امام هادی (ع) و هشدار جدی درباره بیاثر شدن نصیحتها
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، در روزگاری که ابزارهای آموزشی، رسانهها و تریبونهای مذهبی و دانشی بیش از هر زمان دیگری در دسترس هستند، همچنان این پرسش جدی مطرح است که چرا با وجود حجم انبوهی از پیامهای اخلاقی، تحول چشمگیری در رفتار فردی و اجتماعی برخی افراد و جوامع دیده نمیشود؟ برای واکاوی این مسئله و بررسی راهکارهای استواری اخلاق در خانواده و جامعه، با حجتالاسلام طاهر قلیزاده، کارشناس مباحث خانواده و جامعه به گفتوگو نشستیم.
این کارشناس مذهبی در ابتدای این گفتوگو، با اشاره به یکی از آموزههای کلیدی امام هادی علیهالسلام، ریشه بسیاری از بیاثر بودن نصیحتها را در نبود آمادگی و ظرفیت درونی دانست.
وی با استناد به حدیث «الحِکمَةُ لا تَنجَعُ فِی الطِّباعِ الفاسِدَةِ» اظهار داشت: امام هادی علیهالسلام به ما میآموزند که حکمت و سخن استوار، در سرشتهای فاسد اثر نمیگذارد. این یک واقعیت تربیتی است که اگر دل انسان با لجاجت، خودخواهی یا عادتهای غلط پوشانده شده باشد، حتی برترین کلمات هم راهی به درون آن پیدا نمیکنند.
وی افزود: مشکل امروز بسیاری از جوامع، کمبود اطلاعات نیست؛ بلکه فاصله میان «دانستن» و «پذیرفتن» است. بسیاری از افراد از نظر ذهنی میدانند که صداقت، وفاداری و امانتداری چه ارزش والایی دارد، اما، چون طبع و سرشت آنها با رذایل اخلاقی خو گرفته است، این آگاهی به مرحله عمل نمیرسد.
این استاد دانشگاه تأکید کرد که برای موفقیت جامعه، باید پیش از هر چیز به فکر تربیت نفس و اصلاح بنیادهای اخلاقی افراد بود، چرا که حکمت مانند بذری است که تنها در خاک آماده و پاکیزه رشد میکند.
حجتالاسلام طاهر قلیزاده در ادامه، به نقش تعیینکننده «مبدأ رضایت» در سلامت روابط اجتماعی پرداخت و با استناد به فرمایش امام هادی علیهالسلام که میفرمایند: «هرکس خدا را اطاعت کند، از خشم مردم نمیهراسد و هرکس خدا را به خشم آورد، باید بداند که خشم مردم گریبانگیرش خواهد شد»، گفت: این آموزه، زیربنای استقلال شخصیت و اخلاقمداری است.
وی توضیح داد که اگر انسان رضایت الهی را قطبنمای تصمیمات خود قرار دهد، دیگر اسیر باجگیریهای عاطفی یا قضاوتهای نادرست اطرافیان نخواهد شد؛ این همان شجاعتی است که به رفتار فرد در خانواده و جامعه ثبات میبخشد.
این کارشناس مذهبی افزود: نکته ظریف حدیث در اینجاست که مصلحتاندیشیِ مذموم—یعنی نادیده گرفتن حق برای جلب رضایت دیگران—نه تنها فرد را محبوب حقیقی نمیکند، بلکه به خشم و بیاعتمادی مردم نیز دچار میشود؛ چرا که جامعه در نهایت به صداقت و استقامت اخلاقی نیاز دارد، نه به رفتارهای مصلحتجویانه و ظاهرگرایی.
وی ادامه داد: کسی که معیار زندگیاش را تنها بر اساس نگاه و پسند افراد و سایر جوامع تنظیم کند، در بزنگاههای اخلاقی توان ایستادگی نخواهد داشت. به باور این کارشناس مذهبی، اگر انسان رضایت الهی را مبنا قرار دهد، به یک استقلال و شجاعت اخلاقی دست مییابد که او را از لغزش در برابر فشارها و ناملایمات اجتماعی مصون میدارد. وی خاطرنشان کرد که استواری اخلاق در زندگی زمانی رخ میدهد که فرد از بند «چه میگویندها» رها شده و به تکلیف الهی و انسانی خود بیندیشد.
این استاد دانشگاه در ادامه، موضوع «کرامت نفس» را زیربنای امنیت اخلاقی جامعه برشمرد و با اشاره به سخن گرانقدر امام هادی علیهالسلام که فرمودهاند «از شرّ کسی که خود را سبک میشمارد، ایمن مباش»، تصریح کرد: کسی که برای خود ارزش و حرمتی قائل نیست، به راحتی میتواند به امنیت و آرامش دیگران آسیب بزند. خودتحقیری و بیارزش دانستنِ خود، منشأ بسیاری از تندیها، بیمسئولیتیها و خیانتها در محیط خانواده و اجتماع است.
این کارشناس مذهبی تأکید کرد: اگر میخواهیم جامعهای موفق و خانوادهای پایدار داشته باشیم، باید عزت نفس را در افراد تقویت کنیم. انسانی که خود را باکرامت و ارزشمند میبیند، هرگز ساحت جان خود را به گناه و رفتار زشت آلوده نمیکند. در واقع، کرامت نفس یک سد دفاعی نیرومند در برابر وسوسهها و کجرویهاست.
حجتالاسلام طاهر قلیزاده در ادامه این گفتوگو یادآور شد که برای رسیدن به یک جامعه تراز و اخلاقمدار، باید نگاهی جامع به تربیت داشت.
وی افزود: آموزشِ تنها، کافی نیست؛ ما نیازمند اصلاح طبع، تقویت عزت نفس و خدامحوری در تصمیمات هستیم. تنها در این صورت است که حکمتهای اخلاقی از کتابها و رسانهها به قلب و رفتار انسانها منتقل شده و استواری اخلاق در تمام ابعاد زندگی متجلی خواهد شد.
انتهای پیام/
