قائم مقام رئیس بنیاد ملی نخبگان:
صبر، راهی برای تابآوری و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی است
به گزارش خبرگزاری آنا از پایگاه خبری-تحلیلی رادیو گفتوگو، دکتر عزیزالله بابلی بهمئی، مدرس دانشگاه، آسیبشناس اجتماعی و مدیر پیشین اداره مشاوره شهر تهران، در مصاحبه با برنامه «فرهنگسرای گفتوگو» به تبیین جایگاه صبر در ادیان الهی، بهویژه در مکتب اسلام و آموزههای عاشورایی پرداخت و تأکید کرد: صبر، مفهومی زنده، کاربردی و راهگشا برای انسان معاصر است.
وی با اشاره به اینکه صبر در همه ادیان و مکاتب الهی جایگاه ویژهای دارد، اظهار کرد: در نگاه اسلامی، صبر تنها به معنای تحمل منفعلانه شرایط دشوار نیست، بلکه میتواند به عنوان یک مؤلفه اصلی در شکلگیری شخصیت متعادل، کنترل هیجانات، افزایش قدرت تصمیمگیری و مقابله با فشارهای روانی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: اگر صبر را از زاویهای کاربردی و اجتماعی بررسی کنیم، به الگویی میرسیم که میتواند در زندگی فردی و جمعی نقش پیشگیرانه مهمی ایفا کند.
بابلی بهمئی در ادامه، صبر را یکی از ارکان مهم ایمان دانست و با استناد به آموزههای دینی تصریح کرد: در کلام امیرالمؤمنین علی (ع)، صبر در کنار عدل، یقین و جهاد از پایههای اصلی ایمان معرفی شده است.
به گفته او، این نشان میدهد که صبر صرفاً یک فضیلت اخلاقی نیست، بلکه بخشی از منظومه فکری و رفتاری انسان مؤمن به شمار میرود؛ منظومهای که اگر درست فهم و عملیاتی شود، میتواند بسیاری از بحرانهای فردی و اجتماعی را کاهش دهد.
این آسیبشناس اجتماعی با تشریح انواع صبر، خاطرنشان کرد: صبر میتواند جلوههای مختلفی داشته باشد؛ از جمله صبر برای رسیدن به پاداش معنوی، صبر در برابر سختیهای دنیا و صبری که از آگاهی، هدفمندی و شناخت سرچشمه میگیرد.
وی با اشاره به نمونههایی از زندگی روزمره، مانند تلاش دانشآموزان و داوطلبان کنکور، توضیح داد: وقتی فرد برای رسیدن به نتیجهای بهتر، سختیهای مسیر را تحمل میکند و از لذتهای زودگذر صرفنظر میکند، در واقع نوعی صبر فعال را به نمایش میگذارد؛ صبری که او را به موفقیت نزدیکتر میکند.
بابلی بهمئی در بخش دیگری از سخنان خود، به جایگاه حضرت زینب (س) در واقعه کربلا اشاره کرد و گفت: یکی از درخشانترین جلوههای صبر در تاریخ اسلام، صبر و پایداری حضرت زینب (س) است. ایشان در شرایطی بسیار دشوار، نهتنها دچار توقف و انفعال نشدند، بلکه با قدرت، آگاهی و استقامت، مسیر رسالت عاشورا را ادامه دادند. این همان نکتهای است که نشان میدهد صبر در مکتب حسینی، بههیچوجه به معنای سکون و بیعملی نیست، بلکه به معنای ادامه حرکت در سختترین شرایط است.
وی با تأکید بر اینکه صبر حسینی میتواند برای جامعه امروز الهامبخش باشد، اظهار کرد: بسیاری از آسیبهای اجتماعی، ریشه در شتابزدگی، ناتوانی در کنترل هیجانات، بیقراری و فقدان تابآوری دارند. اگر بتوانیم صبر را از سطح شعار به سطح مهارت و سبک زندگی برسانیم، بخش مهمی از این آسیبها قابل پیشگیری خواهد بود.
وی افزود: جامعهای که افراد آن توان تحمل، تأمل و تحمل مسئولانه داشته باشند، کمتر دچار خشونت، تعارض و فروپاشی ارتباطی میشود.
این استاد دانشگاه در ادامه، میان «صبر» و «حلم» نیز تمایز قائل شد و توضیح داد: صبر را میتوان شکیبایی و تحمل دانست، اما حلم مرتبهای بالاتر است؛ حالتی که در آن فرد با آگاهی، قدرت و تسلط بر نفس، از واکنشهای هیجانی و تند پرهیز میکند.
به گفته او، حلم نوعی صبوریِ آگاهانه و قدرتمندانه است و همین ویژگی میتواند مانع از بروز خشونت، تنش و تصمیمهای عجولانه شود.
وی گفت: روزه، نماز، خودمهارگری، نظم در زندگی و حتی شیوه مواجهه با سختیها، همه میتوانند جلوههایی از تابآوری باشند. دین، فقط برای عبادت فردی نیست، بلکه برای ساختن انسان مقاوم، منظم و مسئول طراحی شده است.
وی همچنین بر نقش خودآگاهی و مدیریت هیجان در تقویت تابآوری تأکید کرد و افزود: فرد تابآور کسی است که با خود، خانواده و اطرافیانش رابطهای سالم دارد، میتواند احساساتش را بیان کند و در زمان بحران، بهجای فروپاشی، به بازسازی درونی برسد.
وی ادامه داد: آموزش این مهارتها باید از کودکی آغاز شود؛ کودکان باید یاد بگیرند احساسات خود را بشناسند، آنها را بیان کنند و در عین حال بیاموزند که برای رسیدن به خواستهها، گاهی نیاز به صبر و تحمل دارند.
بابلی بهمئی در پایان خاطرنشان کرد: صبر در مکتب حسینی، در حقیقت یک مکتب تربیتی کامل است؛ مکتبی که انسان را به حرکت، آگاهی، استقامت و مسئولیتپذیری دعوت میکند.
به باور او، اگر این مفهوم بهدرستی در خانواده، مدرسه، دانشگاه و رسانهها تبیین شود، میتواند به یکی از مؤثرترین راهکارها برای ارتقای سلامت روان و کاهش آسیبهای اجتماعی در جامعه تبدیل شود.
انتهای پیام/
