یادداشت
جزئیاتی از هجوم ملخ مراکشی به باغها و مزارع فارس
به گزارش خبرگزاری آنا، در هفتههای اخیر، گزارشهای متعددی از هجوم ملخ مراکشی به مزارع و اراضی کشاورزی استان فارس منتشر شده است؛ این پدیده که به طور معمول در ماههای گرم سال شدت میگیرد، امسال به دلیل شرایط آبوهوایی خاص و افزایش میزان بارندگیهای بهاری، ابعاد گستردهتری پیدا کرده و بسیاری از مناطق زراعی را در معرض تهدید قرار داده است.
ملخ مراکشی یکی از انواع ملخهای پرخطر به شمار میرود که قابلیت مهاجرت و جابهجاییهای دستهجمعی گسترده را داراست و در دورههای شیوع، به صورت گلهای بزرگ به سمت چراگاهها و زمینهای کشاورزی هجوم میبرد.
در چنین شرایطی، جمعیتهای میلیونی ملخها میتوانند در مدت کوتاهی پوشش گیاهی وسیعی را از بین برده و خسارات سنگینی به محصولات کشاورزی وارد کنند.
بنا بر اعلام منابع محلی، هجوم ملخ مراکشی به ویژه در مناطق گرم و خشک شدت یافته و برخی کشاورزان از بین رفتن کامل محصولات گندم، جو و علوفه را گزارش کردهاند؛ این موضوع نه تنها معیشت کشاورزان را تهدید میکند، بلکه میتواند تبعاتی جدی بر زنجیره تامین مواد غذایی و امنیت غذایی کشور نیز داشته باشد.
علل شیوع و ابعاد بحران
با این حال، کارشناسان معتقدند که مقابله موثر با پدیده هجوم ملخ مراکشی نیازمند برنامهریزی دقیق، تخصیص منابع مالی کافی و مشارکت همهجانبه ذینفعان است.
برخی کارشناسان هشدار دادهاند که در صورت ادامه روند گرمتر شدن هوا و مساعد بودن شرایط زیستمحیطی برای تکثیر ملخها، امکان بروز موجهای جدید هجوم نیز وجود دارد.
پدیده هجوم ملخ مراکشی را میتوان حاصل مجموعهای از عوامل اقلیمی، محیطزیستی و مدیریتی دانست؛ افزایش غیرعادی بارندگیهای بهاری، تغییرات اقلیمی و کاهش جمعیت دشمنان طبیعی ملخها در طبیعت از جمله دلایلی است که زمینهساز شیوع دستهجمعی این آفت شده است.
افزون بر این، محدودیتهای بودجهای و کمبود تجهیزات مقابله با آفات نیز اثرگذاری برنامههای کنترل را کاهش داده و ضرورت بازنگری در سیاستهای مدیریت منابع طبیعی و کشاورزی را برجسته میکند.
در این میان، نگرانی دیگری که برخی از کارشناسان و تشکلهای محیط زیستی مطرح میکنند، احتمال آسیبهای جانبی حاصل از استفاده گسترده از سموم دفع آفات است.
هرچند سمپاشی یکی از مؤثرترین راهکارهای مقابله با هجوم ملخها است، اما استفاده بیرویه از سموم میتواند به آلودگی خاک، آبهای سطحی و زیرزمینی و کاهش جمعیت حشرات مفید و پرندگان منجر شود.
بنابراین پیشنهاد میشود که علاوه بر روشهای شیمیایی، از روشهای نوین و زیستمحیطی نیز برای کنترل جمعیت ملخها بهره گرفته شود.
این وضعیت میتواند پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی قابل توجهی را به همراه داشته باشد و نیازمند توجه ویژه نهادهای مسئول، سرمایهگذاری در حوزه تحقیقات و ارتقای سطح آگاهی کشاورزان است.
به نظر میرسد تنها با اتخاذ رویکردی جامع و همهجانبه، میتوان از تکرار چنین بحرانهایی در آینده پیشگیری کرد و زمینه را برای پایداری کشاورزی و امنیت غذایی در کشور فراهم ساخت.
مبارزه با ملخهای بومی در سطح ۲۰ هزار هکتار از زمینهای زراعی فارس
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی فارس از آغاز عملیات سم پاشی برای مقابله به آفت هجوم ملخ صحرایی در سطح ۲۰ هکتار از مزارع و باغ های استان خبر داد و گفت: یکی از اهداف اصلی اجرای این طرح، جلوگیری از خسارات ناشی از هجوم ملخها به مزارع غلات، علوفه و باغات استان است.
