنها مصرفکننده دانش، بلکه باید منبع و مرجع تولید علم در منطقه و جهان باشد.
رهبر شهید انقلاب اسلامی با ترسیم دقیق مرزهای مرجعیت علمی، بر گذار از دانش مصرفی بر دانش تولیدی تأکید ورزیده و چشمانداز رسیدن به قلههای فناوری را، از انرژی صلحآمیز هستهای و هوافضا تا هوش مصنوعی و بیوتکنولوژی، بهعنوان میثاقی برای شکافتن انحصار و دستیابی به استقلال واقعی تبیین کردهاند. نگاه ایشان به مرجعیت علمی، نگاهی چندبُعدی است که در آن، توسعه فناوری، پیوند ناگسستنی با حمایت از نخبگان، تقویت پژوهشهای بنیادی، بومیسازی فناوریهای راهبردی و ایجاد زیستبومهای پویا (ازجمله شرکتهای دانشبنیان واقعی) تعریف شده است.
امام شهید همواره بر این نکته تأکید داشتند که نخبگان، سرمایههای حیاتی کشور هستند و ایجاد بستر اثرگذاری برای آنان، اصلیترین وظیفه نهادهای حاکمیتی در مسیر تحقق خیزش علمی است.
خبرنگار آنا در قالب پرونده پژوهشی با عنوان «تجلی رهبری علمی در پرتو سیره رهبر شهید» تلاش دارد تا میان «نظریه» و «عمل» پیوندی ایجاد کند و اگر منویات امام شهید ستونهای اصلی یک بنای علمی و تمدنی هستند، وظیفه ما دانشگاهیان و پژوهشگران، بنا کردن سازههای نوآورانه بر روی این ستونهاست.
رهبر شهید انقلاب اسلامی دانشگاه را مردمی، فعال و از نظر علمی و فکری پرنشاط تعریف کردهاند؛ تعریفی که مسئولیت سنگینی بر دوش دانشگاههای ما میگذارد تا از مرزهای دانش عبور کرده و با رفع چالشهای واقعی جامعه، به خدمت مردم درآیند.
با الهام از این سیره و با هدف عملیاتی کردن این چشمانداز سراغ دکتر حسن رسولی سقای سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی استان آذربایجانشرقی و واحد تبریز رفتیم تا رهبری علمی در پرتو سیره رهبر شهید را مورد بررسی قرار دهیم.
منویات رهبر شهید انقلاب درباره مرجعیت علمی کشور
آنا: مرجعیت علمی در گفتمان رهبری انقلاب اسلامی چه جایگاهی دارد و ابعاد بنیادین آن در اسناد بالادستی چگونه تبیین شده است؟
رسولی سقای: مرجعیت علمی یکی از محورهای کلیدی گفتمان امام شهید در سالهای اخیر بوده و در اسناد بالادستی مانند سند نقشه جامع علمی کشور و بیانیه گام دوم انقلاب منعکس شده است.
رهبر شهید انقلاب اسلامی با اشاره به دستاوردهایی از قبیل رشد چشمگیر مقالات علمی، توسعه زیست بوم شرکتهای دانشبنیان و دستاوردهای فناورانه در حوزههایی مانند سلولهای بنیادی، هوافضا، هستهای و مهمترین نکات مرجعیت علمی را به شرح زیر برشمردند:
چیستی مرجعیت علمی؛ یعنی ایران به جایگاهی برسد که در تولید علم و فناوری در منطقه و جهان، منبع و مرجع باشد نه مصرفکننده و کشورهای دیگر برای حل مسائل خود به ایران رجوع کنند.
رهبر شهید انقلاب اسلامی با اشاره به دستاوردهایی از قبیل رشد چشمگیر مقالات علمی، توسعه زیست بوم شرکتهای دانشبنیان و دستاوردهای فناورانه در حوزههایی مانند سلولهای بنیادی، هوافضا، هستهای و مهمترین نکات مرجعیت علمی را برشمردند.
امام شهید اهداف اصلی کشور را در این مسیر رسیدن به قلههای علم و فناوری در سطح جهانی، تولید علم بومی و متناسب با نیازهای کشور و تبدیل ایران به قطب علمی منطقه تبیین کردند.
راهکارهای تأکید شده رهبر شهید انقلاب اسلامی برای دسترسی به این اهداف عبارتند از حمایت از نخبگان و جلوگیری از فرار مغزها، نهضت نرمافزاری، تقویت پژوهشهای بنیادی و کاربردهای همزمان، ارتباط صنعت و دانشگاه، بومیسازی فناوریهای راهبردی، تحول در علوم انسانی مبتنی بر ارزشهای اسلامی-ایرانی، تولید علم در مرزهای دانش، استقلال علمی و شکستن انحصار.
آنا: در میان حوزههای علمی متنوع، اولویتبندی امام شهید در انتخاب زمینههای فناورانه بر چه اساسی استوار است؟
رسولی سقای: امام شهید ضمن تأکید بر مرجعیت علمی در تمامی زمینهها، حوزههای اولویتدار را انرژی بهخصوص هستهای و تجدیدپذیر، پزشکی و داروسازی، نانو و بیوتکنولوژی، هوافضا، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی دانسته و همواره تصریح کردهاند که انتظار میرود جمهوری اسلامی در زمینه هوش مصنوعی، جزء ۱۰ کشور پیشرو در جهان باشد.
رهبر شهید انقلاب اسلامی ضمن انتقاد از برخی موانع در این مسیر، بارها از نگاه مصرفی به علم و وابستگی علمی، شکاف بین شعار و عمل و مهاجرت نخبگان انتقاد و تأکید کردهاند که پیشرفت علمی حتی در شرایط تحریم نباید متوقف شود.
آنا: با توجه به اهمیت نخبگان، بر چه اصولی باید برای حمایت از آنان تمرکز کرد تا توسعه فناوری محقق شود؟
از خیزش علمی و فناوری تا توسعه شرکتهای دانشبنیان:
رسولی سقای: براساس بیانات شهید امام خامنهای حمایت از نخبگان بهعنوان محور توسعه فناوری بر چند اصل کلیدی به شرح زیر استوار است:
اثرگذاری و استفاده از ظرفیت نخبگان: ایشان تأکید دارند که مهمترین نیاز نخبگان، احساس اثرگذاری است؛ چراکه اگر نخبگان احساس کنند دانش و تخصصشان در کشور بیکار میماند یا با دیوانسالاری مواجه میشود، انگیزهشان از دست میرود؛ بنابراین دستگاههای دولتی و غیردولتی باید از حداکثر ظرفیت نخبگان استفاده کنند.
خیزش علمی و فناوری: رهبر شهید انقلاب اسلامی توسعه فناوری را منوط به یک خیزش جدید علمی میدانند و نخبگان باید با پیگیری جدی و جهاد علمی، مرزهای دانش را جابهجا کنند و به تفوق علمی برسند تا بتوانند بر چالشهای داخلی وخارجی غلبه کنند.
توسعه شرکتهای دانشبنیان: یکی از راههای عملیاتی کردن فناوری، افزایش تعداد شرکتهای دانشبنیان واقعی نه صوری است و این شرکتها میتوانند به اشتغالزایی، افزایش بهرهوری و کاهش وابستگی به منابع طبیعی کمک کنند.
حذف موانع و پیگیری: تأکید بر حذف کاغذبازیهای اداری و ایجاد پیوند مستقیم بین نخبگان دانشگاه و صنعت است. همچنین صرفاً بیان ایده کافی نیست و پیگیری و عملیاتی کردن پیشنهادهای نخبگان توسط مسئولان ضروری است.
آنا: با الهام از سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی و در بستر دانشگاه آزاد اسلامی استان آذربایجانشرقی و واحد تبریز چگونه پروژه علمی خود را با نیازهای روز جامعه پیوند میدهید؟
رسولی سقای: نگاه امام شهید ترکیبی از شناسایی ظرفیت بالای هوشی نخبگان، ایجاد بستر اثرگذاری و رشد و تولید علم و فناوری بومی از طریق شرکتهای دانشبنیان است.
بنده نیز در دانشگاه آزاد اسلامی استان آذربایجانشرقی با الهام از بیانات ارزشمند قائد اعظم امت و رهبر شهید انقلاب اسلامی بهخصوص الگو قرار دادن فرمایش ایشان مبنی بر اینکه دانشگاه باید اصولی، اعتلاطلب، رو به مردم، فعال و از نظر علمی و فکری، پرنشاط باشد، هدف اصلی خود را بر ایجاد هاب نوآوری اجتماعی بر پایه هوش مصنوعی قرار دادهام که میتواند راهحلهای خلّاقانهای برای چالشهای اجتماعی مبتنی بر شتابدهی، دادهها و فناوری باز و شبکهسازی با در نظر گرفتن سوگیری الگوریتمی، حریم خصوصی و شفافیت ارائه کند.
انتهای پیام/