کاووس همتی توضیح داد: روشهای مکانیکی و شیمیایی در این عملیات به کار گرفته شده و تمامی این اقدامات مطابق با دستورالعملهای ایمنی و ملاحظات زیستمحیطی اجرا شدهاند؛ این نکته از آن جهت اهمیت دارد که استفاده از سموم و مواد شیمیایی همواره نگرانیهایی را در خصوص آثار جانبی بر محیط زیست و سلامت انسانها و سایر جانداران ایجاد میکند.
براساس اظهارات کارشناسان، ملخ مراکشی یکی از آفات مهم و دورهای در مناطق جنوبی و غربی فارس است و در صورت عدم کنترل بهموقع، میتواند خسارات جبرانناپذیری به محصولات کشاورزی وارد کند.
این آفت به دلیل قدرت بالای تخمگذاری و مهاجرتهای دستهجمعی، از جمله تهدیدهای جدی برای امنیت غذایی منطقه به شمار میرود.
مبارزه در مرحله پوره برای جلوگیری از گسترش آفت
همتی با اشاره به مرحله حساس رشد این حشره، گفته است که عملیات مبارزه در مرحله پوره (نوزادی) و پیش از بالغ شدن و پرواز ملخها انجام شده است تا از گسترش آفت به سایر مناطق جلوگیری شود.
تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که بیتوجهی به کنترل به موقع این آفت میتواند به مهاجرت جمعیتهای بزرگ آن به دیگر اراضی کشاورزی و حتی استانهای مجاور منجر شود.
همتی گفت: اجرای موفق این عملیات تا حد زیادی مانع از خسارات اقتصادی به کشاورزان و باغداران شده است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی فارس بیان کرد: همچنین مبرزه و حفاظت از بیش از ۳۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی و باغی استان فارس نتیجه مستقیم این اقدامات بوده است.
وی یادآور شد: با توجه به نقش مهم استان فارس در تولید محصولات کشاورزی، حفظ سلامت و بازدهی اراضی این منطقه اهمیت فراوانی برای امنیت غذایی کشور دارد؛ علاوه بر این، کاهش خسارتهای اقتصادی ناشی از هجوم آفات میتواند به پایداری معیشت کشاورزان و جلوگیری از بروز مشکلات اجتماعی در مناطق روستایی کمک کند.
پایش مستمر و توصیه به کشاورزان
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی فارس همچنین اعلام کرد که تیمهای رصد و پایش به طور مستمر وضعیت جمعیت ملخهای بومی را بررسی میکنند و در صورت مشاهده افزایش تراکم جمعیت این آفت در سایر شهرستانها، عملیات مبارزه به سرعت به دیگر مناطق نیز گسترش خواهد یافت.
این اقدام برای حفظ امنیت تولید کشاورزی در منطقه ضروری توصیف شده است؛ همچنین، کارشناسان به کشاورزان توصیه کردهاند تا در صورت مشاهده تجمعات غیرطبیعی ملخها، مراتب را سریعا به مراکز جهاد کشاورزی منطقه خود اطلاع دهند تا بتوان از بروز بحرانهای بزرگتر جلوگیری کرد.
چالشهای پیش رو و لزوم رویکرد جامع
با توجه به تغییرات اقلیمی، گرمایش جهانی و نوسانات بارندگی در سالهای اخیر، انتظار میرود که مدیریت و مقابله با آفات کشاورزی از جمله ملخها اهمیت بیشتری پیدا کند.
در این میان نقش برنامههای پیشگیرانه، آموزش کشاورزان و استفاده از فناوریهای نوین در پیشبینی و کنترل آفات بیش از پیش برجسته شده است.
کارشناسان جهاد کشاورزی تأکید میکنند که تداوم حمایتهای دولتی، تامین بهموقع سموم استاندارد و تقویت زیرساختهای فنی و آموزشی، لازمه موفقیت در مقابله با تهدیدات زیستی برای بخش کشاورزی کشور خواهد بود.
عملیات گسترده مقابله با ملخ مراکشی در استان فارس، نمونهای از مدیریت بحرانهای کشاورزی و تلاش برای تضمین امنیت محصولات غذایی در یکی از مهمترین قطبهای تولید محصولات کشاورزی ایران محسوب میشود.
استمرار این اقدامات و آمادگی برای برخورد با موجهای احتمالی بعدی از چالشهای پیش روی کشاورزی ایران به شمار میرود؛ چالشی که عبور موفق از آن نیازمند همکاری همهجانبه دولت، کشاورزان و فعالان بخش خصوصی است.
فارس با تولید سالانه سه میلیون و ۵۶۳ هزار و ۸۰۵ تُن محصول، رتبه دوم تولیدات باغی کشور را در اختیار دارد و یکی از قطبهای مهم صادرات محصولات کشاورزی به شمار میرود.
انتهای پیام/
